"Giáo dục xuyên quốc gia" (TNE) dùng để chỉ mô hình đào tạo trong đó người học theo học chương trình của một cơ sở giáo dục nước ngoài nhưng không cần ra nước ngoài, như là các chương trình liên kết.

Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, bà Hoàng Vân Anh - Giám đốc Chương trình Giáo dục, Hội đồng Anh Việt Nam - đã chỉ ra những chuyển biến đáng chú ý trong xu hướng này.

70 chương trình và hơn 12.600 sinh viên

* Trong khoảng 5-10 năm, giáo dục TNE tại Việt Nam đã có những thay đổi nào, thưa bà?

- Hiện nay Vương quốc Anh dẫn đầu tại Việt Nam về số lượng chương trình liên kết đào tạo với khoảng 70 chương trình. Hơn 12.600 sinh viên đang theo học và số lượng tăng ổn định khoảng 20%/năm kể từ 2018.

Cơ cấu ngành học cũng có sự dịch chuyển đáng kể, từ các lĩnh vực phổ biến trước đây sang các ngành kỹ thuật, khoa học và công nghệ, gắn với nhu cầu phát triển kinh tế trong giai đoạn mới.

Các trường đại học Việt Nam hiện chuyển từ mô hình liên kết mang tính chuyển giao đơn thuần sang hợp tác sâu hơn về học thuật, bao gồm đồng phát triển chương trình, nghiên cứu chung và hợp tác trong lĩnh vực STEM, AI hay công nghệ xanh...

Có thể thấy TNE đang chuyển từ "chuyển giao chương trình" sang "đối tác tạo giá trị".

* Các chương trình TNE được thiết kế và kiểm soát ra sao để duy trì chuẩn học thuật so với chương trình tại Anh?

- Vương quốc Anh có hệ thống đảm bảo chất lượng rất chặt chẽ. Các chương trình liên kết đào tạo tuân thủ cùng tiêu chuẩn với chương trình được giảng dạy tại Anh, từ chuẩn đầu ra, phương thức đánh giá đến yêu cầu về liêm chính học thuật.

Hệ thống này được phát triển cùng với Tổ chức Đảm bảo chất lượng giáo dục Đại học Anh (QAA), với tính minh bạch và được quốc tế công nhận rộng rãi.

Hiện Hội đồng Anh hợp tác với Cục Quản lý chất lượng, Bộ GD-ĐT nâng cao chất lượng giáo dục đại học hướng tới hội nhập quốc tế, hỗ trợ thực hiện Quyết định 78/QĐ-TTg về "Phát triển hệ thống bảo đảm và kiểm định chất lượng giáo dục đối với giáo dục đại học và cao đẳng sư phạm giai đoạn 2022-2030".

Chúng tôi cùng với sự hỗ trợ của Tổ chức QAA hướng tới nâng cao hệ thống bảo đảm chất lượng các trường đại học Việt Nam, giúp các cơ sở sẵn sàng hợp tác học thuật, công nhận tín chỉ và dịch chuyển sinh viên hai chiều thông qua đánh giá hệ thống, tập huấn và trao đổi chính sách.

Nhiều hướng phát triển TNE

* Một cách tổng quan, liệu mô hình TNE có tác động gì đến cơ hội mở rộng tiếp cận giáo dục quốc tế tại Việt Nam không, thưa bà?

- TNE giúp các cơ sở đại học tiếp cận chương trình hiện đại, phương pháp giảng dạy tiên tiến, đồng thời thúc đẩy hợp tác nghiên cứu và dịch chuyển sinh viên, giảng viên. Đây cũng là con đường nhanh để sinh viên tiếp cận môi trường giáo dục quốc tế ngay tại Việt Nam.

Mô hình này nâng cao năng lực cơ sở giáo dục, phát triển đội ngũ giảng viên, tăng cường trải nghiệm học tập và khả năng tìm việc sau tốt nghiệp.

TNE giúp mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục chất lượng với chi phí hợp lý hơn so với du học toàn phần. Sinh viên có thể học chương trình chuẩn quốc tế ngay tại Việt Nam và có cơ hội chuyển tiếp sang học tại trường cấp bằng, tích lũy trải nghiệm toàn cầu.

Đặc biệt, các nghiên cứu của Hội đồng Anh cho thấy sinh viên tốt nghiệp từ các chương trình hợp tác Anh - Việt đang đóng góp đáng kể cho thị trường lao động, đặc biệt trong các lĩnh vực như kinh tế số, công nghệ và kinh tế xanh.

Khảo sát với khoảng 550 cựu sinh viên cho thấy nhóm này có năng lực nổi bật về kỹ năng số, tư duy phản biện, khả năng giải quyết vấn đề và làm việc trong môi trường quốc tế.

Các chương trình đào tạo được thiết kế dựa trên nhu cầu nhân lực trong các lĩnh vực như AI, khoa học dữ liệu, công nghệ tài chính và tự động hóa. 

Trong lĩnh vực kinh tế xanh, sinh viên cũng được trang bị kiến thức về năng lượng tái tạo, quản trị môi trường và phát triển bền vững.