Từ một bản thảo gửi "liều" đến Văn phòng Chính phủ Timor Leste, Thái Duy Anh - cậu học trò 14 tuổi, đang học lớp 9 Trường Quốc tế Á Châu (TP.HCM) - đã nhận được lời mời trực tiếp đến gặp gỡ và dùng bữa thân mật với Tổng thống.
Thái Duy Anh (thứ ba từ phải qua) chụp ảnh cùng Tổng thống Timor Leste José Ramos-Horta và các đại biểu tại buổi tọa đàm bàn tròn ở Phủ Tổng thống - Ảnh: NVCC
Cơ duyên bắt đầu khi Duy Anh thực hiện một bản thảo sách khoảng 300 trang về lịch sử Trung Đông, trong đó tập trung vào vấn đề Israel và Palestine mà bạn vướng lại ở một vài vấn đề phức tạp cần được xác minh, góp ý để đảm bảo tính khách quan.
Một email không ngờ tới
Vì cũng chưa rõ nên gửi đi đâu nên Duy Anh quyết định gửi bản thảo ấy đến nhiều nơi để xin ý kiến đánh giá. Và trong số những địa chỉ gửi đến đó có cả văn phòng Tổng thống Timor Leste mà theo Duy Anh: "Mình không kỳ vọng sẽ có hồi đáp, chỉ coi đây đơn thuần là một "phép thử" với chính mình".
Vậy mà vô cùng bất ngờ khi sau đó không lâu, cậu học trò 14 tuổi ấy nhận được một email phản hồi đầy ngỡ ngàng. Bức thư điện tử từ chính email cá nhân của Tổng thống José Ramos-Horta.
Trong thư, Tổng thống bày tỏ sự bất ngờ trước độ tuổi và nội dung bản thảo ông nhận được.
"Bạn thật tuyệt vời, bạn chỉ mới 13 tuổi thôi sao, tôi thật không thể tin được nhưng tôi phải tin và tôi rất ấn tượng...", Tổng thống viết. Và ngay trong thư phản hồi này, Tổng thống đã gửi lời mời Duy Anh đến thăm Timor Leste.
Ban đầu, khi nhận được email phản hồi từ văn phòng Tổng thống Timor Leste José Ramos-Horta, Duy Anh còn chưa tin đấy là thật.
Bạn kể đã phải đọc đi đọc lại nhiều lần, thậm chí còn nghĩ có thể ấy là email giả hoặc lừa đảo.
Nhưng khi đã xác minh được đó là email thật, Duy Anh kể điều khiến bạn ấn tượng hơn cả là sự giản dị của bức thư có nội dung ngắn gọn, rõ ràng và chữ ký cũng chỉ là tên riêng chứ không kèm chức danh.
Hành trình không biên giới
Trước khi đến Timor Leste, Duy Anh đã có những bước thử sức đầu tiên ở môi trường quốc tế khi gửi bài viết góc nhìn cho một số tạp chí trong khu vực.
Chẳng hạn từ một hiện tượng văn hóa trong nước như bộ phim Mưa đỏ gây chú ý tại phòng vé, Duy Anh tìm hiểu thêm về bối cảnh phát triển của điện ảnh Việt Nam, xu hướng khán giả và cách một tác phẩm nội địa có thể tạo được sức lan tỏa.
Từ đó, bạn viết bài chia sẻ góc nhìn cá nhân, đặt ra nhiều câu hỏi về lý do bộ phim được đón nhận và ý nghĩa của nó trong bức tranh rộng hơn của điện ảnh Việt.
Viết xong Duy Anh gửi bài đến tòa soạn Asia Times với suy nghĩ rất đơn giản "cứ gửi chứ có mất gì đâu". Thế nhưng ngày 29-9-2025, bài viết này đã được đăng trong chuyên mục văn hóa - xã hội của tạp chí.
Trải nghiệm này trở thành dấu mốc đáng nhớ, giúp bạn thấy tự tin hơn khi đưa những câu chuyện từ Việt Nam ra khỏi phạm vi trong nước. Ngoài Asia Times, bạn cũng có bài cộng tác cho Asia Sentinel và một số trang trong nước...
Cô Trần Thị Thúy Phượng - giáo viên chủ nhiệm của Duy Anh - nhận xét bạn ấy là học sinh có tư duy nổi bật so với lứa tuổi, thể hiện ở khả năng nhìn nhận vấn đề đa chiều, logic và có chính kiến rõ ràng.
"Bạn luôn chủ động đặt câu hỏi, tự tìm kiếm và chọn lọc thông tin để hình thành quan điểm riêng. Hành trình của Duy Anh cho thấy học sinh Việt Nam hoàn toàn có thể tiếp cận và bày tỏ quan điểm về các vấn đề toàn cầu nếu được định hướng đúng cách", cô Phương chia sẻ.
Duy Anh tặng bức tranh cát Tổng Bí thư - Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Timor Leste khi ông đến thăm Việt Nam - Ảnh: NVCC
Lời hứa sau chuyến đi
Sau chuyến đi đáng nhớ, Duy Anh nhận thấy những thách thức mà Timor Leste đang đối mặt, đặc biệt trong phát triển du lịch và kết nối quốc tế.
Duy Anh cũng thực hiện lời hứa từ chuyến đi là sử dụng khả năng viết của mình để lan tỏa hình ảnh về Timor Leste, giúp người khác biết đến đất nước này nhiều hơn.
"Sau chuyến đi, mình không chỉ học thêm về lịch sử, chính trị hay kinh nghiệm báo chí mà điều đặc biệt hơn là học được lòng biết ơn, sự khoan dung và tinh thần cống hiến vì cộng đồng từ bác Tổng thống", Duy Anh đúc kết.
Diễn thuyết với sinh viên, ăn trưa cùng Tổng thống
Thái Duy Anh đến Timor Leste từ ngày 30-3 đến 2-4 mà bạn bảo là có nhiều trải nghiệm đáng nhớ.
Tại ĐH Quốc gia Timor Lorosa'e (UNTL) ngày 31-3, Duy Anh đã trình bày bài diễn thuyết của mình với chủ đề "Tiếng nói của thế hệ trẻ châu Á trong các cuộc đối thoại toàn cầu, lược sử Việt Nam, quá trình phát triển và nền kinh tế hiện đại".
Cùng với phần trình bày, cậu học trò ấy còn tham gia trao đổi với sinh viên, giảng viên và các nhà nghiên cứu tại UNTL. Các chủ đề bạn quan tâm xoay quanh về giáo dục, lịch sử Việt Nam và cách người trẻ tiếp cận vấn đề quốc tế.
Bạn còn được dự tọa đàm bàn tròn tại Phủ Tổng thống Timor Leste cùng các cựu thành viên nghị viện, thanh niên, sinh viên và đại diện cơ quan nhà nước thảo luận về ngoại giao thanh niên, xây dựng hòa bình và kinh nghiệm phát triển từ Việt Nam.
Kỷ niệm đáng nhớ nhất là bữa ăn trưa thân mật cùng Tổng thống Timor Leste José Ramos-Horta diễn ra trong không khí gần gũi, giản dị như một cuộc trò chuyện đời thường.
Tổng thống trực tiếp dẫn khách đi ăn, gọi món và trò chuyện thoải mái. Có lúc ông hài hước hỏi Duy Anh về ẩm thực Việt Nam và bày tỏ sự tò mò về những món ăn mà ông từng nghe qua.
