Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng tăng trưởng cao, xây dựng nền kinh tế hiện đại và lực lượng lao động chất lượng. Nhưng với phần lớn công nhân, đặc biệt tại các khu công nghiệp lớn, hành trình mưu sinh vẫn gắn với những phòng trọ chật hẹp, cuộc sống tạm bợ.

Đầu tư nhà ở: đầu tư cho năng suất lao động

Một người lao động có thể chấp nhận làm việc vất vả, tăng ca nhiều giờ nhưng rất khó toàn tâm toàn ý khi tương lai an cư của mình vẫn còn quá xa. Đáng mừng là lần này, câu chuyện nhà ở không còn chỉ được nhắc đến như một mong muốn mà đã trở thành một chương trình hành động cụ thể.

Theo thông tin từ Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam, đến hết năm 2026 tổ chức Công đoàn đã và sẽ khởi công hơn 3.800 căn nhà ở công đoàn tại nhiều địa phương có đông công nhân như Bắc Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Quảng Ngãi và Đà Nẵng.

Đó là tín hiệu tích cực. Nhưng con số hơn 3.800 căn hộ mới chỉ là bước khởi đầu. Điều đó cho thấy quyết tâm của tổ chức Công đoàn nhưng cũng đồng thời cho thấy khoảng cách rất lớn giữa nhu cầu thực tế và nguồn cung hiện có.

Nhiều năm qua, chúng ta thường xem nhà ở công nhân như một chính sách phúc lợi. Cách nhìn ấy không sai nhưng chưa đủ. Nhà ở cần được xem là một phần của chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia.

Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp hiện nay đang đối mặt với bài toán giữ chân lao động. Tiền lương là một yếu tố nhưng không phải tất cả. Khi công nhân có cơ hội sở hữu hoặc thuê được chỗ ở phù hợp với chi phí hợp lý, họ có xu hướng gắn bó lâu hơn với nơi làm việc. Nói cách khác, đầu tư cho nhà ở công nhân cũng chính là đầu tư cho năng suất lao động.

Nền tảng ổn định xã hội

Điều đáng chú ý là Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam không chỉ đặt ra yêu cầu chăm lo đời sống người lao động mà còn hướng đến mục tiêu đồng hành cùng Chính phủ trong việc nâng cao năng suất lao động và thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao của nền kinh tế. Muốn vậy, trước hết phải giúp người lao động yên tâm làm việc

Vì vậy, chính sách nhà ở không nên được xem là khoản chi phí xã hội mà là một khoản đầu tư phát triển. Từ góc độ đó, cần có những giải pháp mạnh mẽ hơn. Đó là phải mở rộng quy mô các dự án nhà ở công đoàn và nhà ở xã hội tại các khu công nghiệp lớn, nơi nhu cầu đang rất cấp bách.

Bên cạnh đó, cần đơn giản hóa điều kiện tiếp cận để người lao động thực sự mua hoặc thuê được nhà. Cũng cần huy động thêm nguồn lực từ doanh nghiệp, địa phương và khu vực tư nhân thay vì chỉ trông chờ vào ngân sách hoặc nguồn lực công đoàn.

Trong nhiệm kỳ mới, Công đoàn Việt Nam xác định các khâu đột phá về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ và đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động công đoàn. Đó là những định hướng cần thiết nhưng với người lao động, sự đổi mới của công đoàn sẽ được cảm nhận rõ nhất khi những vấn đề sát sườn như tiền lương, nhà ở và điều kiện sống được cải thiện từng ngày.

Giấc mơ về một mái nhà là nhu cầu chính đáng, là nền tảng của sự ổn định xã hội và cũng là thước đo của một nền kinh tế phát triển bao trùm. Và khi hàng triệu công nhân an cư, đất nước mới có thể vững vàng trên con đường phát triển dài hạn.