देशाच्या बहुतांश भागात कडाक्याच्या ऊन आणि कडक उन्हामुळे जनजीवन विस्कळीत झाले आहे. पारा विक्रमी पातळीवर पोहोचल्याने रुग्णालये आणि ओपीडीमध्ये रुग्णांची संख्या झपाट्याने वाढू लागली आहे. या भीषण ऊन आणि उष्णतेच्या लाटेच्या मोसमात डॉक्टरांनी अत्यंत गंभीर इशारा दिला आहे. तज्ज्ञांच्या मते, या ऋतूमध्ये शरीरात पाण्याची थोडीशी कमतरता म्हणजेच डिहायड्रेशन तर तुमचे आरोग्यच बिघडवू शकत नाही, तर काही परिस्थितींमध्ये ते प्राणघातकही ठरू शकते. आजकाल, मोठ्या संख्येने लोक अचानक डोकेदुखी, चक्कर येणे, अत्यंत अशक्तपणा आणि अस्वस्थता जाणवणे या तक्रारी घेऊन डॉक्टरांकडे जात आहेत, जे शरीरात पाणी आणि आवश्यक क्षारांच्या कमतरतेचे स्पष्ट संकेत आहे.
जेव्हा तुमच्या शरीरातील पाण्याची पातळी कमी होऊ लागते, तेव्हा आपले शरीर विविध संकेत देऊन आपल्याला सतर्क करण्याचा प्रयत्न करते. तीव्र डोकेदुखी, अचानक चक्कर येणे, वारंवार कोरडे तोंड आणि सुरुवातीच्या टप्प्यात तीव्र थकवा जाणवणे ही त्याची मुख्य लक्षणे आहेत. याशिवाय जर तुमच्या लघवीचा रंग गडद पिवळा झाला असेल किंवा तुम्हाला सामान्यपेक्षा खूपच कमी लघवी होत असेल तर समजा तुमच्या शरीरात पाण्याची तीव्र कमतरता आहे. आरोग्य तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की लोक अनेकदा डोकेदुखी सामान्य मानून पेनकिलर घेतात, तर खरी समस्या डिहायड्रेशनची असते. याकडे दुर्लक्ष केल्यास ती व्यक्ती बेशुद्ध होऊ शकते किंवा उष्माघाताचा झटकाही येऊ शकतो.
उन्हाळ्यात जास्त घाम आल्याने शरीरातून पाणी तर निघून जातेच, पण सोडियम, पोटॅशियम आणि क्लोराईडसारखे महत्त्वाचे इलेक्ट्रोलाइट्सही शरीरातून कमी होतात, असे वरिष्ठ डॉक्टरांचे म्हणणे आहे. जेव्हा शरीरातील या आवश्यक घटकांचे संतुलन बिघडते तेव्हा रक्तदाब अचानक कमी होऊ शकतो, ज्यामुळे मेंदूला ऑक्सिजनचा पुरवठा मंदावतो आणि व्यक्तीला चक्कर येऊ लागते. वृद्ध, लहान मुले आणि आधीच कोणत्याही गंभीर आजाराने (जसे की मधुमेह किंवा हृदयविकार) ग्रस्त लोकांसाठी ही स्थिती अत्यंत संवेदनशील बनते आणि वेळेवर उपचार न मिळाल्यास मूत्रपिंडावर खूप वाईट परिणाम होऊ शकतो.
ही जीवघेणी स्थिती टाळण्यासाठी डॉक्टरांनी अतिशय सोपे आणि प्रभावी उपाय सुचवले आहेत. पहिली गोष्ट म्हणजे खूप तहान लागल्यावरच पाणी पिऊ नका, तर दर अर्ध्या ते पाऊण तासाने थोडे थोडे पाणी पिण्याची सवय लावा. डॉक्टरांच्या म्हणण्यानुसार, तीव्र उन्हात साधे पाणी पिणे पुरेसे नाही. शरीरातील इलेक्ट्रोलाइट्सची कमतरता भरून काढण्यासाठी ओआरएस द्रावण, लिंबू पाणी, घरगुती मीठ-साखर द्रावण, नारळपाणी किंवा ताजे ताक यांचे सेवन करणे अत्यंत आवश्यक आहे. हे पेय शरीराला त्वरित ऊर्जा देतात आणि सामान्य रक्तदाब राखण्यास मदत करतात.
या कडक उन्हाच्या दिवसात तुम्ही तुमच्या खाण्याच्या सवयींवर विशेष लक्ष दिले पाहिजे. दुपारच्या वेळी खूप जड, तेलकट किंवा मसालेदार अन्न खाणे टाळा कारण असे अन्न पचण्यासाठी शरीराला पाण्याची जास्त गरज असते. त्याऐवजी, आपल्या आहारात भरपूर पाणी-समृद्ध ताजी फळे आणि भाज्या, जसे की टरबूज, कॅनटालूप, काकडी आणि बाटलीचा समावेश करा. याव्यतिरिक्त, जेव्हा सूर्य प्रखर असतो तेव्हा दुपारी 12 ते 4 या वेळेत आवश्यकतेशिवाय घराबाहेर पडणे टाळा. जर तुम्हाला बाहेर जायचे असेल तर सुती आणि सैल कपडे घाला, डोके झाकून ठेवा आणि पाण्याची बाटली सोबत नेण्यास विसरू नका. चहा, कॉफी आणि कोल्ड्रिंक्सचे सेवन कमी करा कारण या गोष्टी शरीराला हायड्रेट करण्याऐवजी लघवीद्वारे पाणी लवकर बाहेर टाकतात.
