Như cơn mưa trên quê hương tôi
Rửa trôi đôi mắt và nỗi đau
Tôi nhớ mùi hương của người

Năm 2002, Maria de Lurdes Assuncao Pina, hay được khán giả biết đến nhiều hơn với nghệ danh ngắn gọn Lura, đã phát hành album mang tên “In Love”. Đúng như tiêu đề, album này xoay quanh chủ đề tình yêu, về mối liên kết giữa con người – cụ thể là giữa nam và nữ – trong cơn say đắm cảm xúc.

Trong số 12 ca khúc, có một bài mang sắc thái khác biệt. Vẫn là chuyện tình yêu, nhưng lần này, Lura kể về tình yêu của cô dành cho quê hương của tổ tiên mình – đất nước Cabo Verde. Lura mang quốc tịch Bồ Đào Nha, sinh ra tại Lisbon năm 1975, song cả cha mẹ cô đều chào đời và lớn lên ở Cabo Verde.

Như cơn mưa trên quê tôi
Rửa trôi đôi mắt và nỗi đau
Tôi nhớ mùi hương của người

Đó chính là bản dịch lời ca. Một nỗi nhớ về hương vị biển, cát, và tiếng mưa rơi. Ca khúc có tên “Cabo Verde”, và trong những giai điệu nhẹ nhàng thấm đẫm cảm xúc, Lura mô tả vẻ đẹp của quốc gia nằm ở bán đảo Tây Phi – giáp với Senegal, Gambia và Mauritania – nơi được mệnh danh là “Mũi Xanh”. Cảnh quan nơi đây từ bãi biển, hồ nước, sa mạc đến núi non đều tràn đầy sức sống.

Những bãi biển Santa Maria, hồ nước mặn Pedra de Lume, sa mạc Viana, cùng các ngọn núi Pico do Fogo và Monte Cara trên đảo São Vicente, tất cả tạo nên một bức tranh thiên nhiên kỳ vĩ. Từ xa, đỉnh Monte Cara trông như khuôn mặt người nằm ngửa nhìn lên bầu trời. Còn thành phố cổ Praia, Cidade Velha, lại mang dấu ấn lịch sử sâu đậm. Theo Lura, cũng như trong thơ của Eugenio Tavares và Jorge Barbosa, Cabo Verde thực sự là mảnh ghép của thiên đường.

Thế nhưng, còn bóng đá thì sao? Ngoài những khẩu hiệu cổ vũ, chưa có bài hát nào thật sự dành riêng cho bóng đá ở Cabo Verde. Dù môn thể thao này được chơi phổ biến từ đầu thế kỷ 19, nhưng phải đến năm 1982, Cabo Verde mới chính thức gia nhập FIFA. Liên đoàn Bóng đá châu Phi (CAF) cũng chỉ công nhận họ mười năm sau đó.

Dẫu vậy, nếu so với các quốc gia cùng thời, sự phát triển của bóng đá Cabo Verde là rất nhanh. Ngay tại lần đầu tiên góp mặt ở Cúp châu Phi năm 2013, họ đã vào đến tứ kết. Còn ở sân chơi lớn hơn – World Cup – sau mười kỳ thất bại, Cabo Verde đã khiến cả thế giới phải kinh ngạc.

Ở vòng loại khu vực châu Phi cho World Cup 2026, họ đứng đầu bảng D và giành vé trực tiếp vào vòng chung kết, buộc những đội mạnh như Cameroon phải đấu playoff. Kết quả, Cameroon bị loại, nối gót Libya, Angola, Mauritius và Eswatini. Cabo Verde trở thành một trong bốn đội lần đầu dự World Cup 2026, cùng với Jordan, Uzbekistan và Curacao.

Jair Ribeiro, cựu tuyển thủ Cabo Verde hiện sinh sống tại Hoa Kỳ suốt 26 năm, trong cuộc phỏng vấn với The Atlantic đã thú nhận rằng anh không thể cầm được nước mắt khi đội nhà chính thức giành vé. Trong trận đấu cuối cùng, Cabo Verde thắng Eswatini 3-0 tại sân Estadio Nacional de Cabo Verde, thành phố Praia, ngày 13 tháng 10 năm 2025. Cùng ngày, Cameroon bị Angola cầm hòa 0-0. “Os Tubaroes Azuis – những Chú Cá Mập Xanh – đã đến với World Cup. Điều mà trước kia không ai dám nghĩ đến. Chúng tôi, một đất nước với dân số chưa đầy nửa triệu người, giờ đây đã có mặt ở World Cup,” Ribeiro xúc động nói.

Thành công này cũng đã làm thay đổi cách người dân Cabo Verde nhìn nhận về bóng đá và niềm say mê dành cho nó. Trước đây, suốt nhiều thập kỷ, các cậu bé, thanh niên và cầu thủ nước này đều thần tượng các ngôi sao quốc tế: “Tôi là Maradona”, “tôi là Van Basten”, “tôi là Messi”, “tôi là Ronaldo”, “tôi là Neymar”. Nhưng giờ đây, họ tự hào nhắc đến những cái tên như Ryan Mendes, Garry Rodrigues, Logan Costa, Jamiro Monteiro hay thủ môn Josimar Jose Evora Dias – biệt danh Vozinha.

“Chúng tôi giờ đã có những ngôi sao của riêng mình,” Ribeiro nói, không hề buồn vì tên anh không được nhắc đến. “Chúng tôi tự hào về họ, những người đã đưa Cabo Verde đến World Cup. Và vì thế, có lẽ chúng tôi chẳng còn bận tâm sẽ phải đối đầu với ai nữa.”
Và chúng ta đều biết, đối thủ đầu tiên của Cabo Verde tại World Cup chính là Tây Ban Nha. Và ai cũng đã biết kết quả cuối cùng ra sao.

Từ Đông sang Tây, từ đất đến trời, khoảng cách giữa hai đội tưởng như xa vời vợi. Ai cũng tin rằng đây không phải là cuộc chiến kiểu David và Goliath có thể tạo nên phép màu, mà là trận chiến giữa Superman và Lex Luthor – nơi Superman chắc chắn thắng. Tây Ban Nha quá mạnh ở mọi khía cạnh. Những ngôi sao như Lamine Yamal, Mikel Oyarzabal, Ferran Torres hay Gavi ở đẳng cấp quá cao. Trong khi đó, Mendes, Rodrigues, Costa, Monteiro chưa thể sánh bằng Rodri, Pedri hay Fabian Ruiz. Họ thua cả về chất lượng lẫn kinh nghiệm.

Thế nhưng, trên sân cỏ, thực tế lại khác. Tại sân Atalanta Stadium, Hoa Kỳ, ngày 15 tháng 7, khoảng cách ấy dần mờ đi. Các cầu thủ Cabo Verde, dù hồi hộp, vẫn dựng nên một hàng phòng ngự kiên cố. Yamal được tung vào sân, Nico Williams cũng vậy, nhưng không tạo ra khác biệt. Tỷ lệ kiểm soát bóng 26% so với 74% chẳng hề khiến họ nao núng.

Bị dồn ép suốt trận, chỉ tung được duy nhất một cú sút trúng đích, nhưng chẳng sao cả. Tỷ số 0-0 không chỉ đánh dấu một cột mốc lịch sử mà còn chứng minh rằng khoảng cách tưởng chừng vô tận ấy đã bị xóa nhòa. Có lẽ, đã đến lúc các nhạc sĩ và thi sĩ Cabo Verde viết nên những giai điệu và vần thơ dành cho bóng đá. Bởi Cabo Verde giờ đây không chỉ là vùng đất của vẻ đẹp thiên nhiên nữa.