Self-help là thể loại sách thường được gắn với mục tiêu tìm kiếm hạnh phúc, song cũng gây nhiều tranh cãi khi ngày càng phổ biến và bị cho là sáo rỗng, thiếu cơ sở khoa học. 

Tờ báo The Guardian (Anh) mới đây đã mời các chuyên gia quốc tế giới thiệu những đầu sách mà họ cho rằng có nội dung nghiêm túc, dựa trên nghiên cứu và kinh nghiệm chuyên môn, thay vì chỉ đưa ra các thông điệp truyền động lực đơn giản.

Hạnh phúc bắt đầu từ việc hiểu các mối quan hệ

Một trong những cuốn sách được nhắc đến là Secure của bác sĩ tâm thần Amir Levine. Cuốn sách dựa trên thuyết gắn bó, phân chia các kiểu gắn bó phổ biến như lo âu, gắn bó sợ hãi - né tránh. 

Theo chuyên gia tâm lý Philippa Perry, Secure cung cấp các công cụ giúp người đọc hiểu rõ hơn cách mình hình thành và duy trì các mối quan hệ, không chỉ trong tình yêu mà còn với gia đình, bạn bè và đồng nghiệp.

Cùng chủ đề này, Can love last? của nhà phân tâm học Stephen A. Mitchell được giới thiệu như một tài liệu hữu ích cho các cặp đôi. 

Sách phân tích những xung đột vô thức trong tình yêu lâu dài, đặc biệt là sự căng thẳng giữa nhu cầu an toàn và mong muốn tự do, khám phá trong các mối quan hệ.

Buông bỏ nhu cầu làm hài lòng tất cả

Ở nhóm sách tập trung vào cá nhân, The courage to be disliked được nhắc đến như một tác phẩm giới thiệu tư tưởng của nhà tâm lý học Alfred Adler. 

Thông qua hình thức đối thoại, cuốn sách đề cập đến khái niệm "phân tách nhiệm vụ", giúp người đọc nhận diện ranh giới trách nhiệm giữa bản thân và người khác.

Theo bác sĩ tâm thần Alex Curmi, việc giảm bớt nỗi lo bị đánh giá hay bị ghét có thể giúp con người sống nhất quán hơn với giá trị cá nhân, từ đó giảm áp lực tâm lý trong đời sống hằng ngày.

Chấp nhận giới hạn để sống nhẹ nhõm hơn

Một lựa chọn khác trong danh sách là Four thousand weeks của Oliver Burkeman - cuốn sách bàn về giới hạn thời gian của đời người. Thay vì cổ vũ việc tối ưu hóa mọi hoạt động, tác giả cho rằng việc chấp nhận sự hữu hạn của thời gian có thể giúp con người điều chỉnh kỳ vọng và giảm căng thẳng.

Theo giáo sư khoa học hành vi Paul Dolan, nội dung của cuốn sách phù hợp với các nghiên cứu cho thấy hạnh phúc gắn liền với cách con người trải nghiệm hiện tại, hơn là việc theo đuổi những mục tiêu dài hạn mang tính áp lực.

Hiểu stress và sang chấn để không tự làm khổ mình

Danh sách của The Guardian cũng bao gồm các đầu sách về sức khỏe tinh thần. Dopamine nation phân tích mối liên hệ giữa dopamine, khoái cảm và căng thẳng trong xã hội hiện đại. 

Tác giả Anna Lembke (giáo sư tâm thần học tại Đại học Stanford) cho rằng việc né tránh cảm giác khó chịu bằng các hình thức tiêu thụ hoặc kích thích quá mức có thể khiến con người dễ rơi vào trạng thái mất cân bằng.

Trong khi đó, The end of trauma của George Bonanno đưa ra góc nhìn khác về sang chấn tâm lý. 

Dựa trên nhiều nghiên cứu dài hạn, cuốn sách cho thấy không phải tất cả những người trải qua biến cố đều phát triển rối loạn stress sau sang chấn, và khả năng phục hồi phụ thuộc nhiều vào sự linh hoạt trong cách đối diện với khó khăn.

Hạnh phúc không phải lời hứa tức thì

Ngoài các chủ đề trên, The Guardian còn đề cập đến sách về nuôi dạy con như 1-2-3 Magic, sách về đa dạng thần kinh như Approaching autistic adulthood hay khả năng tập trung trong bối cảnh nhiều sao nhãng qua How to focus.

Điểm chung của các cuốn sách được giới thiệu là không đưa ra cam kết hạnh phúc tức thì, mà tập trung giúp người đọc hiểu rõ hơn về tâm lý con người, các mối quan hệ và cách thích nghi với áp lực cuộc sống. Đây cũng là tiêu chí được các chuyên gia sử dụng khi lựa chọn những đầu sách self-help "thực sự hiệu quả".

4 năm kể từ khi ra mắt ở Đan Mạch, cuốn tiểu thuyết lịch sử mang màu sắc trinh thám 'Những bóng ma trở lại' của tác giả Thomas Bo Pedersen được dịch sang tiếng Việt và phát hành tại Việt Nam.