1995-ல் நிறுவப்பட்ட பதஞ்சலி மூலிகைத் தோட்டம், பரவலாகப் பயன்படுத்தப்படும் மருத்துவத் தாவரங்களைப் பாதுகாப்பதோடு, வருங்கால சந்ததியினரிடையே ஆயுர்வேதம் குறித்த விழிப்புணர்வை ஏற்படுத்துவது என்ற தெளிவான நோக்கத்துடன் உருவாக்கப்பட்டது.
பல ஆண்டுகளாக, இந்தத் தோட்டம் கல்வி, பாதுகாப்பு மற்றும் ஆராய்ச்சி ஆகியவற்றை ஒருங்கிணைக்கும் ஒரு கட்டமைக்கப்பட்ட இடமாக உருவெடுத்துள்ளது. இது இந்தியா முழுவதிலுமிருந்து பெறப்பட்ட 1,000-க்கும் மேற்பட்ட மருத்துவ மூலிகைகள், புதர்கள், மரங்கள், கொடிகள், நீர்வாழ் மற்றும் அலங்காரத் தாவர வகைகளைக் கொண்டுள்ளது.
இந்தத் தோட்டத்தின் அமைப்பு, அறிவியல் ஆய்வு மற்றும் பொதுமக்களின் புரிதல் ஆகிய இரண்டிற்கும் ஆதரவளிக்கும் வகையில் வடிவமைக்கப்பட்டுள்ளது. ஆராய்ச்சியாளர்களும் பார்வையாளர்களும் தாவர வகைகளை ஆராய்வதோடு, பாரம்பரிய மருத்துவத்தில் அவற்றின் பயன்பாடுகள் குறித்த நுண்ணறிவையும் பெறலாம்.
இந்தத் தோட்டத்தில் சுமார் 300 வகையான மூலிகைகள், 175 புதர்கள், 50 கொடிகள், 25 நீர்வாழ் தாவரங்கள் மற்றும் ஏறத்தாழ 350 மர இனங்கள் உட்பட பலதரப்பட்ட தாவர இனங்கள் உள்ளன. இந்த பன்முகத்தன்மை, ஆயுர்வேதத்தில் பயன்படுத்தப்படும் தாவர அடிப்படையிலான சிகிச்சைகள் குறித்த விரிவான அறிமுகத்திற்கு வழிவகுக்கிறது.
குறிப்பிட்ட தாவரக் குழுக்களுக்கு ஆதரவளிக்கும் வகையில், இந்தத் தோட்டத்தில் ஐந்து செயற்கைக் குகைகள் அமைக்கப்பட்டுள்ளன. இந்தக் கட்டமைப்புகள் பிரையோஃபைட்டுகள், டெரிடோஃபைட்டுகள் மற்றும் ஆர்க்கிடுகள் வளர்வதற்கு ஏற்ற சூழலை உருவாக்கும் வகையில் வடிவமைக்கப்பட்டுள்ளன. சில குகைகளில், ஆயுர்வேதத்தின் அடிப்படைக் கருத்துக்களை விளக்கும் சிற்பங்களும் உள்ளன. அவற்றில் மத்துகள், வட்டிகள், ஆசவங்கள் மற்றும் பஸ்மங்கள் போன்ற மருந்துகளைத் தயாரிக்கும் முறைகள், அத்துடன் யோகாசனங்கள், பிராணாயாமங்கள் மற்றும் முத்திரைகளின் சித்தரிப்புகளும் அடங்கும்.
இந்தத் தளத்தில் நவ கிரக வட்டிகா போன்ற கருப்பொருள் சார்ந்த பிரிவுகளும் உள்ளன. இது வெவ்வேறு கிரகங்களுடன் தொடர்புடைய ஒன்பது தாவரங்களைக் காட்சிப்படுத்துகிறது. உதாரணமாக, அபமார்கம் (Achyranthes aspera L.) புதனுடன் (மெர்குரி) இணைக்கப்பட்டுள்ளது, அதே சமயம் அரசமரம் (Ficus religiosa L.) குருவுடன் (வியாழன்) தொடர்புடையது.
கூடுதலாக, ராசி வட்டிகாவில் ராசி அறிகுறிகளுக்கு ஏற்ப 12 தாவரங்களும், நட்சத்திர வட்டிகாவில் சந்திர நட்சத்திரக் கூட்டங்களுடன் தொடர்புடைய 28 தாவரங்களும் இடம்பெற்றுள்ளன. இந்தப் பிரிவுகள் பாரம்பரிய நம்பிக்கைகளைத் தாவரவியல் அறிவுடன் இணைத்து, பார்வையாளர்களுக்கு ஒரு பரந்த கலாச்சாரக் கண்ணோட்டத்தை வழங்குகின்றன.
இந்தத் தோட்டத்தில், Trapa natans L., Nymphaea nouchali மற்றும் Nelumbo nucifera போன்ற நீர்வாழ் தாவரங்களின் வளர்ச்சிக்கு உகந்த சூழலைப் பராமரிக்க உதவும் வகையில் ஏழு செயற்கை நீரூற்றுகளும் ஒரு குளமும் அமைக்கப்பட்டுள்ளன. மேலும், ஒரு இயற்கை வாழ்விடத்தை உருவாக்கும் விதமாக, ஒரு சிறிய குளம் மற்றும் நீர்வீழ்ச்சியுடன் கூடிய பறவைகள் கூடும் அமைக்கப்பட்டுள்ளது. இதன் வழியாகப் பார்வையாளர்கள் ஒரு தொங்கு பாலம் மூலம் நடந்து செல்ல முடியும்.
இங்கு வழிகாட்டப்பட்ட சுற்றுப்பயண வசதிகள் உள்ளன; இச்சுற்றுப்பயணங்களின்போது, பயிற்சி பெற்ற வழிகாட்டிகள் மூலிகைத் தாவரங்களின் அறிவியல் மற்றும் பொதுப் பெயர்கள், பல்வேறு நோய்களுக்குச் சிகிச்சையளிப்பதில் அவற்றின் பயன்பாடுகள் உள்ளிட்ட விரிவான தகவல்களை வழங்குகின்றனர்.
இத்தோட்டத்தில் பயிரிடப்படும் தாவரங்கள் நடைமுறைப் பயன்பாடுகளுக்கும் உதவுகின்றன. யோகபீடத்தில் உள்ள வைத்தியர்கள், தனிநபர்களின் தேவைகளுக்கு ஏற்ப, புதிய மூலிகைச் சாறுகளையும் கஷாயங்களையும் பரிந்துரைக்கின்றனர். மேலும், நாற்றங்கால் வழியாக இத்தாவரங்களின் கன்றுகள் பொதுமக்களுக்கு வழங்கப்படுகின்றன. இதன் மூலம், இத்தாவர இனங்கள் பரவலாகப் பொதுமக்களுக்குக் கிடைக்கச் செய்யப்படுகிறது.
