ĐỪNG BỎ LỠ MỘT KHOẢNH KHẮC NÀO CỦA WORLD CUP

Không có điệu samba giữa đầm lầy - Cách bố trí chật hẹp của Sân vận động New York/New Jersey khiến Brazil mất đi sự thăng hoa trong trận khai mạc kỳ lạ của World Cup

Trận đấu mở màn giữa Brazil và Ma Rốc đảm bảo yếu tố an toàn, nhưng lại dấy lên nhiều câu hỏi về trải nghiệm trong ngày thi đấu tại một địa điểm hoành tráng như vậy.

EAST RUTHERFORD, New Jersey - Đứng trên một trong những lối đi cao tầng của Sân vận động New York/New Jersey, nhìn ra xa khỏi sân cỏ, bạn sẽ thấy một khung cảnh lạ lẫm: khối bê tông, mặt đường nhựa, hàng chục xe buýt trung chuyển, lều tạm và xa xa là đường cao tốc. Không có nhiều người qua lại, không khí yên ắng. Cách trung tâm thành phố New York chưa đầy 16 km, sân vận động này vẫn mang cảm giác cô lập, tách biệt – như một thế giới riêng. Và trong bối cảnh đó, một trận đấu World Cup đã diễn ra vào tối thứ Bảy.

Chưa đầy một năm trước, vào ngày 15 tháng 6 năm 2025, nơi này lại ngập tràn sức sống. Những chiếc áo xanh lá cây phủ kín bãi đỗ xe, tiếng cười nói rộn ràng, những bữa tiệc nướng và bia, các ông bố tự hào nhìn con mình đá bóng tung tăng. Một người đàn ông đứng cạnh chiếc xe bán tải với lá cờ Bồ Đào Nha được sơn tỉ mỉ ở đầu xe, phía sau là mô hình Cristiano Ronaldo cao gần 2 mét, với cơ đùi nổi bật và ngón tay trỏ lên môi ra hiệu im lặng – dù chẳng có khán giả nào ở đó. Mọi người dừng lại chụp ảnh, và chiếc xe này, được gọi vui là “cỗ máy siuuuu”, trở thành điểm nhấn của ngày hôm đó.

Quan trọng hơn cả, ngày hôm ấy mang lại cảm giác đặc biệt. Trận đấu kết thúc với tỷ số 0-0, Porto và Palmeiras dường như không mặn mà với chiến thắng, nhưng bầu không khí lễ hội trước và sau trận đã biến nó thành một ngày đáng nhớ. Ít nhất, nó mang dáng dấp của một sự kiện bóng đá đúng nghĩa.

Đó là Giải vô địch thế giới các câu lạc bộ, về cơ bản là một cuộc thử nghiệm chưa hoàn hảo cho năm nay. Thế nhưng, trong ngày khai mạc giải đấu thực sự tại khu vực New York/New Jersey – nơi sẽ đăng cai trận chung kết – mọi thứ lại trở nên vô hồn. Tất cả đều trơn tru, nhưng thiếu sức sống và cảm xúc. Mọi công tác vận hành đều hiệu quả, nhân viên nhiệt tình, nhưng phép màu và năng lượng của ngày hội bóng đá dường như bị đánh mất trong biển lợi ích thương mại, kiểm soát đám đông và các hàng rào an ninh.

Trải nghiệm “tailgating” – một niềm vui bị bỏ lỡ?

Việc đi dạo quanh MetLife thường khá dài. Đây là sân vận động khổng lồ nằm giữa vùng đầm lầy giữa New York và Newark, trông như một con tàu vũ trụ công nghiệp giữa bãi đất ẩm. Dưới ánh nắng gay gắt, mặt nhựa phản chiếu chói lóa. Nhưng vào mùa thu và đông, bãi đỗ xe gần như biến mất trong biển xe, vỏ lon bia và những bếp nướng. Dù có nhiều nhược điểm, MetLife vẫn là một địa điểm tuyệt vời cho các buổi tụ tập tailgate.

Điều đó tưởng chừng rất hợp với văn hoá bóng đá – nơi cổ động viên thường quây quần trước trận đấu. Ngay cả ở Mỹ, người hâm mộ vẫn biết cách biến điều đó thành niềm vui. Năm trước, trong trận giao hữu tại Sân vận động Sports Illustrated nhỏ hơn, người hâm mộ Colombia đã tạo nên bầu không khí sôi động trước trận với Canada.

FIFA không cấm hẳn tailgating, nhưng cách bố trí ngày thi đấu khiến điều đó gần như bất khả thi. Phần lớn bãi đỗ xe MetLife được dành cho nhân viên sự kiện, khu vực đón trả khách, hoặc cho lực lượng an ninh, truyền thông và cảnh sát. Hơn nữa, FIFA đã dựng một vành đai an ninh dày đặc – có lẽ là bài học rút ra từ sự cố tại chung kết Copa America 2024 – khiến không khí trước trận trở nên tẻ nhạt.

Một hành trình dễ dàng nhưng buồn tẻ

Thay vào đó, khán giả phải đi bộ khá xa sau một hành trình mệt mỏi. Việc đến MetLife giống như đi làm hơn là đi xem bóng đá. Không khí hứng khởi dường như bị rút cạn trước khi họ bước vào sân.

Hành trình cũng không hề đơn giản. Người đi từ ga Penn ở New York phải bắt tàu NJ Transit đến Secaucus Junction – một trung tâm trung chuyển ở bên kia ranh giới bang – rồi chuyển sang tàu đặc biệt chỉ chạy trong ngày thi đấu để đến Meadowlands. Trước đây, hành trình này thường gây nhầm lẫn.

Công bằng mà nói, lần này mọi thứ diễn ra khá trơn tru, dù tốn kém. Vé khứ hồi giá 98 USD mỗi người, nhưng không phức tạp. Một nhân viên NJ Transit, được tăng ca phục vụ World Cup, chia sẻ với GOAL rằng “thật vui khi thấy nhiều người mặc áo đấu đến thế.” Khán giả được hướng dẫn rõ ràng, vé được kiểm tra nhiều lần, qua cổng an ninh, đeo vòng tay nhận dạng, và phải trình vé lẫn vòng tay ở nhiều điểm trong suốt hành trình kéo dài một giờ. Bất kỳ lo ngại nào về việc người không có vé lọt vào sân đều được giải toả.

Vấn đề là, khi mọi thứ được kiểm soát quá chặt, không còn chỗ cho sự tự phát. Đám đông bóng đá thường mang chút hỗn loạn có tổ chức – nơi tiếng hát và niềm hứng khởi dâng lên tự nhiên. Ở đây, chỉ có vài lon bia giấu trong túi giấy, vài tiếng hát bị dập tắt sớm. Không có trống, không có đoàn người diễu hành, không có cảm giác một làn sóng cổ động đang dần lan ra. Mọi thứ gọn gàng, hiệu quả, nhưng phẳng lặng.

Xung đột giữa các cấp chính quyền

Có lẽ, đây là điều mà ban tổ chức và FIFA chấp nhận. Quá trình chuẩn bị cho giải đã đầy rối ren. Ban đầu, vé tàu – thường chỉ 12,90 USD – bị đẩy lên 150 USD, rồi giảm xuống 105 USD và cuối cùng là 98 USD. Dù vậy, mức giá này vẫn được kiểm soát chặt chẽ.

Trong hậu trường, mối quan hệ giữa các bên tổ chức cũng phức tạp: bang New York, bang New Jersey, chính quyền thành phố New York và FIFA. New Jersey kiên quyết không nhượng bộ FIFA, thể hiện rõ khi tổng chưởng lý của bang cùng người đồng cấp ở New York gửi trát yêu cầu FIFA giải trình về giá vé cao ngất tại Sân vận động New York/New Jersey – một động thái được ví như “tuyên chiến”.

Trong khi đó, những người khác lại cởi mở hơn. Zohran Mamdani, một người hâm mộ bóng đá cuồng nhiệt, sẵn sàng đối thoại với Chủ tịch FIFA, Gianni Infantino. Theo nguồn tin của GOAL, mối quan hệ gần gũi này giúp New York đạt được một số lợi ích, như 1.000 người hâm mộ được mua vé chỉ 50 USD và được chở miễn phí đến sân. Chính quyền Mamdani cũng đàm phán thành công để tổ chức khu xem chung miễn phí cho trận chung kết, cùng các khu cổ động khắp năm quận – thay vì thu phí 10 USD như kế hoạch ban đầu của FIFA.

Một trận đấu nhạt nhòa tương tự

Những tranh chấp đó phần nào phản ánh sự kỳ lạ của cả hành trình – và cả trận đấu cũng vậy.

Trên lý thuyết, Brazil gặp Ma Rốc là một trong những trận đấu hấp dẫn nhất vòng bảng. Nhưng đây là một Brazil rất khác. Dưới sự dẫn dắt của Carlo Ancelotti – một HLV thực dụng, ưu tiên sự chắc chắn – đội bóng này chơi kỷ luật hơn là hoa mỹ. Hai ngôi sao sáng nhất của họ đang thi đấu cho Real Madrid và Barcelona. Neymar, biểu tượng của phong cách samba, vẫn chưa hoàn toàn bình phục và góp mặt phần nhiều vì áp lực dư luận.

Ma Rốc, đội bóng hàng đầu châu Phi và từng là hiện tượng tại World Cup 2022, khởi đầu mạnh mẽ. Trong 20 phút đầu, họ áp đảo Brazil. Achraf Hakimi liên tục bứt tốc bên cánh phải, tài năng trẻ Ayyoub Bouaddi của Lille khéo léo xuyên phá qua hàng tiền vệ gồm Bruno Guimaraes và Casemiro. Chính Brahim Diaz là người kiến tạo tinh tế cho Ismael Saibari của PSV ghi bàn mở tỷ số ở phút 21.

Trong thời tiết hơn 32°C, việc có thêm thời gian nghỉ uống nước là hoàn toàn hợp lý. Và bất cứ điều gì Ancelotti nói với các học trò trong khoảng dừng đó đều phát huy tác dụng. Ở 20 phút cuối hiệp một, Brazil chơi khác hẳn. Vinicius Jr ghi bàn sau cơ hội đầu tiên, ngoặt bóng qua Hakimi rồi sút căng vào góc cao. Khu khán đài Brazil vốn im ắng bỗng bùng nổ.

Đáng lẽ từ đó trận đấu phải trở nên hấp dẫn, khi cả hai đều hướng tới ngôi đầu bảng C. Nhưng dưới cái nắng oi ả, trận đấu dần trôi đi nhạt nhẽo. Cả hai HLV thay người, nhưng hiệp hai chỉ có duy nhất một cơ hội rõ rệt. Sau trận, Ancelotti thừa nhận: “Kết quả này là hợp lý. Không tệ... bạn không thể vô địch World Cup chỉ sau trận đầu tiên.”

FIFA sẽ đi về đâu?

Mọi thứ trong ngày hôm đó đều suôn sẻ, nhưng không có gì đặc biệt. Mọi công đoạn đạt chuẩn, nhưng thiếu cảm xúc. Có lẽ đó là kiểu World Cup mà FIFA đang hướng tới – trật tự, an toàn, nhưng đơn điệu. Trong khi ở nơi khác, những video về người hâm mộ Scotland tràn ngập Fenway Park hay cổ động viên Đức khám phá Waffle House lại mang đến nét duyên riêng và niềm vui thực sự.

Tuy nhiên, tại khu vực New York/New Jersey, khi khán giả bị buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt, người ta tự hỏi: trải nghiệm bóng đá ở đâu trong tất cả những điều đó? Một cổ động viên Brazil chia sẻ sau khi khu vực của anh bị an ninh giải tán vì ngồi sai chỗ: “Đây là nước Mỹ. Họ không hiểu văn hóa bóng đá. Họ thấy trống, thấy người đứng trên ghế là cho rằng quá khích.”

Người phát ngôn FIFA cho biết cảnh sát bang chỉ bảo vệ khán giả có vé đúng khu vực và buộc phải mời những người ngồi sai chỗ ra ngoài.

Liệu điều này phản ánh điều gì lớn hơn về địa điểm tổ chức hay không vẫn cần thời gian để trả lời. Đây mới chỉ là một trận đấu, nhưng lại là “ngày khai trương” của sân vận động sẽ đăng cai trận chung kết. Trớ trêu thay, một năm trước, tại cùng nơi này, một giải đấu kém danh giá hơn lại mang đến bầu không khí sôi động hơn nhiều. Và khi nhìn xuống khung cảnh xung quanh, thật khó để không nhận ra sự trống rỗng. Bỏ qua chuyện giá vé hay lộ trình di chuyển – sự đơn điệu mới là điều đáng lo nhất.

Brazil sẽ đi được bao xa tại World Cup?