Bản chất của World Cup luôn khiến giải đấu này được mô tả bằng những gì tinh túy nhất. Tuy nhiên, có một lập luận cho rằng chức vô địch lại được định đoạt bởi đội ít yếu kém nhất – hay nói cách khác, đội có “mắt xích yếu” mạnh nhất. Theo lý thuyết mắt xích yếu, kết cục giải đấu sẽ không do Lionel Messi, Harry Kane hay Kylian Mbappe quyết định – những ngôi sao xuất sắc nhất của đội họ – mà có thể phụ thuộc vào cái tên thứ 11 trong đội hình xuất phát.
Điều này đặc biệt đúng trong bóng đá quốc tế, nơi mà cầu thủ yếu nhất của đội có thể kém hơn so với mặt bằng của các câu lạc bộ hàng đầu. Không có thị trường chuyển nhượng, không thể bổ sung cầu thủ từ nơi khác, ngay cả ở một kỳ World Cup toàn cầu hóa, các huấn luyện viên đội tuyển quốc gia vẫn phải lựa chọn trong phạm vi nhân tài giới hạn.
Đội vô địch World Cup năm nay có thể là tập thể mạnh nhất chứ không phải đội có cá nhân xuất sắc nhất.
Nhận định này đặc biệt có ý nghĩa ở thời điểm hiện tại. Mỗi ứng viên đều có điểm yếu. Có thể dễ dàng ghép nên một đội hình vô địch tưởng tượng bằng cách kết hợp các phần tốt nhất của nhiều đội: hàng công của Pháp, tuyến giữa của Tây Ban Nha, hậu vệ cánh của Bồ Đào Nha, trung vệ của Brazil và thủ môn của Bỉ. Ngược lại, nếu làm theo hướng ngược lại, ta cũng có thể tạo ra những đội hình khá tầm thường.
Yếu tố quyết định có thể nằm ở đội nào che giấu điểm yếu tốt nhất hoặc ít bị ảnh hưởng bởi những hạn chế cố hữu. Mô hình này đã từng chứng minh hiệu quả.
Tây Ban Nha đã vô địch Euro 2024 với tư cách đội bóng cân bằng nhất, nhờ bàn thắng quyết định trong trận chung kết của Mikel Oyarzabal. Tuy nhiên, khó có thể nói đội của huấn luyện viên Luis de la Fuente hiện có hàng tiền đạo hay trung vệ đáng mơ ước nhất.
Với Pháp – đội được xem là đồng ứng viên hàng đầu trước World Cup – những câu hỏi đặt ra nằm ở hàng tiền vệ, nơi họ đã mất Paul Pogba và Antoine Griezmann trong vài năm qua, trong khi N’Golo Kante đã ở tuổi ngoài 30. Họ đã vào tới chung kết năm 2022 với Adrien Rabiot và Aurelien Tchouameni, nhưng khó có thể hình dung họ kiểm soát trận đấu tốt như Tây Ban Nha hoặc Bồ Đào Nha.
Đội tuyển của Roberto Martinez có thể thiếu các trung vệ đẳng cấp thế giới, đặc biệt khi Ruben Dias vắng mặt. Trớ trêu thay, điểm yếu nhất của họ có thể lại nằm ở vị trí từng là niềm tự hào lớn nhất – trung phong – miễn là Cristiano Ronaldo vẫn còn hiện diện.
Cristiano Ronaldo có thể vừa là cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử Bồ Đào Nha, vừa là vấn đề lớn của họ tại kỳ World Cup này.
Với Anh, khi Harry Kane đạt thể trạng tốt, họ không gặp vấn đề trên hàng công. Lịch sử cho thấy tuyến giữa từng là điểm yếu – như năm 2018, khi họ bị Croatia áp đảo về khả năng kiểm soát bóng. Hiện nay, với bộ đôi Elliot Anderson và Declan Rice, mối lo có thể chuyển sang hàng thủ – nơi họ đã để thủng lưới hai bàn trước Croatia tại Dallas. Anh có những hậu vệ giỏi, nhưng liệu họ có đủ tầm để trở thành nhà vô địch thế giới?
Tại Nam Mỹ, hai kình địch truyền thống – Brazil và Argentina – lại cùng đối mặt với vấn đề tương tự. Cả hai đều không có nhiều lựa chọn chất lượng ở vị trí hậu vệ biên, tuy điều đó không ngăn được đội của Lionel Scaloni giành chiến thắng tại Qatar. Khi đó, phong độ chói sáng của Messi minh họa cho sự thắng thế của lý thuyết “mắt xích mạnh”. Giờ đây, với việc Angel Di Maria chia tay đội tuyển, Argentina thiếu đi đẳng cấp bên cánh mà một số đối thủ khác đang sở hữu.
Về phía Brazil, họ còn nhiều dấu hỏi ở khu vực trung tuyến – nhất là sau khi Casemiro chơi không tốt trước Morocco – cùng với đó là việc thiếu một tiền đạo số 9 thực thụ. Đức cũng gặp vấn đề tương tự, dù Kai Havertz – dù thiên về vai trò “số 9 ảo” – đã khởi đầu giải với cú đúp vào lưới Curacao. Việc huấn luyện viên Julian Nagelsmann gọi thủ môn Manuel Neuer trở lại đội tuyển dường như là nỗ lực để khắc phục điểm yếu có thể khiến họ hụt hơi so với các đối thủ cạnh tranh. Trong khi đó, Hà Lan sở hữu hàng thủ mạnh nhưng lại thiếu sự tinh túy ở tuyến giữa và hàng công so với các thế hệ trước.
Lịch sử World Cup cho thấy giải đấu này từng được định đoạt bởi những cá nhân kiệt xuất – như Pele, Diego Maradona, Messi hay Garrincha – hoặc những người tỏa sáng trong khoảnh khắc ngắn ngủi như Paolo Rossi hay Mario Kempes.
Tuy vậy, nhiều chiến thắng gần đây lại thuộc về những đội biết cách che giấu khuyết điểm. Năm 2014, Đức đã phải kéo Philipp Lahm – vốn đá tiền vệ – về trấn giữ vị trí hậu vệ phải, nơi họ gặp vấn đề. Pháp vô địch năm 1998 và 2018 dù sở hữu tiền đạo không ghi bàn – Stephane Guivarc’h và Olivier Giroud (người không có cú sút trúng đích nào tại World Cup 2018) – nhưng cả hai đều đóng vai trò làm nền cho các mũi tấn công lợi hại phía sau.
Trong đội hình Tây Ban Nha vô địch năm 2010, cầu thủ ít nổi bật nhất có lẽ là hậu vệ trái Joan Capdevila, nhưng anh đủ chắc chắn để không bao giờ bị khai thác. Cả Italy năm 2006 và Đức năm 2014 đều tận dụng được lợi thế của sự đồng đều trong toàn đội. Có thể họ không có siêu sao, nhưng cũng không có mắt xích yếu. Và nếu một đội bóng chỉ mạnh bằng cầu thủ thứ 11 của mình, thì công thức để vô địch World Cup có lẽ là đảm bảo rằng “mắt xích yếu” không còn là điểm yếu nữa.
