ไข่ยัดปืนนกไส้
เปลี่ยนวัชพืชเป็นอาหาร

ถ้าใครชอบปั่นจักรยานทัวริ่ง พกชุดหม้อสนาม แบกเต็นท์แบกของท่องเที่ยวไปตามเส้นทางในชนบท คงสังเกตเห็นบรรดาต้นไม้ใบหญ้า ทั้งยืนต้นล้มลุกแปลกตานานาชนิด ยิ่งถ้ามีความสนใจอยู่ก่อนหน้า ก็คงดูเพลินทีเดียว ด้วยว่ารถจักรยานทัวริ่งนั้นเขามักจะปั่นกันไม่เร็วอยู่แล้ว อย่างเวลาผมปั่น ก็ไม่เกิน 20 กิโลเมตรต่อชั่วโมงหรอกครับ จึงทันสังเกตรายละเอียดวิวทิวทัศน์สองข้างทางได้สบายๆ

เวลาไปปั่นแบบนี้ ผมมักแวะเก็บผักพื้นบ้านข้างทางเอามาปรุงกับข้าวมื้อเย็นได้แทบทุกครั้ง ริมถนนจะมียอดกระถิน เถาตำลึง ต้นมะเดื่อ มะกอกป่า บางครั้งอาจโชคดี มีดงกะเพราป่าฉุนๆ ให้เก็บมาผัดกะเพราแกงป่าได้เผ็ดร้อนสมใจ แล้วหลายครั้ง ผมก็หมายตาต้นไม้บางอย่างที่ไม่รู้จัก แต่ว่าลักษณะมันบ่งบอกเลยนะครับว่าควรกินได้ พืชเหล่านี้ ถ้าลองเด็ดมาขยี้ดมดูก็จะรู้สึกว่ามันต้องกินได้แน่ๆ เลย

เพื่อนผมคนหนึ่งเป็นนักมานุษยวิทยาที่ศึกษาวิถีชีวิตกะเหรี่ยงทุ่งใหญ่ เขาบอกว่า เวลาเดินป่า คนกะเหรี่ยงจะเด็ดยอดไม้ข้างทางชิมไปตลอด อันไหนกินได้ก็จะจำไว้ ยิ่งถ้าอร่อย เมื่อกลับบ้านก็จะบอกต่อให้ลูกหลานจำ องค์ความรู้เรื่องการกินผักป่าของคนกะเหรี่ยงจึงสั่งสมพอกพูนขึ้นตลอดเวลา

ผมจำต้นไม้ล้มลุกชนิดหนึ่งได้ดี เวลาไปปั่นเส้นทางชนบทภาคเหนือภาคอีสาน จะเห็นขึ้นเป็นดงยาวไปตามถนน ดอกสีขาวเล็กๆ เกสรสีเหลืองสะดุดตา ใบสามแฉกยาวรี ปลายใบแหลม ขยี้ดมกลิ่นแล้วคิดว่าต้องกินได้แน่ๆ มาเมื่อไม่กี่ปีก่อน จึงได้ความรู้จากพี่แอน-คุณศศิธร คำฤทธิ์ เจ้าของร้านห่อจย่ามา ที่อำเภอแม่ริม เชียงใหม่ ว่ามันคือ “ปืนนกไส้” (Spanish needle) หรือก้นจ้ำขาว กี่นกไส้ ฯลฯ พี่แอนเอายอดอ่อนปืนนกไส้มาทำไส้ ‘เกี๊ยววัชพืช’ ให้กิน จำได้ว่าเป็นเกี๊ยวมังสวิรัติทอดที่รสชาติดีมากๆ

ทีนี้ผมเลยรู้จักผักข้างทางเพิ่มมาอีกอย่างหนึ่ง แล้วมันเยอะจริงๆ ครับเจ้าปืนนกไส้นี่ เรียกว่าถ้าคิดจะต้มผัดแกงทอดละก็ เก็บได้ไม่มีหมดเลยแหละ

แถมพอสอบค้นข้อมูลจากอินเตอร์เน็ต ก็พบว่าในอเมริกาใต้ คนเอายอดอ่อนปืนนกไส้ชงดื่มเป็นชา ปืนนกไส้ยังมีสรรพคุณช่วยลดความดันโลหิต ลดไตรกลีเซอไรด์ในเลือด การศึกษาด้านพิษวิทยาก็ไม่พบว่า การเอาปืนนกไส้มากินจะเป็นพิษต่อร่างกายแต่อย่างใด พอรู้อย่างนี้ มันก็เป็น “ผัก” ตามความหมายทั่วไปแล้วล่ะครับ

ผมเด็ดยอดอ่อนปืนนกไส้จากข้างทางได้ถุงหนึ่ง ล้างให้หมดฝุ่น เด็ดเป็นใบๆ ไว้

ตำกระเทียมพริกไทยรากผักชีให้ละเอียด สับเนื้อหมูติดมันไว้สักหน่อย กับหอมใหญ่ซอยละเอียด หาไข่ไก่มาเตรียมไว้ คราวนี้ผมจะลองทำไข่ยัดปืนนกไส้ แบบไข่ยัดไส้นั่นแหละครับ

ตั้งกระทะใส่น้ำมันบนเตาไฟ ตักเครื่องที่ตำไว้ลงผัดให้หอม ตามด้วยหอมใหญ่ หมูสับ และปืนนกไส้ ปรุงรสเค็มอ่อนๆ ด้วยน้ำปลา หวานเล็กน้อยด้วยน้ำตาลปี๊บ ผัดจนเริ่มงวดแห้ง ตักใส่ถ้วยไว้ก่อน

แล้วเอาไข่ไก่ที่ตีจนขึ้นฟู ปรุงด้วยซีอิ๊วขาวนิดหน่อย เทลงกลอกให้เป็นไข่เจียวแผ่นแบนๆ ใหญ่ๆ ในกระทะใส่น้ำมันน้อยๆ อีกใบ พอดูว่าสุกดีแล้ว จึงตักไส้ที่ผัดไว้นั้นหยอดตรงกลางแผ่นไข่ ค่อยๆ พับริมไข่ทบปิดทับอย่างเบามือ ถ้าใครฝีมือดีๆ ก็จะสามารถสร้างสรรค์ไข่ยัดไส้ที่หน้าตาสวยงามนะครับ

เพียงเท่านี้ ก็จะได้ไข่ยัดปืนนกไส้มาหนึ่งจาน ไว้กินตัดรสเผ็ดกับข้าวจานอื่นในสำรับ หรือหากใครจะกินเป็นอาหารจานเดียว อาจปรุงรสเค็มหวานให้จัดขึ้นอีกตามชอบ เสิร์ฟคู่น้ำปลาพริกขี้หนูมะนาวสักถ้วยเล็กๆ ก็อิ่มอร่อยไปได้หนึ่งมื้อ แถมได้กินผักรสอ่อนเนื้อนิ่มที่เก็บมาฟรีๆ ด้วยมือตัวเองด้วย

นอกจากทำไส้ไข่ยัดไส้แบบที่ผมทำนี้ ปืนนกไส้สามารถยกสถานะจากวัชพืชขึ้นเป็นพืชอาหารได้ทั้งต้มจืด ผัดไฟแดง ลวกจิ้มน้ำพริก ยำ ชุบแป้งทอด หรือผัดกับน้ำมันมะกอกจนนุ่ม เรียกว่าใครเอาผักใบอ่อนอย่างกวางตุ้ง ตั้งโอ๋ โสมไทย ผักน้ำ หรือตำลึงไปทำกับข้าวอะไร ก็แทนด้วยปืนนกไส้ได้ทั้งสิ้น นับเป็นการเปลี่ยนรสชาติในอาหารจานผักๆ ทำให้เราสามารถ “กินหลากหลาย” ได้อีกทางหนึ่ง จากวัตถุดิบผักพื้นบ้านปลอดสาร ในสภาพธรรมชาติจริงๆ

กิจกรรมสันทนาการ อย่างปั่นจักรยาน เดิน หรือวิ่งจ๊อกกิ้ง จึงอาจมีผลพลอยได้เป็นการเก็บหาวัตถุดิบอาหารได้ด้วยประการฉะนี้