Sau nhiều năm du học tại Pháp, anh Đặng Dương Minh Hoàng (37 tuổi, xã Phú Nghĩa, tỉnh Đồng Nai) về nước quyết tâm làm nông nghiệp công nghệ cao và phát triển bền vững. Hơn nữa, anh cũng muốn giúp đồng bào quê mình tiếp cận phương thức canh tác hiện đại thay vì chỉ đổ mồ hôi trên đất.

Trở về để phát triển nông nghiệp địa phương

Năm 2008, anh Hoàng xuất sắc giành được học bổng du học tại Đại học Bách khoa Grenoble (Pháp). Đến môi trường giáo dục hàng đầu châu Âu, anh có cơ hội cọ xát với những tri thức mới, công nghệ tiên tiến và một cách tiếp cận hoàn toàn khác về khoa học, kỹ thuật.

Nhờ quá trình học tập chăm chỉ, anh tốt nghiệp với tấm bằng kỹ sư tự động hóa và được tuyển dụng vào Công ty Điện lực Pháp, sau đó làm việc tại Tập đoàn Technip Energies, tham gia nhiều dự án chuyên sâu và từng bước khẳng định năng lực với mức thu nhập cao.

Dù có công việc ổn định và điều kiện sống đáng mơ ước tại Pháp, Hoàng vẫn không nguôi nỗi trăn trở về nơi mình đã sinh ra và lớn lên. Sau nhiều năm gắn bó với môi trường quốc tế, anh quyết định trở về Việt Nam với mong muốn được góp phần xây dựng quê hương bằng chính kiến thức và kinh nghiệm tích lũy được.

Trên khu vườn 50ha của gia đình với nhiều loại cây cao su, tiêu, bơ, anh đã cải tiến mô hình sản xuất bằng việc áp dụng tưới tiêu tự động IoT, điện năng lượng mặt trời, hệ thống camera giám sát và drone phun thuốc cho cây cao su.

"Khó nhất lúc đầu là chi phí vận hành. Có tháng tiền điện lên gần 100 triệu đồng, vườn rộng, hệ thống tưới lớn, nếu cứ làm theo cách cũ thì không thể trụ lâu. Tôi buộc phải nghĩ khác, làm khác", anh Hoàng chia sẻ.

Và thế là sau nhiều đêm trăn trở, ý tưởng tự chủ năng lượng bằng điện mặt trời dần hình thành. "Về mặt công nghệ, tôi ưu tiên sử dụng những giải pháp do Việt Nam mình làm ra được, vừa phù hợp điều kiện thực tế vừa tối ưu chi phí", anh chia sẻ.

Anh bắt đầu lắp đặt hệ thống pin mặt trời độc lập, không hòa lưới. Hàng trăm tấm pin được dựng lên, kết hợp với biến tần chuyển dòng điện một chiều thành dòng xoay chiều ba pha 380V đủ để vận hành toàn bộ hệ thống bơm tưới công suất lớn.

"Mỗi ha chỉ cần đầu tư khoảng 35 triệu đồng cho hệ thống 8kWp. Sau khoảng một năm đến một năm rưỡi là hoàn vốn. Từ đó trở đi vườn tôi gần như không còn lo tiền điện", anh Hoàng nói thêm bắt đầu lắp đặt tấm năng lượng mặt trời từ năm 2020, khi đó chỉ lắp khoảng 20 tấm, hòa lưới và thấy hiệu quả khá tốt.

Sau này có thêm vốn, anh mở rộng dần đến nay trong vườn đã lắp đủ đáp ứng nhu cầu điện cho sản xuất.

Nhờ tự chủ điện, khu vườn của anh tiết kiệm hẳn chi phí. Quan trọng hơn, việc không phụ thuộc vào điện lưới giúp hệ thống tưới hoạt động ổn định, kể cả trong mùa cao điểm.

Tự động hóa và máy bay không người lái

Có điện rồi, anh Hoàng tiếp tục giải bài toán nước tưới và bón phân cho cây, điều mà nhà nông vẫn truyền nhau "nhất nước, nhì phân". Anh đầu tư xây hệ thống bồn chứa đặt ở vị trí cao, bơm nước từ ao, suối lên để tạo áp lực tự nhiên.

Nhờ có lượng nước dự trữ và hệ thống tưới tự động, khu vườn luôn được tưới đều, vận hành ổn định.

Song song đó anh còn nghiên cứu và lắp đặt thêm hệ thống bón phân hòa tan tự động. Phân bón, từ dạng rắn đến lỏng, được đánh tan hoàn toàn bằng bơm công suất lớn, sau đó pha trộn chính xác trước khi đưa vào đường ống nhỏ hơn tới các gốc cây.

"Bón phân mà không hòa tan kỹ là tắc ống, hỏng hệ thống ngay. Tôi phải thử nghiệm rất nhiều lần để tìm ra quy trình phù hợp", anh Hoàng nói.

Từ khi áp dụng tự động hóa, số lao động trực tiếp giảm đi rõ rệt. Công nhân không còn phải gánh phân, kéo ống tưới như trước mà chuyển sang kiểm tra đường ống, van tưới để phát hiện rò rỉ, hư hỏng và xử lý kịp thời. Phần lớn công việc còn lại, hệ thống đảm nhận gần như hoàn toàn tự động.

"Nông nghiệp phụ thuộc lớn vào nhân công, kỷ luật và thời tiết. Vì vậy cơ giới hóa, tự động hóa sẽ giúp nông dân chủ động hơn, giảm rủi ro và nắm chắc đầu ra chất lượng cho sản phẩm", anh Hoàng chia sẻ.

Ở những khu vực đồi dốc, nơi xe khó di chuyển và tiếp cận, anh Hoàng đầu tư đưa drone (máy bay không người lái) vào phun thuốc bảo vệ thực vật.

"Với cây cao su, nếu phun từ dưới lên thì thuốc chỉ tác động phần thân dưới, không phủ được tán phía trên. Vì vậy tôi kết hợp sử dụng drone để phun từ trên xuống. Cách này vừa phù hợp địa hình đồi dốc, những nơi máy cày không tiếp cận được vừa giúp phun đều từ trên xuống dưới, xử lý hiệu quả các bệnh phấn trắng, vàng lá trên cao su", anh Hoàng nói.

"Sắp tới tôi dự định ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong nông nghiệp bằng cách phát triển mũ đội cho nông dân, tích hợp thiết bị đo sóng não. Thiết bị này giúp đánh giá mức độ tập trung, từ đó nâng cao năng suất lao động. Khi tập trung tốt, người lao động chỉ cần 5 tiếng làm việc đã có thể đạt hiệu quả tương đương 8 tiếng bình thường.

Dự kiến năm tới tôi cùng các đối tác sẽ ra mắt khoảng 5.000 sản phẩm", anh Hoàng hào hứng cách làm hiện đại.

Bán nông sản chất lượng bằng câu chuyện số

"Ở châu Âu, người ta bán nông sản là mỗi sản phẩm mang cả một câu chuyện dài phía sau. Tôi nghĩ nông nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể làm được điều đó, có thể sẽ tốt hơn nếu mình làm tới nơi tới chốn", anh Hoàng nói.

Từ trải nghiệm ở nước ngoài, anh Hoàng hiểu rằng minh bạch là chìa khóa để đi vào các thị trường khó tính. Vì vậy, anh tìm tòi và tạo nhật ký điện tử, có mã QR truy xuất nguồn gốc cho từng cây trồng, từng công đoạn chăm sóc đều được anh cẩn thận ghi lại.

"Mỗi cây trồng đều có nhật ký điện tử riêng, chỉ cần quét mã QR trên sản phẩm, người tiêu dùng có thể biết rõ cây đến từ khu vườn nào, được chăm sóc, tưới nước, bón phân ra sao, thời điểm thu hoạch và quá trình vận chuyển. Nhờ đó họ có thể yên tâm khi sử dụng và hiểu rõ mình đang ăn gì, từ đâu mà có", anh chia sẻ.

Việc kiểm soát chặt chẽ từng khâu sản xuất giúp tiêu và bơ hữu cơ của anh Hoàng được kiểm nghiệm định kỳ, đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe của thị trường Mỹ và châu Âu. Mỗi năm hàng trăm tấn nông sản từ khu vườn của anh theo chân các hệ thống siêu thị lớn vươn ra thị trường quốc tế.

Riêng thương hiệu bơ Ông Hoàng đạt chuẩn VietGAP, nằm trong nhóm sản phẩm trái cây sạch được thị trường ưa chuộng. Vườn hồ tiêu của anh cũng được Bộ Nông nghiệp Mỹ cấp chứng nhận hữu cơ, một trong những chứng nhận uy tín hàng đầu thế giới.

Xa hơn, anh Hoàng đang ấp ủ mô hình nông nghiệp trải nghiệm giúp người sống ở đô thị vẫn có thể "chạm" vào khu vườn từ xa qua ứng dụng, theo dõi từng giai đoạn sinh trưởng và dần hình thành sự gắn bó với nông sản mình sử dụng.

Điều đặc biệt là anh muốn mô hình nông nghiệp hiện đại, an toàn và bền vững của mình được lan tỏa dần. Đó cũng là cách anh đóng góp cho quê hương.

-------------------------------------

Trong buổi lễ trao học bổng Vì ngày mai phát triển do báo Tuổi Trẻ tổ chức năm 2003, bà đã gửi gắm yêu thương. 22 năm sau, người phụ nữ năm nào giờ tóc bạc phơ vẫn tiếp tục đóng góp cho tương lai Tổ quốc mình.

Kỳ tới: Trở về làm cầu nối yêu thương