आजकाल, निरोगी आणि पौष्टिक आहारामध्ये मशरूम खूप आवडतात. हलके, चवदार आणि प्रथिने तसेच जीवनसत्त्वे समृद्ध असलेले हे अन्न बर् याच लोकांच्या प्लेटचा एक भाग बनले आहे. लोकांना सूप, स्टिर-फ्राईज, पिझ्झा किंवा सॅलड, मझरू अनेक प्रकारे खायला आवडते. परंतु त्याच वेळी, काही लोक ऐकतात की, ‘मला मशरूमची ऍलर्जी आहे’, परंतु आपणास माहित आहे काय की काही लोकांसाठी हे निरोगी अन्न देखील ऍलर्जीस कारणीभूत ठरू शकते? अळंबी तुला शोभत नाही का? जर होय, तर हा लेख आपल्यासाठी आहे. काही लोकांना मशरूमची ऍलर्जी होण्याची शक्यता जास्त असते. जसे की ज्यांना आधीपासूनच इतर कोणतेही अन्न किंवा परागकणांची ऍलर्जी आहे, ज्यांना रोगप्रतिकारक शक्ती कमकुवत आहे किंवा ज्यांना संवेदनशील त्वचा आहे.

त्यामुळे कोणत्या लोकांनी मशरूम खाणे टाळावे आणि कोणत्या प्रकारची खबरदारी घ्यावी हे जाणून घेणे फार महत्वाचे आहे. मशरूममध्ये आढळणारी प्रथिने मूस एलर्जीनसह क्रॉस-रिअॅक्ट करू शकतात, ज्यामुळे काही संवेदनशील लोकांमध्ये एलर्जीची प्रतिक्रिया उद्भवू शकते. जेव्हा एखादी संवेदनशील व्यक्ती मशरूम खाते, तेव्हा त्याची रोगप्रतिकारक शक्ती ही प्रथिने हानिकारक मानते आणि एलर्जीची प्रतिक्रिया सुरू करते. या अभिक्रियेत, शरीर हिस्टामाइन आणि इतर रसायने सोडते, ज्यामुळे खाज सुटणे, त्वचेवर पुरळ उठणे, सूज येणे, नाक वाहणे, श्वास घेण्यास त्रास होणे यासारख्या समस्या उद्भवतात.

कोणते मशरूम अधिक हानिकारक आहेत?

अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की लागवड केलेल्या मशरूम आणि वन्य मशरूम या दोहोंमध्ये एलर्जेनिक प्रथिने असू शकतात, परंतु वन्य मशरूममध्ये बर्याचदा ते जास्त असते. याव्यतिरिक्त, काही लोकांमध्ये क्रॉस-एलर्जी देखील दिसून आली आहे, म्हणजे ज्यांना पूर्व-विद्यमान अन्न किंवा परागकण एलर्जीचा इतिहास आहे त्यांना देखील मशरूमची एलर्जी होण्याचा धोका जास्त असतो.

मशरूम कोणी टाळावे?

एलर्जी असलेले लोक – ज्या लोकांना पूर्वी मशरूम किंवा इतर बुरशीजन्य उत्पादनांना एलर्जी झाली आहे त्यांनी ते खाणे टाळले पाहिजे. ऍलर्जीमुळे त्वचेवर पुरळ, खाज सुटणे, सूज येणे किंवा श्वास घेण्यास त्रास होऊ शकतो.

कमकुवत रोगप्रतिकारक शक्ती – मधुमेह किंवा रोगप्रतिकारक शक्ती कमकुवत असल्यास मशरूममध्ये उपस्थित बुरशीजन्य प्रथिने संक्रमण किंवा एलर्जीची प्रतिक्रिया वाढवू शकतात.

पाचक समस्या असलेले लोक – बद्धकोष्ठता, गॅस किंवा पाचक समस्या असलेले लोक मोठ्या प्रमाणात मशरूम खाल्ल्याने फुशारकी, गॅस आणि अपचन यासारख्या समस्या उद्भवू शकतात.

गर्भवती किंवा स्तनपान करणाऱ्या महिला – आयुर्वेद तज्ज्ञ किरण गुप्ता सांगतात की, गरोदरपणात किंवा स्तनपानाच्या वेळीही मशरूम खाणे टाळावे.

मशरूम हे पौष्टिक आणि आरोग्यासाठी अत्यंत लाभदायक अन्न मानले जाते. कमी कॅलरी असूनही मशरूममध्ये अनेक आवश्यक जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि अँटिऑक्सिडंट्स मुबलक प्रमाणात आढळतात. त्यामध्ये प्रथिने, फायबर, व्हिटॅमिन B-कॉम्प्लेक्स (B2, B3, B5), व्हिटॅमिन D, पोटॅशियम, सेलेनियम आणि लोह यांचा समावेश असतो. त्यामुळे वजन कमी करू इच्छिणाऱ्या व्यक्तींसाठी मशरूम हा उत्तम पर्याय ठरतो. तसेच शाकाहारी लोकांसाठी प्रथिनांचा चांगला स्रोत म्हणून मशरूम उपयुक्त आहे.

मशरूम रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवण्यास मदत करतात. त्यामधील बीटा-ग्लुकॅन आणि अँटिऑक्सिडंट्स शरीराला संसर्गांपासून संरक्षण देतात. नियमित मशरूम सेवन केल्यास सर्दी, खोकला आणि इतर आजारांचा धोका कमी होतो. मशरूममधील सेलेनियम हे खनिज पेशींना होणारे नुकसान कमी करते आणि कर्करोगाचा धोका कमी करण्यास मदत करू शकते, असे अभ्यासातून सूचित होते. याशिवाय मशरूम हृदयाच्या आरोग्यासाठीही फायदेशीर आहेत, कारण ते कोलेस्टेरॉल कमी करण्यास आणि रक्तदाब नियंत्रित ठेवण्यास मदत करतात. पचनसंस्थेसाठीही मशरूम उपयुक्त ठरतात. त्यामधील फायबर पचन सुधारते, बद्धकोष्ठतेचा त्रास कमी करते आणि आतड्यांचे आरोग्य चांगले राखते. मशरूममध्ये असलेले पोटॅशियम शरीरातील द्रव संतुलन राखण्यास मदत करते, ज्यामुळे स्नायू आणि मज्जासंस्था योग्यरीत्या कार्य करतात. तसेच मशरूम मेंदूच्या आरोग्यासाठीही फायदेशीर असून स्मरणशक्ती आणि एकाग्रता वाढवण्यास मदत करतात. मात्र, मशरूम खरेदी करताना आणि सेवन करताना काळजी घेणे आवश्यक आहे. फक्त खात्रीशीर व खाद्य मशरूमच वापरावेत, कारण काही जंगली मशरूम विषारी असू शकतात. योग्य प्रमाणात आणि योग्य प्रकारे शिजवलेले मशरूम आहारात समाविष्ट केल्यास एकूणच आरोग्य सुधारण्यास मोठी मदत होते.