फाल्गुन महिना असून होळाष्टक सुरू झाले आहे. सर्वत्र रंग दिसतात. कुठे पिचकारी विकली जात आहेत, तर कुठे होळी मिलन साजरे केले जात आहेत. पौर्णिमा तिथी, अजून काही दिवस बाकी आहेत. रंगांव्यतिरिक्त होळीला धार्मिक महत्त्व आहे. दसऱ्यासारखा हा सण वाईटावर चांगल्याच्या विजयाचे प्रतीक आहे.
होलिकाची कथा पौराणिक आहे. हा असा सण आहे जेव्हा एकीकडे हवामानात नवनवीन बदलांचा ओघ असतो, तर दुसरीकडे अध्यात्मिक चैतन्य शिखरावर असते. रंग भरलेल्या या सणात जे लोक ध्यान करतात, त्यांचे अंतर्गत विकार बरे होतात.
होळीच्या दिवशी अनेकांच्या मनात प्रश्न असतात की होलिका दहन कशी करावी, उपासनेचे नियम काय आहेत, काय करावे, काय करू नये. असे प्रश्न तुमच्या मनात निर्माण होत असतील तर आजच सर्व उत्तरे जाणून घ्या.
हेही वाचा: बनारसच्या 'मसाने होळी'वरून का झाला वाद? संपूर्ण गोष्ट समजून घ्या
आचार्य अशोक पांडे स्पष्ट करतात, 'होळीच्या आदल्या दिवशी संध्याकाळी एका शुभ मुहूर्तावर होलिका दहनाची पूजा केली जाते. यंदा होलिका दहन संध्याकाळी ६.४७ नंतर करता येईल. 3 मार्च 2026 रोजी होलिका दहनाचा शुभ काळ संध्याकाळी 6:47 ते 8:50 पर्यंत असेल. या काळात होलिका दहन करता येईल.
आचार्य अशोक पांडे म्हणाले, 'साधारणपणे लोक कोणतेही विधी न करता होलिका दहन सुरू करतात. हे करू नये. शास्त्रानुसार होलिका दहनाची सुरुवात संकल्पाने होते. होलिका दहनाचे वर्णन विष्णु पुराण आणि भागवतात आहे. त्यानुसार होलिका दहनाचा विधी धार्मिक प्रक्रियेचा भाग म्हणून केला पाहिजे.
हेही वाचा: गाझियाबादमध्ये बनावट चीज, कानपूरमध्ये दुर्गंधीयुक्त खवा! या होळीत काळजी घ्या नाहीतर..
आचार्य अशोक पांडे म्हणाले, संकल्प घ्या, भगवान विष्णू आणि गणेशाचे स्मरण करा. कच्च्या सुताने होलिकेच्या तीन-सात प्रदक्षिणा करून सुताला गुंडाळा. रोळी-चाळ लावून तिलक लावा, फुले दाखवा, धूप-दिवा दाखवा आणि अन्नदान करा. त्यानंतर होलिकेत अग्नी पेटवावा. कुटुंबासह तीन परिक्रमा करा, उबटाण लावा, अग्नीत धान्य, गूळ इत्यादी अर्पण करून नकारात्मकता जाळून टाका. भस्म घरी आणून लावा.
हेही वाचा: होळीच्या मुहूर्तावर विमान भाडे गगनाला भिडले, यामागची मुख्य कारणे काय?
'ओम होलिकाय नमः, 'ओम प्रल्हादायै नमः, 'ओम नृसिंहाय नमः। अहकुटाने भयभीत झालेल्या मूर्खांनी तुला सुट्टी दिली आहे म्हणून सर्व सुख आणि सर्व सुख देणाऱ्या तिची मी पूजा करीन.
पंडित मयेश द्विवेदी म्हणाले, फाल्गुन महिन्यातील पौर्णिमेला होळी साजरी केली जाते. ही तारीख ४ मार्च रोजी येत आहे. या दिवशी होळी साजरी करावी.
होळी हा सण भक्ती, शुद्धीकरण आणि वाईटावर चांगल्याच्या विजयाचे प्रतीक आहे. धार्मिक दृष्टिकोनातून, होळीची पूजा प्रामुख्याने 'होलिका दहन'च्या वेळी केली जाते.
पंडित मयेश द्विवेदी म्हणाले, होळीची पूजा पूर्वेकडे किंवा उत्तरेकडे तोंड करून करावी. दैनंदिन कर्मकांडानंतर शुद्ध मनाने होलिका दहनाच्या ठिकाणी जा. अर्घ्य अर्पण करा आणि घरातील सुख-समृद्धीसाठी प्रार्थना करा. जाळल्यानंतर अग्नीची ज्योत पाहून तिची राख कपाळावर लावणे अत्यंत शुभ मानले जाते. मोठ्यांच्या पायावर आणि लहानांच्या कपाळावर राख लावावी.
हेही वाचा: बिहार, बंगाल, यूपी, होळीला कुठे धावणार आहेत स्पेशल ट्रेन? येथे यादी पहा
होलिकेला अर्घ्य अर्पण करताना या मंत्राचा जप करा, 'अहकुटा भयत्रस्तै: कृतत्वं होली बलिषै:। म्हणून सुख आणि आनंद देणाऱ्या, मी तुझी उपासना करीन.
पंडित मयेश द्विवेदी म्हणाले की, भगवान नृसिंहाने भक्त प्रल्हादांचे रक्षण केले, त्याचप्रमाणे त्यांनी आपले रक्षण करावे म्हणून आपण 'ओम नृसिंहाय विद्महे वज्रंखय धीमहि तन्नो नृसिंह: प्रचोद्यत्' या मंत्राचा जप केला पाहिजे.
होळीच्या दिवशी आचार्य अशोक पांडे म्हणतात, 'होळीनंतर नवीन वर्ष सुरू होते. होळीच्या दिवशी संध्याकाळी पंचांग वाचण्याची परंपरा आहे. या दिवशी पंचांग वाचून नवीन वर्ष शुभ होते, ग्रहांची स्थिती कळते, राशीभविष्य वाचले जाते असा समज आहे. संध्याकाळी ज्येष्ठांच्या पायावर गुलाल लावून त्यांचे आशीर्वाद घ्यावेत. देवाच्या ठिकाणी जाऊन नवीन वर्ष मंगलमय जावो अशी प्रार्थना करावी.
पंडित मयेश द्विवेदी म्हणतात, 'वाईट वाटू नका, होली है ही कथा खोटी आहे. होळी हा स्वैराचाराचा सण नसून स्वनियंत्रणाचा सण आहे. या दिवशी होळीच्या नावाखाली कोणीही असभ्य स्पर्श करू नये. स्पर्श शक्यतो टाळावा. मित्रांना रंग लावा, मोठ्यांचे आशीर्वाद घ्या.
