गरम भातामध्ये एक चमचा तूप आणि कच्च्या मिरच्या. बंगाली आहार या संयोजनाशिवाय अपूर्ण राहतो. मात्र सध्याच्या बाजारात शुद्ध तुपाची कमतरता आहे. चढ्या भावाने विकत घेतलेल्या तुपात अनेकदा रसायनांचा वास येतो आणि चवही समाधानकारक नसते. उलट भेसळीची भीतीही पाठ सोडत नाही. पण थोडा वेळ दिला तर अगदी कमी खर्चात शुद्ध सुवासिक तूप घरीच बनवता येते. पण कसा बनवायचा? जाणून घ्या.

पहिली पायरी
तूप किती चांगले असेल हे दुधाच्या गुणवत्तेवर अवलंबून असते. तूप बनवण्यासाठी नेहमी पूर्ण चरबीयुक्त गाईचे दूध वापरावे. शक्य असल्यास ताजे खताळ दूध घ्या. बाजारातील टोन्ड किंवा डबल टोन्ड दुधात फॅटचे प्रमाण नाममात्र असते. त्यामुळे तूप कमी लागते आणि वासही येत नाही. देशी गाईचे दूध सर्वोत्तम आहे. यामध्ये नैसर्गिक चरबीचे प्रमाण जास्त असते.

दुसरी पायरी
तूप बनवण्याचा मुख्य आधार म्हणजे दूध दही किंवा मलाई. दररोज दूध उकळल्यानंतर, खोलीच्या तापमानाला थंड होऊ द्या. मग कंटेनर फ्रीजमध्ये किमान 3-4 तास ठेवा. यामुळे दुधावर जाड थर राहील. सरबत काळजीपूर्वक बाहेर काढा आणि हवाबंद कंटेनरमध्ये ठेवा. अशाप्रकारे ५-७ दिवसांनी तूप तयार करण्यासाठी पुरेशा प्रमाणात मलई जमा होईल. लक्षात ठेवा, खराब होऊ नये म्हणून कंटेनर नेहमी फ्रीझर किंवा फ्रीजच्या सर्वात थंड भागात ठेवा.

तिसरी पायरी
गोठवलेली मलाई फ्रीजमधून बाहेर काढा आणि खोलीच्या तापमानाला येऊ द्या. आता मिक्सर किंवा हँड बीटरने चांगले फेटून घ्या. थोडा वेळ हलवल्यानंतर तुम्हाला पाणी आणि बटर वेगळे झालेले दिसेल. हा भाग म्हणजे नबनीत किंवा लोणी. लोणी वेगळे झाल्यानंतर, स्वच्छ थंड पाण्यात किमान दोन किंवा तीनदा धुवा. तूप बराच काळ चांगले राहते आणि जेव्हा लोणीच्या पृष्ठभागावरील दुधाचा शुभ्रपणा नाहीसा होतो तेव्हा ते सहजपणे खराब होत नाही.

शेवटची पायरी
तूप संयमाने मंद आचेवर बनवावे, उच्च आचेवर नाही. स्पष्ट केलेले बटर एका जड तळाच्या पॅनमध्ये ठेवा. मध्यम आचेवर सतत ढवळत रहा. थोड्या वेळाने लोणी वितळेल आणि फेस येऊ लागेल. हळूहळू फेस कमी होईल आणि तूप स्पष्ट होऊ लागेल. जेव्हा तुम्ही तव्याचा तळ किंवा 'खोया' लाल-सोनेरी होताना दिसाल आणि तुपाला छान सुगंध येतो, तेव्हा तुम्हाला कळेल की तूप तयार आहे.

खास टिप्स

तूप जाळण्याच्या शेवटच्या टप्प्यावर, तुम्ही तमालपत्र किंवा थोडी वेलची टाकू शकता, ते अधिक चव वाढवते. तूप झाल्यावर ते बाहेर काढून थोडे थंड करून काचेच्या डब्यात गाळून घ्या. अनेक महिने शुद्ध तुपाच्या सुगंधाने तुमचे घर भरलेले दिसेल.