खिडकीबाहेर ढग. परदेशातील अनोळखी रस्त्यावर हरवून जाणे. स्वप्न पाहण्यात कुठे अडसर आहे? नाही, हे स्वप्न नाही, परदेशात प्रवास करणे खरोखर सोपे आहे. परदेशात आता पासपोर्ट, व्हिसा किंवा ट्रॅव्हल डॉक्युमेंट परीक्षेचा त्रास नाही. आता 'ई-पासपोर्ट' वापरून तुम्ही सहज परदेशात पाऊल ठेवू शकता. तुम्हाला काय आश्चर्य वाटत आहे? होय, तुम्ही अगदी बरोबर ऐकले. पासपोर्ट सेवा प्रकल्पाची दुसरी आवृत्ती (PSP 2.0) परदेशी प्रवासाची व्याख्या बदलण्यासाठी सज्ज आहे.

अगदी जुन्या निळ्या पासपोर्ट सारखा दिसतो. पण मुखवटाखाली आधुनिक तंत्रज्ञानाचे आश्चर्य दडलेले आहे. एक लहान रेडिओ वारंवारता ओळख (RFID) चिप आणि अँटेना. ही चिप तुमच्या फिंगरप्रिंट आणि नेत्रगोलकातून गोळा केलेली वैयक्तिक माहिती ठेवेल. मुलेटवरील राष्ट्रीय चिन्हाच्या अगदी खाली सोनेरी कारागिरीचा तुकडा दर्शवेल की आपण आता जागतिक दर्जाच्या आधुनिक तंत्रज्ञानाचा भाग आहात.

आतापासून भारतीय नागरिकांना त्यांना पाहिजे तेव्हा हा चिप युक्त पासपोर्ट मिळू शकेल. मात्र पहिल्या टप्प्यात प्रमुख शहरांमधील ठराविक केंद्रांवरून ही सेवा दिली जात आहे. अर्जाचे नियम मूलत: समान आहेत. पासपोर्ट सेवा पोर्टलवर जा आणि नोंदणी करा. त्यानंतर फॉर्म भरा आणि फी ऑनलाइन सबमिट करा. विनिर्दिष्ट दिवशी केंद्रावर जाऊन बायोमेट्रिक सादर करून याची खात्री केली जाते. पोलिस क्लिअरन्स मिळाल्यावर, जादूचे निळे पुस्तक थेट तुमच्या घरी पोस्टाने येईल.

हे नावीन्य का आवश्यक आहे? प्रथम, सुरक्षा. ही चिप बनावट किंवा माहिती चोरणे जवळजवळ अशक्य आहे. दुसरे म्हणजे, परदेशी विमानतळांवर तासनतास रांगेत उभे राहून इमिग्रेशनला सामोरे जाण्याची गरज नाही. स्वयंचलित 'ई-गेट' द्वारे तुम्ही सहज बाहेर पडू शकता. लक्षात ठेवा, जुना पासपोर्ट कालबाह्य होईपर्यंत फेकून देण्याची गरज नाही. परंतु तुम्हाला ही प्रगत संधी आतापासून तुम्ही नवीन किंवा नूतनीकरण करताना मिळेल. 120 हून अधिक देशांसोबत, भारताने प्रवासाच्या जगात एक नवीन क्षितिज उघडले आहे. संपूर्ण जग आता निळ्या रंगाच्या कुंडात पकडले जाईल.