भारतीय घरांमध्ये चटण्या किंवा लोणच्याशिवाय जेवण अपूर्ण मानले जाते. प्रत्येक ऋतूत वेगवेगळ्या प्रकारच्या चटण्या बनवण्याची परंपरा आहे, परंतु विशेषतः उष्ण दिवसांमध्ये लोक हलक्या, आंबट आणि ताजेतवाने करणाऱ्या चटण्यांना पसंती देतात. या प्रकारच्या चटण्या उष्णतेत शरीराला थंडावा देण्यासाठी आणि भूक वाढवण्यासाठी खूप उपयुक्त ठरतात. केवळ चवीसाठीच नाही, तर या चटण्या पचनक्रिया सुधारण्यासही मदत करतात.
कच्च्या आंब्याची चटणी विशेषतः उन्हाळ्यात लोकप्रिय असते. तिच्या आंबट-गोड चवीमुळे कोणतेही साधे जेवण रुचकर बनते. कच्चा आंबा लहान तुकड्यांमध्ये कापून, त्यात हिरव्या किंवा सुक्या मिरच्या, जिरे, लसूण, टोमॅटो आणि मीठ घालून वाटले जाते. या चटणीची चव इतकी अप्रतिम असते की केवळ तिच्या सुगंधानेच तोंडाला पाणी सुटते.
पुदिना आणि चिंचेची चटणी उन्हात एक विशेष ताजेपणा देते. ही चटणी पुदिन्याची पाने स्वच्छ धुवून, त्यात चिंचेचा गर, हिरव्या मिरच्या, जिरे आणि थोडे मीठ घालून तयार केली जाते. ही चटणी खायला हलकी असून, उन्हात शरीराला थंडावा देते.
उष्ण हवामानासाठी कोथिंबीर आणि दह्याची चटणी हा देखील एक उत्तम पर्याय आहे. नेहमीच्या कोथिंबीर चटणीत दही घातल्यास तिची चव अधिक मऊ आणि मलईदार होते. कोथिंबीर, लसूण, हिरवी मिरची, दही आणि थोडा लिंबाचा रस घालून बनवलेली ही चटणी पराठ्यांसोबत किंवा इतर पदार्थांसोबत विशेषतः चांगली लागते.
उष्ण हवामानात टोमॅटो चटणी खाण्याची मजा आणखी वाढवते. टोमॅटो, लसूण, मीठ आणि सुक्या मिरच्या वाटून ही चटणी झटपट तयार करता येते. जर तुम्हाला थोडी वेगळी चव हवी असेल, तर तुम्ही ती आंबट-गोड चटणी म्हणूनही बनवू शकता, ज्यात टोमॅटो शिजवून तिला घट्ट आणि अधिक तिखट चव दिली जाते.
नारळाची चटणी विशेषतः दक्षिण भारतीय जेवणासोबत दिली जाते, पण आता ती सर्वत्र लोकप्रिय झाली आहे. ही चटणी ताज्या नारळाचे तुकडे, चिंच, लसूण, आले, हिरव्या मिरच्या आणि थोडे जिरे वाटून बनवली जाते. वरून मोहरी, उडीद डाळ आणि कढीपत्ता पेरल्याने तिची चव वाढते.
