भारतातील लठ्ठपणा आणि मधुमेहाच्या रुग्णांसाठी GLP-1 (ग्लुकागन-लाइक पेप्टाइड-1) थेरपी हे आशीर्वादापेक्षा कमी मानले जात आहे. सेमॅग्लुटाइड आणि टिर्झेपाटाइड सारख्या औषधांनी वजन कमी करण्याच्या लढाईत नवीन आशा आणली आहे. परंतु, तुम्हाला माहिती आहे का की या जलद चरबी वितळवण्याच्या थेरपीमुळे तुमच्या शरीरात आवश्यक पोषक तत्वांची तीव्र कमतरता देखील होऊ शकते? अलीकडेच, दिल्लीच्या अपोलो रुग्णालयातील तज्ञांनी एक प्रकरण सामायिक केले आहे ज्याने या 'चमत्कारिक' उपचाराचा आणखी एक पैलू उघड केला आहे.
एंडोक्राइनोलॉजी सल्लागार, इंद्रप्रस्थ अपोलो हॉस्पिटल सप्तर्षी भट्टाचार्य डॉ एका ४२ वर्षीय शाळेतील शिक्षकाचे उदाहरण दिले. महिलेने टाइप-2 मधुमेह आणि लठ्ठपणावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी GLP-1 थेरपी सुरू केली होती. काही महिन्यांतच त्यांची शुगर लेव्हल नॉर्मल झाली आणि वजनही कमी झाले, पण यासोबतच त्यांना प्रचंड थकवा आणि केस गळण्याचा त्रास होऊ लागला. त्याच्या शरीरात व्हिटॅमिन बी 12, व्हिटॅमिन डी आणि आयर्नची धोकादायक कमतरता असल्याचे तपासात समोर आले आहे.
ही थेरपी शरीरातील नैसर्गिक संप्रेरकांची नक्कल करते, ज्यामुळे इन्सुलिनचे उत्पादन वाढते आणि पोट रिकामे होण्याची प्रक्रिया मंदावते. याचा परिणाम असा होतो की व्यक्तीला भूक कमी लागते आणि अन्न कमी लागते. पण आधीच कर्बोदके (तांदूळ, बटाटे, गहू) भरपूर आणि प्रथिनांची कमतरता असलेल्या भारतीय आहारात ही थेरपी 'सायलेंट किलर' ठरू शकते. जर तुम्ही कमी खात असाल आणि त्या अन्नातही पोषक तत्वे नसतील तर शरीर कुपोषणाला बळी पडू लागते.
डॉक्टरांच्या मते, GLP-1 थेरपी घेणाऱ्या रुग्णांनी खालील कमतरतांबद्दल सावध असले पाहिजे:
व्हिटॅमिन बी 12: शाकाहारी लोकांमध्ये आधीच त्याची कमतरता आहे, जी या थेरपीने आणखी वाढवता येऊ शकते.
व्हिटॅमिन डी: लठ्ठपणा दरम्यान चरबी-विद्रव्य जीवनसत्त्वे शोषण प्रभावित होते.
लोह आणि फोलेट: त्यांच्या कमतरतेमुळे अशक्तपणा आणि अशक्तपणा येतो.
कॅल्शियम: हाडांच्या मजबुतीसाठी आवश्यक असलेले हे खनिज देखील कमी होऊ शकते.
प्रथिने: जेव्हा लोकांना कमी भूक लागते तेव्हा ते हलके अन्न खातात, ज्यामुळे स्नायूंचे नुकसान होते.
तुम्हीही ही थेरपी घेत असाल किंवा घेण्याचा विचार करत असाल, तर केवळ वजन कमी करण्यावरच लक्ष केंद्रित करू नका, तर 'न्यूट्रिएंट डेन्सिटी' म्हणजेच पोषक तत्वांनी युक्त अन्नावर लक्ष केंद्रित करा. दही, चीज, कडधान्ये, काजू आणि हिरव्या पालेभाज्या यांना आहारात प्राधान्य देण्याचे डॉ. भट्टाचार्य सुचवतात. लहान पण संतुलित जेवण घ्या जेणेकरून शरीराला पुरेशी ऊर्जा मिळेल.
GLP-1 थेरपी सुरू करण्यापूर्वी आणि दरम्यान डॉक्टरांचे निरीक्षण अनिवार्य आहे. वैद्यकीय सल्ल्याशिवाय व्हिटॅमिन बी 12 किंवा व्हिटॅमिन डी सप्लिमेंट घेऊ नका. चांगल्या एंडोक्राइनोलॉजिस्टचे काम केवळ औषधे लिहून देणेच नाही तर रुग्णाला पोषणाबाबत जागरूक करणे देखील आहे. लक्षात ठेवा, सडपातळ शरीर तेव्हाच चांगले दिसते जेव्हा ते आतून निरोगी आणि उत्साही असते.
