तुम्ही ऐकले असेल की रविवार असो वा सोमवार, रोज अंडी खावीत… आपल्या देशात ही केवळ एक म्हण नाही, तर एक प्रथासुद्धा आहे. अंडी निश्चितच मोठ्या आवडीने खाल्ली जातात आणि ती पोषक तत्वांनी परिपूर्ण असतात, परंतु मुदत संपलेले अंडे फायद्यापेक्षा जास्त नुकसान करू शकते. अनेकदा, आपण खात असलेले अंडे ताजे आहे की जुने… किंवा त्याची मुदत संपली आहे… याबद्दल लोकांना माहिती नसते. अंडे खाण्यापूर्वी या प्रश्नांची उत्तरे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे. उत्तर प्रदेशनेही अंड्यांच्या विक्रीबाबत अधिक कठोर नियम लागू करण्याचा निर्णय घेतला आहे आणि १ एप्रिल २०२६ पासून अंड्यांवर मुदतची तारीख छापणे अनिवार्य असेल. ताजी अंडी तुमच्या आरोग्यासाठी फायदेशीर असली तरी, जुनी आणि खराब झालेली अंडी हानिकारकही ठरू शकतात.

तज्ञांच्या मते, शिळी अंडी खाणे आरोग्यासाठी हानिकारक असू शकते, त्यामुळे त्यांची मुदतची तारीख तपासणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. कालांतराने, अंड्यांमध्ये जीवाणू, विशेषतः साल्मोनेला, वाढू शकतात, ज्यामुळे अन्नातून विषबाधा होऊ शकते. यामुळे पोटदुखी, उलट्या, जुलाब आणि ताप येऊ शकतो. अंड्याचे वय झाल्यावर त्याचा दर्जा खालावतो. त्याची चव, वास आणि पौष्टिक मूल्य कमी होते. अंड्यातील पांढरा भाग पातळ होतो आणि पिवळा भाग कमकुवत होतो, ज्यामुळे ते खाण्यासाठी असुरक्षित बनते.

कधीकधी अंडे बाहेरून ठीक दिसत असले तरी आतून खराब झालेले असू शकते. तज्ञांच्या मते, अंडी खाण्यापूर्वी त्यांची मुदतची तारीख तपासणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे, अन्यथा अनेक आरोग्य समस्या उद्भवू शकतात. नेहमी ताजी अंडी खरेदी करा, ती रेफ्रिजरेटरमध्ये व्यवस्थित ठेवा आणि नेहमी मुदतची तारीख तपासा. अंड्याला प्रथिने, जीवनसत्त्वे आणि खनिजे यांचा चांगला स्रोत मानले जाते, पण ते खराब झाल्यावर ही पोषक तत्वे शरीरासाठी धोकादायक ठरू शकतात. जर एखाद्या व्यक्तीने खराब झालेली किंवा मुदत संपलेली अंडी खाल्ली, तर त्यांना पोटाचे विविध त्रास होऊ शकतात.

काही प्रकरणांमध्ये, ताप आणि अशक्तपणा देखील येऊ शकतो. लहान मुले, वृद्ध आणि गर्भवती महिला यांची प्रतिकारशक्ती कमी झालेली असल्यामुळे, त्यांच्यासाठी हे विशेषतः धोकादायक ठरू शकते. मुदत संपलेली अंडी खाल्ल्याने अन्नातून विषबाधा, आतड्यांचा संसर्ग होऊ शकतो आणि त्यावर वेळीच उपचार न केल्यास निर्जलीकरणही होऊ शकते, जे धोकादायक ठरू शकते. बऱ्याच वेळा, लोक केवळ अंड्याचे स्वरूप पाहून ते चांगले आहे असे गृहीत धरतात, पण ते चांगले आहे की खराब झाले आहे हे त्यांना नक्की कळत नाही.

खराब झालेल्या अंड्यांना अनेकदा दुर्गंध येतो आणि त्यातील पांढरा भाग पातळ झालेला असतो. तथापि, हे ओळखणे नेहमीच सोपे नसते, म्हणून अंड्यावर मुदत समाप्तीची तारीख छापलेली असणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. याव्यतिरिक्त, कच्ची किंवा अर्धवट शिजवलेली अंडी खाणे हानिकारक ठरू शकते, कारण त्यातील जीवाणू पूर्णपणे नष्ट झालेले नसतात. त्यामुळे, अंडी नेहमी पूर्णपणे शिजवूनच खावीत.

तज्ञांच्या मते, मुदत संपलेली अंडी किंवा इतर कोणताही मुदत संपलेला पदार्थ खाणे पूर्णपणे टाळावे. अंडी हे अत्यंत पौष्टिक आणि आरोग्यदायी अन्न मानले जाते. अनेक लोक आपल्या रोजच्या आहारात अंड्यांचा समावेश करतात, कारण त्यामध्ये शरीराला आवश्यक असलेले अनेक महत्त्वाचे पोषक घटक असतात. अंड्यांमध्ये प्रथिनांचे (प्रोटीन) प्रमाण खूप जास्त असते. शरीराच्या स्नायूंची वाढ, दुरुस्ती आणि मजबुतीसाठी प्रथिने आवश्यक असतात. त्यामुळे व्यायाम करणाऱ्या व्यक्तींनी अंडी खाणे विशेष फायदेशीर ठरते.

अंड्यात व्हिटॅमिन्स आणि खनिजेही मुबलक प्रमाणात असतात. विशेषतः व्हिटॅमिन B12, व्हिटॅमिन D, आणि व्हिटॅमिन A हे शरीराच्या विविध कार्यांसाठी उपयुक्त असतात. व्हिटॅमिन D हाडे मजबूत करण्यास मदत करते, तर व्हिटॅमिन A डोळ्यांच्या आरोग्यासाठी आवश्यक आहे. अंड्यात असलेले कोलीन (Choline) हे मेंदूच्या कार्यासाठी खूप महत्त्वाचे आहे. यामुळे स्मरणशक्ती सुधारते आणि मेंदूची कार्यक्षमता वाढते. गर्भवती महिलांसाठीही कोलीन अत्यंत उपयुक्त ठरते.

अंडी खाल्ल्याने वजन नियंत्रणात ठेवण्यास मदत होते. अंड्यातील प्रथिने पोट भरल्यासारखे वाटू देतात, त्यामुळे जास्त खाण्याची इच्छा कमी होते. त्यामुळे वजन कमी करण्याचा प्रयत्न करणाऱ्यांसाठी अंडी उपयुक्त आहेत. तसेच, अंड्यांमध्ये चांगले फॅट्स (Good fats) असतात, जे शरीरासाठी आवश्यक असतात. हे फॅट्स हृदयाच्या आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरतात, मात्र अंडी योग्य प्रमाणात खाणे महत्त्वाचे आहे. अंड्यांमध्ये अँटिऑक्सिडंट्स (Antioxidants) जसे की ल्यूटिन आणि झेक्सँथिन असतात, जे डोळ्यांचे संरक्षण करतात आणि वाढत्या वयात होणाऱ्या समस्या कमी करतात. अंडी हे संतुलित आणि पौष्टिक अन्न आहे. दररोज योग्य प्रमाणात अंडी खाल्ल्यास शरीर निरोगी राहते आणि अनेक आजारांपासून संरक्षण मिळते.