สหภาพยุโรปประกาศใช้กฎหมายบังคับให้สมาร์ทโฟนและแท็บเล็ตทุกรุ่น ต้องออกแบบให้ผู้ใช้งานถอดเปลี่ยนแบตเตอรี่ได้ด้วยมือเปล่า หวังลดขยะอิเล็กทรอนิกส์และสนับสนุน “สิทธิในการซ่อม” (Right to Repair) อย่างเป็นรูปธรรม
สหภาพยุโรป หรือ อียู (EU) ประกาศเอาจริง เตรียมใช้มาตรการปกป้องสิ่งแวดล้อมและสิทธิผู้บริโภคฉบับใหม่ ภายใต้ระเบียบแบตเตอรี่ปี 2023 (Batteries Regulation (EU) 2023/1542 มาตรา 11) กฎเหล็กนี้บังคับให้ผู้ผลิตสมาร์ทโฟนและแท็บเล็ตทุกค่ายที่ต้องการวางจำหน่ายในตลาดยุโรป ต้องออกแบบอุปกรณ์ให้ผู้ใช้งาน สามารถถอดเปลี่ยนแบตเตอรี่ได้ด้วยตัวเอง โดยจะมีผลบังคับใช้อย่างเป็นทางการตั้งแต่วันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2027 เป็นต้นไป
ข้อกำหนดสำคัญของกฎระเบียบฉบับนี้คือ ผู้ผลิตต้องออกแบบแบตเตอรี่ให้ถอดเปลี่ยนได้ง่ายด้วยมือเปล่า หรือใช้เพียงเครื่องมือช่างทั่วไป โดยห้ามใช้กาวที่ต้องลอกด้วยความร้อน (Heat gun) หรือเครื่องมือพิเศษที่หาซื้อยาก เว้นแต่ทางบริษัทจะแถมเครื่องมือเหล่านั้นมาให้ฟรีพร้อมกับตัวผลิตภัณฑ์ นอกจากนี้ ผู้ผลิตจะต้องมีแบตเตอรี่สำรองวางจำหน่ายอย่างน้อย 5 ปี และสนับสนุนอะไหล่ชิ้นส่วนอื่นๆ นานถึง 7-10 ปี เพื่อยืดอายุการใช้งานของอุปกรณ์
เป้าหมายหลักของ EU คือการต่อต้านพฤติกรรม “การวางยา” (Planned Obsolescence) หรือการออกแบบสินค้าให้อายุการใช้งานสั้น เพื่อบีบให้ผู้บริโภคต้องซื้อเครื่องใหม่เพียงเพราะแบตเตอรี่เสื่อมสภาพ คาดว่ามาตรการนี้จะช่วยให้ผู้บริโภคประหยัดเงินได้มหาศาล และลดปริมาณขยะอิเล็กทรอนิกส์ได้มากกว่า 5 ล้านตันต่อปี
นโยบายดังกล่าวถือเป็นความพยายามครั้งสำคัญในการผลักดัน “สิทธิในการซ่อม” (Right to Repair) แม้กฎหมายนี้จะมีผลบังคับใช้เฉพาะในยุโรป แต่ผู้เชี่ยวชาญประเมินว่าจะส่งผลกระทบต่ออุตสาหกรรมมือถือทั่วโลก เนื่องจากค่ายมือถือยักษ์ใหญ่อย่าง Apple และ Samsung มักไม่ต้องการแยกสายการผลิตเฉพาะสำหรับตลาดยุโรป
อย่างไรก็ตาม กฎหมายนี้ยังเปิดช่องผ่อนปรนให้กับอุปกรณ์บางประเภท โดยมี “ข้อยกเว้น” สำหรับสมาร์ทโฟนหรืออุปกรณ์พกพาที่จำเป็นต้องใช้งานในสภาวะเปียกชื้น ซึ่งต้องมีซีลกันน้ำอย่างแน่นหนาเพื่อความปลอดภัยของผู้ใช้งาน
อ่านข่าวต่างประเทศเพิ่มเติม
ข้อมูลอ้างอิงจาก
