เปิดที่มาเมกะโปรเจ็กต์เชื่อมอ่าวไทย-อันดามัน สิงคโปร์แสดงความสนใจร่วมลงทุน คมนาคมเตรียมลงพื้นที่ฟังเสียงประชาชน แต่ด่าน EHIA ความคุ้มค่า และรูปแบบ PPP ยังต้องเคลียร์ก่อนชง ครม.
นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย แจ้งต่อที่ประชุม ครม. ว่ารัฐบาลจะเดินหน้าผลักดัน โครงการแลนด์บริดจ์ ชุมพร-ระนอง ให้เกิดขึ้นจริง พร้อมมอบหมายกระทรวงคมนาคมลงพื้นที่จังหวัดชุมพรและระนอง เพื่อรับฟังความคิดเห็นประชาชนก่อนเดินหน้าต่อ
เหตุผลหลักที่อนุทินเร่งปัดฝุ่นโครงการนี้คือ ภูมิรัฐศาสตร์โลกเปลี่ยนไป รัฐบาลมองว่าโอกาสทางเศรษฐกิจกำลังไหลเข้าสู่พื้นที่ภาคใต้ และแลนด์บริดจ์อาจเป็นตัวดึงเม็ดเงินลงทุนเข้าประเทศ สร้างรายได้ และสร้างงานในระยะยาว
แต่ขณะเดียวกัน อนุทินก็ยอมรับว่าประชาชนยังมีข้อกังวล จึงสั่งให้กระทรวงคมนาคมเปิดพื้นที่แสดงความคิดเห็นอย่างเต็มที่และรอบด้าน
ตรงนี้ต้องระวังเรื่องการใช้คำ บางพาดหัวข่าวเรียกว่า “ประชามติ” แต่ในรายละเอียดยังไม่ปรากฏว่าเป็นประชามติทางกฎหมายแบบใด คำที่ตรงกับข้อเท็จจริงมากกว่าคือ “ลงพื้นที่รับฟังความคิดเห็นประชาชน”
แลนด์บริดจ์คืออะไร ทำไมต้องเชื่อมสองฝั่งทะเลโครงการแลนด์บริดจ์ ชุมพร-ระนอง มีชื่อเต็มว่า โครงการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านคมนาคมขนส่งเพื่อพัฒนาระเบียงเศรษฐกิจภาคใต้ เชื่อมโยงการขนส่งระหว่างอ่าวไทยและอันดามัน
พูดให้เข้าใจง่าย คือ สร้างท่าเรือน้ำลึก 2 ฝั่ง ฝั่งระนองริมอันดามัน ฝั่งชุมพรริมอ่าวไทย แล้วต่อเข้าหากันด้วยมอเตอร์เวย์ รถไฟทางคู่ และระบบท่อพลังงาน ระยะทางราว 89-90 กิโลเมตร เป้าหมายคือให้เรือสินค้าไม่ต้องอ้อมผ่านช่องแคบมะละกาเพียงเส้นทางเดียว
โครงการนี้อยู่ภายใต้กรอบระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคใต้ หรือ SEC มูลค่าลงทุนรวมที่อัปเดตล่าสุดอยู่ราว 997,680.1 ล้านบาท แบ่งพัฒนา 3 เฟส ขณะนี้อยู่ระหว่างปรับปรุงร่างเอกสาร RFP สำหรับคัดเลือกเอกชนร่วมลงทุน
ส่วนสำนักข่าว Reuters ประเมินมูลค่าโครงการไว้ราว 31,000 ล้านดอลลาร์ หรือประมาณ 1 ล้านล้านบาท
สิงคโปร์ขยับเข้ามาสนใจวันที่ 27 เมษายน 2569 อนุทินหารือกับ ชาน ชุน สิง รัฐมนตรีประสานงานด้านบริการภาครัฐและรัฐมนตรีกลาโหมสิงคโปร์ ฝ่ายสิงคโปร์แสดงความสนใจโครงการแลนด์บริดจ์ เพราะมองว่าการเชื่อมการขนส่งสองฝั่งทะเลจะช่วยลดความเสี่ยงด้านโลจิสติกส์และเพิ่มศักยภาพของภูมิภาค
รัฐบาลไทยระบุว่าโครงการขนาดนี้ต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายภาคส่วน ทั้งรัฐ เอกชน และพันธมิตรต่างประเทศ
ตอนนี้โครงการไปถึงไหนแล้วต้องบอกตรงๆ ว่า แลนด์บริดจ์ยังอยู่ในขั้นผลักดันเชิงนโยบายและเตรียมเอกสาร ไม่ใช่เริ่มก่อสร้างแล้ว
รายงาน EHIA ของท่าเรือทั้ง 2 ฝั่ง จัดทำเสร็จและส่งไปยัง สผ. แล้ว ส่วนมอเตอร์เวย์อยู่ในความรับผิดชอบของกรมทางหลวง รถไฟทางคู่ขนาดรางมาตรฐาน 1.435 เมตรอยู่ในมือ รฟท. คาดว่างานศึกษาบางส่วนจะแล้วเสร็จภายในปลายปีนี้ เพื่อรวมเข้ากับผลศึกษาและร่าง RFP เสนอ ครม. ต่อไป
ด้านนายพิพัฒน์ รัชกิจประการ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม ระบุชัดว่ารัฐบาลจะไม่ลงทุนโดยตรง แต่ใช้รูปแบบ PPP หรือการร่วมลงทุนระหว่างรัฐกับเอกชน พร้อมดึงนักลงทุนต่างชาติ และมีแผนลงพื้นที่ช่วงต้นเดือนพฤษภาคมเพื่อดูแนวเส้นทางและจุดก่อสร้างท่าเรือ
Reuters รายงานเพิ่มเติมว่า รัฐบาลไทยต้องการชงข้อเสนอเข้า ครม. ช่วงมิถุนายนหรือกรกฎาคม 2569 และอาจเริ่มเปิดให้นักลงทุนเข้ามาในไตรมาส 3
ข้อกังวลเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมและสุขภาพที่ยังค้างอยู่ประเด็นใหญ่อันดับแรกคือเรื่องสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ นายสุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ยอมรับว่าโครงการยังต้องศึกษาผลกระทบและทำประชาพิจารณ์ พื้นที่เกี่ยวข้องกับอุทยานแห่งชาติทางทะเลและป่าชายเลนที่อยู่ในความดูแลของ ทส.
อีกประเด็นคือเรื่องความคุ้มค่า นายดนุชา พิชยนันท์ เลขาธิการสภาพัฒน์ ชี้แจงว่า สศช. ยังไม่เคยศึกษาแลนด์บริดจ์อย่างจริงจัง โดยที่เคยศึกษาในอดีตคือ “คลองไทย” ไม่ใช่แลนด์บริดจ์ ดนุชาเสนอว่าหากจะเริ่ม อาจเริ่มจากการทำท่าเรือส่งออกฝั่งตะวันตกที่ระนองก่อน แล้วค่อยขยายตามรูปแบบโครงการ
คำถามที่ยังไม่มีคำตอบชัดเจน มีตั้งแต่รูปแบบการลงทุน PPP จะออกแบบอย่างไร ใครจะรับความเสี่ยง EHIA จะผ่านหรือไม่ ผลกระทบต่อชุมชนและระบบนิเวศจะจัดการอย่างไร ไปจนถึงความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจที่ยังไม่มีหน่วยงานกลางอย่างสภาพัฒน์ศึกษาเต็มรูปแบบ
สรุป แลนด์บริดจ์อยู่ตรงไหนบนไทม์ไลน์โครงการนี้ยังอยู่ในช่วงปัดฝุ่นหนัก ยังไม่ถึงขั้นก่อสร้าง รัฐบาลกำลังเร่งจัดทำเอกสาร ลงพื้นที่รับฟังประชาชน และเตรียมชง ครม. ช่วงกลางปี 2569 สิงคโปร์แสดงความสนใจ แต่ยังไม่ได้ตกลงลงทุนร่วม ส่วนข้อกังวลด้านสิ่งแวดล้อม ความคุ้มค่า และรูปแบบลงทุน ยังเป็นด่านใหญ่ที่ต้องผ่านให้ได้ก่อน
แหล่งข้อมูล
