पहिल्यांदाच भाजप पश्चिम बंगालमध्ये सरकार स्थापन करण्याच्या तयारीत आहे. आतापर्यंतचे निवडणुकीचे कल आणि निकाल असे दर्शवतात की, भाजप बहुमताचा आकडा पार करून स्वबळावर सरकार स्थापन करण्याच्या तयारीत आहे. पश्चिम बंगालमध्ये भाजपच्या विजयाची ती पाच प्रमुख कारणे कोणती आहे, ज्यामुळे प्रचंड विजय मिळण्याची शक्यता आहे?

१- ममता बॅनर्जी यांच्या विरोधात सत्ताविरोधी लाट
पश्चिम बंगालमध्ये भाजपच्या प्रचंड विजयामागे सर्वात मोठे कारण म्हणजे ममता बॅनर्जी सरकारविरोधात असलेली प्रबळ सत्ताविरोधी लाट. यावेळी पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणुकीत ९२ टक्क्यांहून अधिक विक्रमी मतदानाची नोंद झाली. जेव्हा निवडणुकीच्या तोंडावर असलेल्या राज्यात विक्रमी मतदान होते, तेव्हा ती सत्ताविरोधी लाट मानली जाते आणि आता बंगाल निवडणुकीच्या निकालांनी याची पुष्टी केली आहे: हे वाढलेले मतदान सत्ताविरोधी लाटेचेच लक्षण होते.

बंगालमधील मतदानाच्या पहिल्या टप्प्यानंतर, भाजपचे गृहमंत्री अमित शाह यांनी स्वतः बंगालमधील विक्रमी मतदानाला सत्ताविरोधी लाट आणि बदलाची लाट म्हटले आहे. प्रसारमाध्यमांशी बोलताना गृहमंत्री अमित शाह म्हणाले की, बंगालमध्ये ममता बॅनर्जी सरकारविरोधातील सत्ताविरोधी लाटेमुळे मोठ्या संख्येने लोक मतदानासाठी घराबाहेर पडले.

खरंच, बंगालच्या जनतेने विधानसभा निवडणुकीत भाजपला एक पर्याय म्हणून पाहिले. ज्याप्रमाणे २०११ मध्ये ममता बॅनर्जी डाव्या आघाडीला सत्तेतून बाहेर काढून सत्तेत आल्या, त्याचप्रमाणे या विधानसभा निवडणुकीत भाजपला एक पर्याय म्हणून सादर करण्यात आले. बंगालमधील मतदारांनी भाजपला एक पर्याय म्हणून पसंती दिली. ममता बॅनर्जी सरकारच्या धोरणांसोबतच महिला सुरक्षा आणि भ्रष्टाचाराचे मुद्दे हे बंगालमध्ये भाजपला पाठिंबा देणारे प्रमुख घटक होते.

आर. जी. कार मेडिकल कॉलेज प्रकरणामुळे पश्चिम बंगालमधील महिला सुरक्षेचा मुद्दा ममता बॅनर्जी यांच्या विरोधात गेला आणि त्यांना पाठिंबा देणाऱ्या महिला मतदार यावेळी दूर गेल्या. त्याचप्रमाणे, या निवडणुकीत भ्रष्टाचाराचा मुद्दाही ठळकपणे मांडण्यात आला. राज्यात भ्रष्टाचार बोकाळला असल्याचा आरोप भाजपने सातत्याने केला आणि हा मुद्दा जनतेसमोर मांडण्याचा प्रयत्न केला, आणि निवडणुकीच्या निकालांवरून असे दिसून येते की भाजप त्यात यशस्वी झाला.

२- भाजपच्या बाजूने हिंदू मतदारांचे लक्षणीय ध्रुवीकरण
पश्चिम बंगालमधील हिंदू मतदारांचे भाजपच्या बाजूने झालेले ध्रुवीकरण हे भाजपच्या विजयाचे एक प्रमुख कारण आहे. संपूर्ण निवडणुकीदरम्यान हिंदू मतदारांना आकर्षित करण्यासाठी भाजपने कोणतीही कसर सोडली नाही. निवडणुकीदरम्यान, ममता बॅनर्जी आणि त्यांचा पक्ष, टीएमसी, हा मुस्लिमांचा पक्ष आहे, असे मतदारांना पटवून देण्यात भाजप यशस्वी झाला. ममता बॅनर्जी केवळ मुस्लिम मतदारांना आकर्षित करण्यासाठी तुष्टीकरणाचे राजकारण करत आहे. निवडणुकीदरम्यान, अमित शाहपासून ते सुवेंदू अधिकारीपर्यंत सर्वांनी स्पष्टपणे सांगितले की हिंदू भाजपला मतदान करत आहेत.

पश्चिम बंगालमधील भाजप नेते ज्या प्रकारे निवडणूक व्यासपीठांवर 'जय श्री राम'च्या घोषणा देत होते, त्यामुळे हिंदू मतदारांचे लक्षणीय ध्रुवीकरण झाले. पंतप्रधान मोदींनी स्वतः 'जय माँ काली' आणि 'जय श्री राम'च्या घोषणा देत बंगालमध्ये भाजपच्या निवडणूक प्रचाराचा शुभारंभ केला. निवडणुकीच्या निकालांवरून असे दिसून येते की, भाजपने हिंदू-बहुल भागांमध्ये निर्विवाद विजय मिळवला आहे. दरम्यान, मुस्लिम-बहुल भागांमध्ये, मागील निवडणुकीच्या तुलनेत टीएमसीने अनेक जागा गमावल्या आहेत.

३- ममता बॅनर्जी यांच्यापेक्षा मोदींचा चेहरा अधिक प्रभावी ठरला
बंगालमधील भाजपच्या प्रचंड विजयात मोदींचा चेहरा हा एक प्रमुख घटक होता. भाजपने मोदींना ममता बॅनर्जी यांच्या विरोधात उभे केले होते. भाजपने आपली संपूर्ण निवडणूक रणनीती पंतप्रधान मोदींची लोकप्रियता आणि प्रतिमेवर केंद्रित केली आहे. पक्षाचे पोस्टर्स, सभा आणि डिजिटल मोहिमांमध्ये त्यांचा प्रभाव सर्वत्र दिसून येतो. ही रणनीती विशेषतः राष्ट्रीय मुद्दे आणि खंबीर नेतृत्वाला प्राधान्य देणाऱ्या मतदारांना आकर्षित करण्यासाठी तयार करण्यात आली आहे.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी बंगालमध्ये १९ हून अधिक सभा आणि पाच मोठे रोड शो घेतले. मोदींनी बिष्णुपूर, पुरुलिया, झाडग्राम आणि मेदिनीपूर यांसारख्या टीएमसी-बहुल भागांमध्ये जाहीर सभांना संबोधित केले. या सभांमध्ये त्यांनी घुसखोरी, भ्रष्टाचार आणि बदलाच्या मुद्द्यांवर भर दिला. ममता बॅनर्जींच्या बंगाली अस्मितेला प्रत्युत्तर देण्यासाठी, पंतप्रधान मोदींनी हुगळी नदीच्या काठाने फेरफटका मारला आणि झालमुरी खाण्यासाठी एका दुकानाला भेट दिली, ज्यामुळे भाजप थेट बंगालच्या लोकांशी जोडला गेला. राजकीय विश्लेषकांच्या मते, मोदींना निवडणुकीचा चेहरा बनवून, निवडणुकीला स्थानिक मुद्द्यांवरून राष्ट्रीय चर्चेत बदलण्याचा भाजपचा प्रयत्न पूर्णपणे यशस्वी झाला.

४- भाजपची निवडणूक रणनीती, बूथ व्यवस्थापनावर लक्ष
पश्चिम बंगालमधील भाजपच्या विजयातील एक प्रमुख घटक म्हणजे त्यांची निवडणूक रणनीती. केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांच्या नेतृत्वाखाली भाजपने संपूर्ण लक्ष बूथ व्यवस्थापनावर केंद्रित केले. मतदानाच्या अगदी आधी अमित शाह यांचा बंगालमधील १५ दिवसांचा मुक्काम आणि त्यांच्या ५० हून अधिक सभा व रोड शोमुळे भाजप कार्यकर्त्यांना प्रेरणा मिळाली, जे नंतर मतदारांपर्यंत पोहोचण्यासाठी मतदान केंद्रांवर पोहोचले, ज्यामुळे भाजपच्या विजयाला आकार मिळाला. भाजपच्या वतीने, केंद्रीय मंत्री भूपेंद्र यादव आणि सुनील बन्सल यांनी अमित शाह यांच्या नेतृत्वाखाली एक अशी रणनीती आखली, ज्यामुळे ममता बॅनर्जींचा बालेकिल्ला उद्ध्वस्त झाला.

मतदानाच्या अगदी आधी टीएमसीची सहकारी संस्था असलेल्या आय-पॅकची (I-PAC) सेवा समाप्त करणे, हे देखील टीएमसीच्या पराभवातील एक प्रमुख कारण होते. २०२१ च्या निवडणुकांनंतर, पश्चिम बंगालमधील भाजपने बूथ स्तरापर्यंत आपली संघटना मजबूत करण्यासाठी आणि कार्यकर्त्यांचे जाळे उभारण्यासाठी अथक परिश्रम घेतले, ज्याचा त्यांना निवडणुकीत फायदा झाला.

५- बंगाल निवडणुकीत एसआयआर गेम चेंजर
पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणुकीत एसआयआरचा मुद्दा गाजला. निवडणूक आयोगाने विशेष सघन पुनरीक्षण (एसआयआर) अंतर्गत राज्यातील यादीतून ९१ लाखांहून अधिक मतदारांची नावे वगळली, ज्याला विरोधी पक्षांनी तीव्र विरोध केला होता. बंगालमध्ये ९२ टक्क्यांहून अधिक मतदान होण्यास एसआयआरने हातभार लावला, हे निवडणूक आयोगाने मान्य केले. बंगालमधील राजकीय तज्ज्ञांच्या मते, राज्याबाहेर राहणारे मतदार निवडणुकीच्या काळात बंगालमध्ये परतले आणि त्यांनी मोठ्या प्रमाणात मतदान केले, जे भाजपच्या फायद्याचे मानले गेले.

Edited By- Dhanashri Naik