आजच्या व्यस्त जीवनात, बद्धकोष्ठता ही एक सामान्य आणि वेदनादायक समस्या बनली आहे ज्याने सर्व वयोगटातील लोक त्रस्त आहेत. वयोवृद्ध सोडा, आजचे तरुण आणि लहान मुलेही या समस्येशी झगडत आहेत. डॉक्टरांच्या मते, या आजारामागील सर्वात मोठे कारण म्हणजे आपली अस्वास्थ्यकर जीवनशैली, बाहेरून वारंवार येणारे अस्वास्थ्यकर अन्न आणि अति मानसिक ताण.
जेव्हा एखाद्याला बद्धकोष्ठता असते तेव्हा त्याची पचनसंस्था पूर्णपणे बिघडते आणि सकाळी पोट रिकामे करण्यात मोठी अडचण येते. याचा थेट परिणाम दिवसभराच्या मनःस्थितीवर आणि आरोग्यावर होतो. पोट स्वच्छ न राहिल्यामुळे पोटात तीव्र वेदना, गॅस बनणे, डोकेदुखी, भूक न लागणे, सतत थकवा जाणवणे अशा अनेक गंभीर समस्या उद्भवतात. आयुर्वेदाबद्दल बोलायचे झाले तर बद्धकोष्ठतेचे मुख्य कारण शरीरातील 'वात दोष' वाढणे हे मानले जाते. देशातील सुप्रसिद्ध आयुर्वेदिक डॉक्टर चंचल शर्मा सांगतात की, बद्धकोष्ठतेच्या समस्येवर कायमस्वरूपी उपाय हवा असेल तर संपूर्ण जगात आयुर्वेदापेक्षा चांगली आणि सुरक्षित पद्धत नाही.
पोटदुखी किंवा बद्धकोष्ठता पुन्हा पुन्हा का होते असा प्रश्न तुम्हाला पडत असेल तर तुम्हाला तुमच्या रोजच्या काही सवयींकडे लक्ष द्यावे लागेल. आयुर्वेदानुसार अन्न खाण्याची कोणतीही निश्चित वेळ नसणे आणि सतत अनियमित वेळी अन्न खाणे यामुळे पचनसंस्था कमजोर होते. याशिवाय आजच्या तरुणांमध्ये फास्ट फूडचे अतिसेवन आणि तळलेले पदार्थ यांचा अतिरेक या आजाराला थेट आमंत्रण देतो.
दिवसभर पुरेसे पाणी न पिणे म्हणजेच शरीरात पाण्याची कमतरता यामुळेही मल जड होतो. यासोबतच शारीरिक हालचालींचा अभाव (दिवसभर बसून राहणे), रात्री उशिरापर्यंत जागे राहणे आणि ऑफिस किंवा वैयक्तिक जीवनातील मानसिक ताण यामुळे पोटाचे आरोग्य पूर्णपणे नष्ट होते.
जर तुम्हीही रोज सकाळी रिकाम्या पोटी तासनतास टॉयलेटमध्ये जात असाल तर आजपासूनच आयुर्वेदातील हे सोपे आणि प्रभावी उपाय अवलंबून पहा.
आयुर्वेदात, त्रिफळा हा रामबाण उपाय मानला जातो आणि पोटाच्या प्रत्येक लहान-मोठ्या समस्यांवर अत्यंत गुणकारी आहे. जर तुम्ही दररोज रात्री झोपण्यापूर्वी कोमट पाण्यासोबत त्रिफळा पावडरचे सेवन केले तर ते तुमच्या आतडे खोलवर स्वच्छ करते. याच्या सततच्या सेवनाने पचनशक्ती मजबूत होते आणि पोट सकाळी पाण्यासारखे स्वच्छ होते.
सकाळी डोळे उघडताच सर्वप्रथम काहीही न खाता कोमट पाणी पिण्याची सवय लावा. कोमट पाणी आपली ठप्प झालेली पचनसंस्था ताबडतोब सक्रिय करते, ज्यामुळे मल बाहेर जाणे सोपे होते. चांगल्या आणि जलद परिणामांसाठी, तुम्ही अर्धा लिंबू आणि एक चमचा मध घालून हे कोमट पाणी पिऊ शकता.
तुमच्या रोजच्या जेवणात फायबरचे प्रमाण वाढवणे फार महत्वाचे आहे. यासाठी आपल्या ताटात हिरव्या पालेभाज्या, ताजी फळे, सॅलड, ओट्स आणि संपूर्ण धान्य यांचा समावेश करा. फळांबद्दल बोलायचे झाले तर पेरू आणि पपई हे पोटासाठी सर्वोत्तम वरदान मानले जाते. याचं नियमित सेवन केल्याने बद्धकोष्ठता तुमच्या आसपास होण्यापासून वाचते.
हा एक शतकानुशतके जुना आणि अतिशय प्रयत्न केलेला घरगुती उपाय आहे. रोज रात्री झोपण्यापूर्वी एक ग्लास कोमट दूध एक चमचा शुद्ध देशी तूप मिसळून प्या. ही रेसिपी आतड्यांमध्ये आवश्यक स्नेहन राखते, त्यामुळे सकाळच्या वेळी कोरडे आणि कठीण मल सहज बाहेर पडतात.
नियमितपणे योगाभ्यास केल्याने केवळ पोटाचे आरोग्यच नाही तर संपूर्ण शरीराचे आरोग्यही सुधारते. बद्धकोष्ठतेच्या रुग्णांनी दररोज सकाळी पवनमुक्तासन, भुजंगासन आणि वज्रासन या विशेष आसनांचा सराव करावा. यासोबतच तुमच्या जीवनशैलीत एक निश्चित दिनचर्या अंगीकारा, ज्यामध्ये वेळेवर झोपणे, वेळेवर उठणे आणि योग्य वेळी संतुलित आहार घेणे समाविष्ट आहे. तुमची जीवनशैली सुधारली की पचनसंस्था आपोआप पूर्णपणे निरोगी होईल.
जर तुम्हाला तुमचे पोट नेहमी हलके आणि स्वच्छ राहायचे असेल तर तुम्ही काही गोष्टी ताबडतोब सोडून द्याव्यात. सर्व प्रथम, चहा आणि कॉफी सारख्या उच्च कॅफिनयुक्त पेयांचा वापर कमी करा, कारण ते पोट कोरडे करतात. याशिवाय जंक फूड, रिफाइंड मैदा आणि अतिशय मसालेदार पदार्थांपासून दूर राहा. दारू आणि सिगारेट सारख्या नशा देखील बद्धकोष्ठता मोठ्या प्रमाणात वाढवतात. जे लोक ऑफिसमध्ये एकाच जागी बराच वेळ बसून काम करतात, त्यांनी मध्येच फिरायला हवं जेणेकरून पोटाच्या नसा सक्रिय राहतील.
