नवी दिल्ली: सोमवारी देशात पेट्रोल आणि डिझेलचे दर 2.61 रुपयांवरून 2.71 रुपये प्रतिलिटर झाले. दोन आठवड्यांपेक्षा कमी कालावधीतील ही चौथी वाढ आहे. सार्वजनिक क्षेत्रातील तेल विपणन कंपन्या आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमतीचा परिणाम ग्राहकांपर्यंत पोहोचवत आहेत.

या ताज्या वाढीनंतर, किंमती दीर्घकाळ स्थिर राहिल्यानंतर 15 मे पासून सुरू झालेल्या सुधारणेनुसार पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमतीत एकूण सुमारे 7.5 रुपयांनी वाढ झाली आहे. त्यामुळे अर्थव्यवस्थेवर महागाईचा ताण आणि वाहतूक खर्चात वाढ होण्याची भीती तीव्र झाली आहे. उद्योगातील सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, किमतीतील या ताज्या सुधारणांमध्ये पेट्रोल प्रति लिटर २.६१ रुपये आणि डिझेल २.७१ रुपये प्रति लिटर महागले आहे. यानंतर दिल्लीत पेट्रोलचा दर 99.51 रुपयांवरून 102.12 रुपये प्रति लिटर आणि डिझेलचा दर 92.49 रुपयांवरून 95.20 रुपये प्रति लिटर झाला आहे.

जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती, रिफायनिंग मार्जिन कमी होणे आणि रुपया कमकुवत होणे यामुळे इंधनाच्या किमतीत सातत्याने वाढ होत आहे, ज्यामुळे आयात खर्चात मोठी वाढ झाली आहे. यापूर्वी 15 मे रोजी पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरात प्रत्येकी 3 रुपये, 19 मे रोजी 90 पैशांनी आणि 23 मे रोजी पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरात 87 पैशांनी आणि डिझेलमध्ये 91 पैशांनी वाढ करण्यात आली होती. या ताज्या वाढीनंतर मुंबईत पेट्रोल 111.21 रुपये आणि डिझेल 97.83 रुपये प्रति लिटर, कोलकातामध्ये 113.51 रुपये आणि 99.82 रुपये प्रति लिटर, तर चेन्नईमध्ये 107.77 रुपये आणि 99.55 रुपये प्रति लिटर झाले आहे.

देशातील इंधनाच्या किमतीतील फरक राज्यनिहाय कर रचनेमुळे दिसून येतो. सार्वजनिक क्षेत्रातील तेल कंपन्या इंडियन ऑइल कॉर्पोरेशन (IOC), भारत पेट्रोलियम कॉर्पोरेशन लिमिटेड (BPCL) आणि हिंदुस्तान पेट्रोलियम कॉर्पोरेशन लिमिटेड (HPCL) मिळून देशातील सुमारे 90 टक्के इंधन बाजार नियंत्रित करतात. तज्ञांच्या मते, फेब्रुवारीच्या अखेरीपासून जागतिक कच्च्या तेलाच्या किमती 50 टक्क्यांहून अधिक वाढल्या आहेत. याचे कारण पश्चिम आशियातील तणाव आणि होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून पुरवठा खंडित होण्याची शक्यता आहे. संघर्षाच्या पहिल्या अडीच महिन्यांत तेल कंपन्यांनी किरकोळ किमती वाढल्या असतानाही स्थिर ठेवल्या.

सरकारने याला महागाईपासून ग्राहकांचे संरक्षण करण्याचे पाऊल म्हटले होते, तर विरोधी पक्षांनी महत्त्वाच्या राज्यांच्या विधानसभा निवडणुकांमुळे सरकारने दरवाढ पुढे ढकलल्याचा आरोप केला होता. ही किंमत वाढ 15 मे रोजी सुरू झाली, जेव्हा सत्ताधारी भारतीय जनता पक्षाने (BJP) पश्चिम बंगालसह पाचपैकी तीन राज्य/केंद्रशासित प्रदेश निवडणुका जिंकल्या. सार्वजनिक कंपन्यांनी किमती वाढवल्यानंतर लगेचच नायरा एनर्जीसारख्या खासगी तेल कंपन्यांनीही त्याच प्रमाणात दर वाढवले.

मार्चच्या सुरुवातीला, नायरा एनर्जीने पेट्रोलच्या किमतीत 5 रुपये आणि डिझेलच्या किमतीत 3 रुपयांनी वाढ केली होती आणि 1 एप्रिलपासून शेलने पेट्रोलच्या किमतीत 7.41 रुपये आणि डिझेलच्या किमतीत 25 रुपयांनी वाढ केली होती. तथापि, रिलायन्स इंडस्ट्रीज आणि BP Plc यांच्यातील संयुक्त उपक्रम असलेल्या Jio-BP ने सार्वजनिक क्षेत्रातील कंपन्यांच्या अनुषंगाने आपले दर वाढवले ​​आहेत. देशातील पेट्रोल आणि डिझेलच्या किंमती आता मे 2022 नंतरच्या सर्वोच्च पातळीवर पोहोचल्या आहेत.