जसे आपण सर्व जाणतो की संकटमोचन हनुमानजी हे भगवान श्री रामाचे सर्वात मोठे भक्त आहेत. बजरंगबलीचे नाव येताच मनात चमत्काराची अनुभूती येऊ लागते. रामायण काळापासून आजतागायत हनुमानजींनी आपल्या सामर्थ्याने आणि बुद्धिमत्तेने अशी अनेक आश्चर्यकारक कामे केली आहेत, ज्याने जगाला आश्चर्य वाटले आहे. यामुळेच तुम्हाला देशातील प्रत्येक गल्लीत आणि परिसरात हनुमानजीचे मंदिर नक्कीच पाहायला मिळेल. पण उत्तर प्रदेशात असे एक अनोखे मंदिर आहे, ज्याच्या चमत्कारापुढे आजचे आधुनिक विज्ञान आणि पुरातत्व खातेही नतमस्तक झाले आहे.
आम्ही बोलत आहोत, उत्तर प्रदेशातील इटावा जिल्ह्याच्या मुख्यालयापासून अवघ्या 10 किलोमीटर अंतरावर, खडबडीत प्रदेशात वसलेले प्रताप नगर गाव रुरा. येथे यमुना नदीच्या पवित्र तीरावर 'पिलुआ बजरंगबली'चे अतिशय प्राचीन आणि सिद्ध मंदिर स्थापित आहे. हनुमानजींचे हे मंदिर इतके वेगळे आहे की येथे स्थापित हनुमानजींची बालस्वरूपाची पडलेली मूर्ती पाहून प्रत्येकजण दंग होतो.
पिलुआ हनुमान मंदिरातील बजरंगबलीच्या आडव्या बाल मूर्तीचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे या मूर्तीचे तोंड उघडे आहे. देशाच्या कानाकोपऱ्यातून हजारो भाविक दररोज येथे दर्शनासाठी येतात. जेव्हा एखादा भक्त पूर्ण भक्तीभावाने परमेश्वराला लाडू किंवा दूध अर्पण करतो तेव्हा तो डोळ्याच्या क्षणी अदृश्य होतो.
होय, मूर्तीला दिलेला सर्व प्रसाद थेट परमेश्वराच्या पोटात जातो. तोंडात टाकलेला टन प्रसाद आणि दूध कुठे जाते, याचे गूढ आजपर्यंत पुरातत्त्व विभागाच्या बड्या शास्त्रज्ञांना आणि संशोधकांनाही सापडलेले नाही. यामुळेच हे रहस्यमय मंदिर देशातीलच नव्हे तर जगभरातील भाविकांच्या अतूट श्रद्धेचे सर्वात मोठे केंद्र बनले आहे.
हे प्राचीन आणि सिद्ध पीठ मंदिर सुमारे 700 वर्षे जुने असल्याचे सांगितले जाते. असे मानले जाते की शतकानुशतके पिलुआच्या झाडाखाली हनुमानजींची ही दिव्य मूर्ती स्थापित केली गेली होती. रुरा परिसरात पिलुआच्या झाडांची संख्या जास्त असल्याने या मंदिराला 'पिलुआ हनुमान मंदिर' असे नाव पडले. काळाच्या ओघात या प्राचीन मंदिराने अतिशय भव्य आणि आकर्षक स्वरूप धारण केले असून सध्या मंदिर परिसराचा मोठ्या प्रमाणावर जीर्णोद्धार केला जात आहे.
स्थापत्य आणि शिल्पकलेच्या दृष्टीकोनातून पाहिले तर ही मूर्ती जगात अद्वितीय आहे. भारतात अनेक ठिकाणी हनुमानजींच्या आडवे बसलेल्या मूर्ती आहेत, पण इथली गोष्ट सर्वात अनोखी आहे. स्थानिक लोक आणि पुजाऱ्यांचा असा विश्वास आहे की हनुमानजींच्या या बालस्वरूपाच्या मूर्तीने आतापर्यंत हजारो टन लाडू प्रसाद म्हणून स्वीकारले आहेत, परंतु आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे त्यांचे तोंड कधीच भरले नाही.
एवढेच नाही तर भगवंताचे मुख सदैव पाणी आणि दुधाने भरलेले असते, ज्यातून पाण्याचे बुडबुडे सतत स्पष्टपणे दिसतात. या दैवी बुडबुड्यांबाबत मंदिराच्या पुजाऱ्यांचा अत्यंत धक्कादायक दावा आहे. ते म्हणतात की हनुमानजी प्रत्यक्ष रूपात जागृत आहेत आणि त्यांच्या मुखातून रामधुन सतत पाठ करत असतात. जणू पुतळा माणसासारखा श्वास घेत आहे.
या प्राचीन मंदिराचे ऐतिहासिक दुवे महाभारत काळाशीही जोडलेले आहेत. देवाची ही चमत्कारिक मूर्ती आजही इतिहासकार आणि पुरातत्वशास्त्रज्ञांसाठी एक मोठा संशोधनाचा विषय आहे. या सिद्धपीठाच्या उंबरठ्यावर जोही भक्त खऱ्या श्रद्धेने आणि स्वच्छ मनाने येतो, त्याला पवनपुत्र हनुमान आनंदाने आपली झोळी भरून घेतात आणि सर्व वाईट कामे दूर करतात, असे मंदिराचे पुजारी सांगतात.
दर मंगळवार आणि शनिवारी इथे पाय ठेवायला जागा नसली तरी 'बुधवा मंगल'च्या शुभमुहूर्तावर इथला नजारा पाहण्यासारखा असतो. बुधवा मंगळाच्या दिवशी, लाखो भाविक या खडबडीत मंदिरात गर्दी करतात, जे बजरंगबलीच्या या अद्वितीय रूपाचे दर्शन घेऊन आपल्या मनोकामना पूर्ण करतात.
