आरबीआय आपल्या ग्राहकांच्या सुरक्षिततेची आणि सोयीची अत्यंत काळजी घेते. मध्यवर्ती बँक वेळोवेळी बँकांना विविध मार्गदर्शक तत्त्वे जारी करते. त्याचप्रमाणे अलीकडेच रिझर्व्ह बँकेने बँकांना त्यांच्या ग्राहकांची कोणत्याही प्रकारे दिशाभूल करू नये, अशा सक्त सूचना दिल्या आहेत. कोणतीही बँक असे करताना आढळून आल्यास त्यांच्यावर कडक कारवाई केली जाईल. नेमके काय निर्देश दिले आहेत? त्याचा सर्वसामान्यांना कसा फायदा होईल? चला जाणून घेऊया
कच्च्या तेलाच्या किमती कोसळल्या… आंतरराष्ट्रीय बाजारात किमती घसरल्या, तरीही भारतात इंधनाचे दर जैसे थेच? यामागे काय गणित आहे?
अलीकडेच, भारतीय रिझर्व्ह बँकेने बँकांसाठी मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली आहेत. या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार कोणतीही बँक ग्राहकांवर कोणत्याही प्रकारची योजना लादू शकत नाही किंवा ग्राहकांची दिशाभूल करून अशी कोणतीही कारवाई करता येणार नाही. RBI ने 15 जून 2026 रोजी “भारतीय रिझर्व्ह बँक द्वितीय सुधारणा निर्देश, 2026” जारी केला. ही मार्गदर्शक तत्त्वे सर्व व्यावसायिक बँकांना लागू आहेत. यामध्ये स्मॉल फायनान्स बँक, पेमेंट बँक, प्रादेशिक ग्रामीण बँका आणि स्थानिक एरिया बँकांसाठी स्वतंत्र मार्गदर्शक तत्त्वे आहेत. RBI चे हे निर्देश 1 जानेवारी 2027 पासून अंमलात येतील. या निर्देशानंतर बँकांना त्यांच्या सिस्टीममध्ये सुधारणा करण्यासाठी साडे सहा महिन्यांचा कालावधी देण्यात येईल.
आरबीआयने बँकांना जारी केलेल्या मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये पुढील गोष्टींचा समावेश आहे:
बँकांनी सर्व सूचीबद्ध DSA आणि DMA ची अद्यतनित यादी त्यांच्या वेबसाइटवर प्रकाशित करणे आवश्यक आहे आणि कोणत्याही बदलाच्या सात दिवसांच्या आत ती अद्यतनित करणे आवश्यक आहे.
बँकेच्या शाखांनी त्यांचे कर्मचारी, एजंट आणि तृतीय-पक्ष उत्पादन प्रतिनिधींना ड्रेस किंवा ओळखीनुसार वेगळे करणे आवश्यक आहे.
DSA आणि DMA कडून लेखी हमीपत्र मिळणे आवश्यक आहे, की ते आणि त्यांचे सब-एजंट बँकेच्या आचारसंहितेचे पालन करतील.
ती आचारसंहिता बँकेच्या वेबसाइटवर सार्वजनिकपणे प्रदर्शित करणे आवश्यक आहे.
एजंट ग्राहकांशी फक्त सकाळी ९ ते संध्याकाळी ७ या वेळेत संपर्क करू शकतात.
त्यांच्या संमतीशिवाय ते ग्राहकांच्या घरी किंवा कार्यालयात जाऊ शकत नाहीत. ते बँक कर्मचारी असल्याची बतावणी करू शकत नाहीत.
कोणताही तृतीय पक्ष कर्मचारी बँकेचा कर्मचारी असल्याचा दावा करू शकत नाही किंवा बँकेच्या वतीने कोणतेही आश्वासन देऊ शकत नाही.
बँका अनेकदा एक ना एक प्रकारे ग्राहकांची दिशाभूल करत असल्याने आरबीआयने ही कारवाई केली आहे. उदाहरणार्थ, ग्राहक काही चौकशीसाठी बँकेत जातो, परंतु त्याला योजना किंवा विमा पॉलिसी ऑफर केली जाते. याशिवाय ऑनलाइन सेवांमध्ये बरीच दिशाभूल करणारी माहिती देखील असते, ज्यावर क्लिक केल्यावर ग्राहकाला त्याच्या संमतीशिवाय उत्पादन मिळते. अशा पद्धतींपासून ग्राहकांचे संरक्षण करण्यासाठी आरबीआयने ही मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली आहेत.
गावागावांत कामे नाहीत, शहरात तणाव वाढला! मे महिन्यातील बेरोजगारीची धक्कादायक आकडेवारी, अर्थव्यवस्था संकटात?
