जर तुम्ही दक्षिण भारतामध्ये फिरलात तर तुम्हाला समुद्रकिनारे, बॅकवॉटर नद्या, मंदिरे नक्कीच दिसतील. समुद्रावरील रामेश्वरम ब्रिज किंवा कन्याकुमारी समुद्रापलीकडील पर्यटकांच्या बकेट लिस्टमध्ये असणे आवश्यक आहे. आता तुम्ही त्या यादीत राजवाड्याचे नाव ठेवू शकता. केवळ कोणताही राजवाडा नाही, तामिळनाडूची ही उत्कृष्ट वास्तुकला 400 वर्षांहून अधिक जुनी आहे.

पद्मनाभपुरम पॅलेस कन्याकुमारी येथे असला तरी सध्या त्याची जबाबदारी केरळ सरकारच्या ताब्यात आहे. सामान्यत: दक्षिण भारताला भेट देणाऱ्या अनेकांना या वास्तूबद्दल माहिती नसते. राजवाड्याचे वैशिष्ट्य म्हणजे ते सर्व लाकडापासून बनवलेले आहे! राजवाड्यात लाकडी भित्तीचित्रे, छतावर लाकूडकाम केलेले आहे. जमिनीखाली एक गुप्त बोगदा आहे!

तैनाती कोणी केली? कोणी राज्य केले? हे जाणून घेण्यासाठी, 1601 पर्यंत परत जावे लागेल, जेव्हा ते वेनाड राज्याचे प्रशासकीय केंद्र होते. पुढे महाराजा मार्तंड बर्माच्या कारकिर्दीत या राजवाड्याचा विस्तार आणि समृद्धी करण्यात आली. 1750 मध्ये, मार्तंड वर्माने आपले संपूर्ण राज्य भगवान पद्मनाभ यांना समर्पित केले. तेव्हा राजधानीचे नाव पद्मनाभपुरम होते, म्हणजे 'भगवान पद्मनावांचे निवासस्थान'. भगवान विष्णूंना दक्षिण भारतात पद्मनाभ म्हणून ओळखले जाते.

1795 मध्ये राजधानी तिरुवनंतपुरम येथे हलविण्यात येईपर्यंत हे त्रिवेंद्रम राज्याचे सांस्कृतिक आणि प्रशासकीय केंद्र होते. सध्या ते संग्रहालय म्हणून संरक्षित आहे. पारंपारिक संगमरवरी किंवा काचेच्या ऐवजी, या महालाची खरी ऐश्वर्य म्हणजे त्यातील लाकूडकाम. प्रत्येक दरवाजा, खिडकी, भिंतीवर सुरेख लाकडी रचना आहेत. हा भारतातील सर्वात मोठा लाकडी महाल आहे, असे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. हा वाडा अशा प्रकारे बांधला आहे की, प्रखर उन्हातही त्यात प्रवेश करताना थंडावा जाणवतो. मोकळे अंगण आणि लांब बाल्कनींमध्ये विशेष वायुवीजन प्रणाली असते.

राजवाड्याचा सर्वात लक्षवेधक भाग म्हणजे त्याचा चकचकीत काळा मजला, जो शेकडो वर्षे असूनही आरशासारखा चमकतो. इतिहासकारांच्या मते, कोळसा, चुना, जळलेल्या नारळाची कवच, विविध वनस्पतींचे रस इत्यादींचे मिश्रण करून ते तयार केले गेले. हा सर्व अंदाज आहे.

राजवाड्यात गेलात तर अवश्य पहा-

1. थाई कोट्टाराम (रानीमारचा पॅलेस). हा राजवाड्याचा सर्वात जुना भाग आहे. इथे कुठेतरी छुपा बोगदा असल्याचे ऐकले आहे.

2. रॉयल मंत्रालय. या घराच्या खिडक्या लाकडापासून बनवलेल्या आहेत, ज्यामुळे सूर्याची उष्णता आत येऊ देत नाही.

3. वालिया उत्तुपुरा (मोठा रेस्टॉरंट). ही खोली राजघराण्यातील समृद्धी आणि आदरातिथ्य दर्शवते. येथे हजारो पाहुण्यांना राहता येईल असे सांगितले जाते.

4. प्राचीन घड्याळ घर. प्रवेशद्वाराजवळ असलेले हे घड्याळ शतकानुशतके चालू आहे.

या राजवाड्याला भेट देताना, जवळचा उदयगिरी किल्ला, माथुर जलवाहिनी, सुचिंद्रम थनुमलयन मंदिर, कन्याकुमारी इत्यादी पाहू शकता.