भारतीय शेअर बाजारातील बहुप्रतिक्षित 'नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज' (NSE) च्या IPO साठी गुंतवणूकदारांची प्रदीर्घ प्रतीक्षा संपुष्टात येण्याच्या मार्गावर आहे. एक्स्चेंजने त्याच्या सार्वजनिक इश्यूसाठी मसुदा रेड हेरिंग प्रॉस्पेक्टस (DRHP) दाखल केला आहे. हा IPO पूर्णपणे 'Offer for Sale' (OFS) मोडमध्ये असेल, याचा अर्थ NSE मध्ये आधीच गुंतवणूक केलेले प्रवर्तक आणि अनुभवी गुंतवणूकदार त्यांचे स्टेक विकून प्रचंड नफा कमावतील. हा आयपीओ लिस्ट होताच राधाकिशन दमाणींसारख्या बड्या खेळाडूंच्या संपत्तीत मोठी वाढ होणार हे निश्चित आहे.
NSE च्या भागधारक संरचनेत भारतातील सर्वात यशस्वी गुंतवणूकदार आणि मोठे उद्योगपती यांचा समावेश होतो. 2,000 रुपये प्रति शेअर अंदाजे IPO किंमत पाहिल्यास, विद्यमान भागधारकांच्या संपत्तीचे गणित आश्चर्यकारक आहे:
राधाकिशन दमाणी (डीमार्ट प्रमोटर): एक्सचेंजमधील त्याच्या 1.58% स्टेकची किंमत अंदाजे 7,817 कोटी रुपये आहे. यामुळे तो NSE च्या सर्वात मोठ्या वैयक्तिक लाभार्थ्यांपैकी एक आहे.
सुनील कांत मुंजाल (हिरो ग्रुप): त्यांच्याकडे NSE चे 1.02 कोटी शेअर्स (0.41% स्टेक) आहेत, ज्याची किंमत सुमारे 2,040 कोटी आहे.
एस. गोपालकृष्णन (इन्फोसिसचे सह-संस्थापक): त्यांच्याकडे 0.38% हिस्सा आहे, ज्याचे मूल्य 1,886 कोटी रुपये आहे.
इग्नेशियस नेव्हिल नोरोन्हा (Dmart CEO): त्यांच्याकडे 0.12% स्टेक आहे (सुमारे 600 कोटी रुपये).
डॉली खन्ना (प्रसिद्ध गुंतवणूकदार): ज्येष्ठ गुंतवणूकदार डॉली खन्ना यांच्याकडे 15.17 लाख शेअर्स आहेत, ज्यांचे मूल्य सुमारे 303 कोटी रुपये आहे.
इतर गुंतवणूकदार: सिद्धार्थ बालचंद्रन यांच्या समभागांची किंमत 1,863 कोटी रुपये आहे आणि वनाजा सुंदर अय्यर यांच्या समभागांची किंमत 880 कोटी रुपये आहे.
NSE चा IPO पूर्णपणे OFS आधारित आहे, याचा अर्थ एक्सचेंजला थेट बाजारातून निधी मिळणार नाही, परंतु विद्यमान भागधारकांना त्यांचे भांडवल रोखण्याची संधी मिळेल. या गुंतवणूकदारांनी हे शेअर्स कोणत्या सुरुवातीच्या किमतीला विकत घेतले हे कंपनीने उघड केले नसले तरी सध्याच्या बाजार मूल्यांकनानुसार त्यांचा नफा अभूतपूर्व असणार आहे. शेअर बाजारात NSE ची नोंद होणे हा भारतीय वित्तीय बाजाराच्या इतिहासातील मैलाचा दगड मानला जात आहे.
बाजार विश्लेषकांचा असा विश्वास आहे की NSE सूचीमुळे पारदर्शकता वाढेल आणि गुंतवणूकदारांना भारतीय अर्थव्यवस्थेचा मुख्य आधारस्तंभ असलेल्या मालमत्ता वर्गात गुंतवणूक करण्याची संधी मिळेल. तथापि, किरकोळ गुंतवणूकदारांना IPO च्या प्राइस बँड आणि वाटप प्रक्रियेसाठी अद्याप प्रतीक्षा करावी लागेल. पण हे स्पष्ट आहे की ज्या दिग्गजांनी NSE मध्ये सट्टा लावला होता त्यांच्यासाठी ही 'बंपर कमाई'ची संधी असणार आहे.
