बाजारात उपलब्ध असलेल्या पॅकबंद वस्तूंवर 'निरोगी', 'ऑरगॅनिक' आणि '100% शुद्ध' असे मोठे दावे करून ग्राहकांना भुरळ घालणाऱ्या खाद्य कंपन्यांविरुद्ध सरकारने शोधमोहीम सुरू केली आहे. फूड सेफ्टी अँड स्टँडर्ड्स अथॉरिटी ऑफ इंडिया (FSSAI), देशातील अन्न सुरक्षेवर देखरेख ठेवणारी सर्वोच्च संस्था, दिशाभूल करणाऱ्या जाहिराती, चुकीचे ब्रँडिंग आणि नियमांचे उल्लंघन करण्यात गुंतलेल्या फूड बिझनेस ऑपरेटर्स (FBOs) विरुद्धची कारवाई तीव्र केली आहे. ग्राहकांच्या हक्कांचे रक्षण करण्यासाठी कठोर भूमिका घेत प्राधिकरणाने अनेक नामांकित खाद्यपदार्थांच्या ब्रँडला 'कारणे दाखवा नोटीस' बजावली आहे. यासोबतच सर्व कंपन्यांना पॅकेजिंग आणि लेबलिंगच्या सरकारी मानकांचे पूर्णपणे पालन करावे, अन्यथा त्यांच्याविरुद्ध परवाना रद्द करण्यासारखी कठोर कायदेशीर कारवाई करण्यात येईल, अशा कडक सूचना देण्यात आल्या आहेत. 1. 'हेल्दी' आणि 'टॅस्टी' असे नाव देऊन ग्राहकांची दिशाभूल करणारे ब्रँड: FSSAI नियमांनुसार, कोणतीही कंपनी त्याच्या ब्रँड किंवा ट्रेड नावात 'हेल्दी' किंवा 'हेल्थ' हा शब्द फक्त मार्केटिंगच्या उद्देशाने वापरू शकत नाही, जोपर्यंत उत्पादन वैज्ञानिकदृष्ट्या त्या मानकांची पूर्तता करत नाही. या नियमाचे उल्लंघन केल्याबद्दल खालील कंपन्या तपासणीच्या कक्षेत आल्या आहेत: हेल्दी मास्टर आणि व्हिजन टू हेल्दी सर्व्हिस: या ब्रँडच्या नावांमुळे असे दिसते की त्यांची उत्पादने पूर्णपणे निरोगी आहेत, ज्यामुळे एक भ्रामक छाप निर्माण होते. ट्रोव्ही (वेजी, नाचणी आणि मूग डाळ चिप्स): ही कंपनी त्यांच्या व्यापाराच्या नावात 'हेल्दी' शब्द वापरते, परंतु प्रत्यक्षात त्यांच्या चिप्समध्ये इतर साधे आणि प्रक्रिया केलेले घटक असतात. इमामी हेल्दी आणि टेस्टी आणि हेल्थ एड: रेग्युलेटरला असे आढळून आले की या प्रस्थापित ब्रँड्सची नावे देखील घालून दिलेल्या नियमांकडे दुर्लक्ष करतात आणि ग्राहकांची दिशाभूल करू शकतात. हेल्दी चॉईस (पोहे): या उत्पादनाचे नाव देखील सुरक्षितता आणि पारदर्शकतेच्या मानकांची पूर्तता करत नसल्याचे आढळून आले. 2. 'झिरो मैदा'चा दावा करणाऱ्या ब्रेडचा खुला पोल आजकाल, फिटनेस फ्रीक्स आणि वजन कमी करू पाहणाऱ्या लोकांमध्ये 'झिरो मैदा' उत्पादनांची मागणी खूप जास्त आहे. याचा फायदा घेत द हेल्थ फॅक्टरी ब्रँडने आपला संपूर्ण गव्हाचा ब्रेड आणि पिझ्झा बेस लॉन्च केला आहे. "शून्य पीठ" (शून्य पीठ) मोठ्या दाव्याने तो विकत होता. एफएसएसएआयच्या तपासणीत असे दिसून आले आहे की त्यांच्या उत्पादनांमध्ये 'गव्हाचे ग्लूटेन' (गव्हातून काढलेले प्रथिने) वेगळे मिसळले गेले आहे. अन्न मानकांनुसार, असे घटक वापरल्यानंतर 'शून्य पीठ' असा दावा करणे पूर्णपणे दिशाभूल करणारे आणि बेकायदेशीर आहे. 3. सरकारी प्रमाणपत्राशिवाय स्वत:ला 'ऑरगॅनिक' म्हणवणारे ब्रँड भारतात सेंद्रिय उत्पादनांची विक्री आणि जाहिरात करण्यासाठी अतिशय कठोर आणि स्पष्ट नियम आहेत. वैध प्रमाणपत्राशिवाय कोणताही ब्रँड त्याच्या नावापुढे 'ऑरगॅनिक' लिहू शकत नाही. FSSAI ने आवश्यक प्रमाणपत्राशिवाय सेंद्रिय असल्याचे भासवत या 4 मोठ्या ब्रँड्सना कठोर नोटीस जारी केली आहे: टू ब्रदर्स ऑर्गेनिक फार्म्स ऑर्गेनिक विस्डम शाइन ऑरगॅनिक वर्ल्ड ऑफ ऑरगॅनिक नियामकाच्या मते, या सर्व कंपन्यांनी त्यांच्या ब्रँड नावांमध्ये 'ऑर्गेनिक' हा शब्द बिनदिक्कतपणे वापरला होता, परंतु त्यांना सरकारी/ओपीपीजीओ अधिकृत 'ओपीपीजीओ'चे अधिकृत आदेश दिलेले नाहीत. FSSAI चा लोगो, जे नियमांचे थेट उल्लंघन आहे. 4. '100% शुद्ध रस' आणि वॉटर स्टोरिया ज्यूस डाळिंबाच्या दाव्यांमध्ये मोठा फरक: या उत्पादनाचे पॅकेजिंग आणि जाहिरात पाहून, ग्राहकांना वाटते की ते 100% शुद्ध डाळिंबाचा रस पीत आहेत. पण त्याची रचना तपासली असता, त्यात खऱ्या डाळिंबाच्या रसाचे प्रमाण केवळ ४ टक्के असल्याचे आढळून आले. उर्वरित भाग इतर द्रव आणि संरक्षकांनी बनलेला आहे. आयओटा वॉटर: या पॅकेज्ड ड्रिंकिंग वॉटर ब्रँडचा पाण्यात खनिजे मिसळून ते 'पोषक घटकांनी समृद्ध' बनवण्याचा दावा पूर्णपणे फोल ठरला. नियम सांगतात की प्रक्रियेदरम्यान गमावलेल्या खनिजांची भरपाई करण्यासाठी घटक जोडले जात असल्यास, कंपनी त्यांना 'जोडलेले पोषक' किंवा अतिरिक्त फायदे म्हणून प्रोत्साहन देऊ शकत नाही. न्यूहर्ब्स ट्रू व्हिटॅमिन आणि प्लान बी प्लांट बेस्ड व्हेगन: त्याच्या उत्पादनावर 'न्यूहर्ब्स' "खरे व्हिटॅमिन" शब्द लिहित होते, ज्याला अन्न नियमात कोणतीही व्याख्या दिलेली नाही. तर 'प्लॅन बी' कोणताही अधिकृत शाकाहारी खाद्य परवाना किंवा FSSAI कडून मान्यता न घेता स्वतःला पूर्णपणे शाकाहारी ब्रँड म्हणवून ग्राहकांची दिशाभूल करत होता.