अमेरिकेने इराण करार, स्ट्रेट ऑफ हॉर्मुझ सुरक्षा प्रयत्नांना धक्का दिल्याने रुबिओ आखाती देशाकडे रवाना झाले. प्रादेशिक सुरक्षा, होर्मुझची सामुद्रधुनी आणि अलीकडील अमेरिका-इराण सामंजस्य कराराच्या अंमलबजावणीवर चर्चा होईल. दरम्यान, इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांनी हिजबुल्लाहच्या धोक्यांचा सामना करण्यासाठी इस्त्रायली सैन्य दक्षिण लेबनॉनमध्ये अनिश्चित काळासाठी राहतील याची पुष्टी केली.
परराष्ट्र सचिव मार्को रुबियो या आठवड्यात पर्शियन गल्फकडे जात आहेत कारण ट्रम्प प्रशासन प्रादेशिक स्थिरता सुरक्षित करण्यासाठी आणि इराणशी वाटाघाटी पुढे नेण्याच्या उद्देशाने राजनैतिक प्रयत्न तीव्र करत आहे.
23-25 जून रोजी होणाऱ्या रुबिओच्या सहलीत संयुक्त अरब अमिराती, कुवेत आणि बहरीनमधील थांब्यांचा समावेश आहे. या भेटीदरम्यान, ते युनायटेड स्टेट्स आणि इराण यांच्यात नुकत्याच झालेल्या सामंजस्य करारावर तसेच मध्य पूर्वेतील व्यापक सुरक्षा समस्यांबाबत प्रादेशिक नेत्यांशी चर्चा करतील अशी अपेक्षा आहे.
प्रादेशिक शांतता आणि आर्थिक स्थैर्यासाठी वचनबद्धतेला बळकटी देताना आखाती भागीदारांसोबत सतत सहकार्य सुनिश्चित करण्यावर रुबिओच्या बैठकींचा भर असेल असे परराष्ट्र विभागाने म्हटले आहे.
रुबिओच्या चर्चेचा मुख्य फोकस जगातील सर्वात महत्त्वाच्या सागरी चोकपॉईंटपैकी एक असलेल्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून सुरक्षित नेव्हिगेशन राखणे असेल.
अरुंद जलमार्ग जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यासाठी एक महत्त्वाचा मार्ग म्हणून काम करतो, ज्यामुळे जगातील तेल आणि नैसर्गिक वायूच्या निर्यातीची लक्षणीय टक्केवारी होते.
स्टेट डिपार्टमेंटच्या म्हणण्यानुसार, रुबिओ आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा बाजार आणि प्रादेशिक सुरक्षेवर परिणाम करू शकणारे व्यत्यय टाळण्यासाठी आखाती मित्र राष्ट्रांसोबत काम करताना सामुद्रधुनीतून “पूर्ण आणि मुक्त सुरक्षित पारगमन” सुनिश्चित करण्याच्या प्रयत्नांवर चर्चा करतील.
इराणमधील अलीकडील तणाव आणि या प्रदेशातील सागरी वाहतुकीबद्दलच्या चिंतेमुळे प्रशासन हा मुद्दा विशेषतः महत्त्वाचा मानतो.
बहरीनमध्ये असताना, रुबिओने गल्फ कोऑपरेशन कौन्सिल (GCC) चे प्रतिनिधीत्व करणाऱ्या अधिकाऱ्यांचीही भेट घेणे अपेक्षित आहे.
GCC मध्ये बहरीन, कुवेत, ओमान, कतार, सौदी अरेबिया आणि संयुक्त अरब अमिरातीचा समावेश आहे आणि ती या प्रदेशातील सर्वात प्रभावशाली राजकीय आणि आर्थिक संघटनांपैकी एक आहे.
स्टेट डिपार्टमेंटच्या म्हणण्यानुसार, रुबिओ जीसीसी अधिकाऱ्यांशी “संपूर्ण प्रदेशातील सामायिक प्राधान्यांवर चर्चा करण्यासाठी” भेटतील.
या बैठकांमध्ये सुरक्षा सहकार्य, आर्थिक भागीदारी, ऊर्जा समस्या आणि विकसित होत असलेल्या भू-राजकीय घडामोडींमध्ये स्थिरता राखण्याचे प्रयत्न यावर चर्चा होण्याची अपेक्षा आहे.
रुबिओचा दौरा प्रखर राजनैतिक व्यस्ततेचा कालावधी आहे यूएस आणि इराणच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी स्वित्झर्लंडमध्ये वाटाघाटी पूर्ण केल्यानंतर.
या चर्चेत अण्वस्त्र समस्या, निर्बंधमुक्ती, प्रादेशिक सुरक्षा आणि सागरी पारगमन यावर दीर्घकालीन कराराची चौकट तयार करण्यावर भर होता.
वाटाघाटी सुरू असल्या तरी प्रशासकीय अधिकाऱ्यांनी चर्चा फलदायी असल्याचे वर्णन केले आहे.
वॉशिंग्टनच्या प्रादेशिक सहयोगी देशांना खात्री देण्याच्या प्रयत्नांचा एक भाग म्हणून आखाती दौऱ्याकडे व्यापकपणे पाहिले जाते की त्यांच्या सुरक्षेची चिंता तेहरानशी भविष्यातील कोणत्याही कराराचा मध्यवर्ती घटक आहे.
राजनैतिक प्रयत्न चालू असताना, इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांनी संकेत दिले की इस्रायलचा लेबनीज सीमेवर लष्करी पवित्रा कमी करण्याचा कोणताही हेतू नाही.
सोमवारी जारी केलेल्या व्हिडिओ निवेदनात, नेतन्याहू यांनी जोर दिला की इस्त्रायली सैन्याने नजीकच्या भविष्यासाठी दक्षिण लेबनॉनमधील सुरक्षा क्षेत्रामध्ये कार्यरत राहतील.
इस्त्रायली नेत्याने जोर दिला की प्रदेशात इतरत्र राजनैतिक पुढाकार सुरू असूनही राष्ट्रीय सुरक्षा ही सरकारची सर्वोच्च प्राथमिकता आहे.
दक्षिण लेबनॉनमध्ये आपले लष्करी अस्तित्व कायम ठेवण्याचा इस्रायलचा मानस असल्याचे नेतान्याहू यांनी स्पष्ट केले जोपर्यंत अधिकाऱ्यांचा विश्वास आहे तोपर्यंत धमक्या राहतील.
हे वक्तव्य इस्रायल आणि हिजबुल्लाह यांच्यातील सतत तणाव अधोरेखित करते आणि प्रादेशिक वार्ताकारांसमोरील सर्वात आव्हानात्मक समस्यांपैकी एक अधोरेखित करते.
नेतन्याहू यांची टिप्पणी उपराष्ट्रपती जेडी वन्सच्या काही वेळानंतर आली अमेरिका-इराण चर्चेच्या ताज्या फेरीतील निकालांवर चर्चा केली.
व्हॅन्स म्हणाले की, वार्ताकारांनी वाढलेल्या तणावाच्या काळात संप्रेषण सुधारण्यासाठी डिझाइन केलेली प्रादेशिक “विरोध यंत्रणा” स्थापन करण्यात प्रगती केली आहे.
वन्सच्या मते, यंत्रणा परवानगी देईल इस्रायल, लेबनॉन, हिजबुल्ला आणि इतर प्रादेशिक कलाकार संकटाच्या वेळी अधिक प्रभावीपणे संवाद साधतात आणि अनपेक्षित वाढ होण्याचा धोका कमी करतात.
प्रशासकीय अधिकाऱ्यांना आशा आहे की फ्रेमवर्क भविष्यातील संघर्ष रोखण्यात मदत करेल आणि संपूर्ण मध्यपूर्वेतील व्यापक राजनैतिक प्रयत्नांना समर्थन देईल.
रुबिओचा गल्फ दौरा प्रशासनाच्या दुहेरी-ट्रॅक धोरणाचे प्रतिबिंबित करतो पारंपारिक प्रादेशिक मित्र राष्ट्रांशी संबंध मजबूत करताना इराणशी मुत्सद्दीपणाचा पाठपुरावा करणे.
वाटाघाटी चालू राहिल्याने, आगामी आठवडे गंभीर असण्याची अपेक्षा आहे कारण यूएस अधिकारी राजनैतिक प्रतिबद्धता, सागरी सुरक्षा चिंता आणि चालू प्रादेशिक संघर्ष संतुलित करण्याचा प्रयत्न करतात.
सध्याच्या राजनैतिक गतीचा मध्य पूर्वेतील स्थिरतेसाठी व्यापक आणि अधिक चिरस्थायी फ्रेमवर्क बनतो की नाही हे निर्धारित करण्यात त्या प्रयत्नांचे यश मोठी भूमिका बजावू शकते.
यूएस बातम्या अधिक
