भारतीय शास्त्रज्ञांनी गर्भधारणा आणि गर्भाच्या विकासाशी संबंधित संशोधनात मोठे यश मिळवले आहे. ICMR आणि आयआयटी मुंबईतील शास्त्रज्ञांनी स्वदेशी तंत्रज्ञानाने 'प्लेसेंटा-ऑन-चिप' विकसित केली आहे. हे प्रयोगशाळेतील मानवी प्लेसेंटाच्या मुख्य जैविक कार्यांची नक्कल करू शकते, गर्भधारणेच्या गुंतागुंत, औषधांचे परिणाम आणि सुरक्षित उपचारांसाठी संशोधनासाठी नवीन दिशा प्रदान करते.

प्रयोगशाळेतील नाळेप्रमाणे काम करेल

मुंबईस्थित ICMR-नॅशनल इन्स्टिट्यूट फॉर रिसर्च ऑन वुमेन्स हेल्थ आणि IIT मुंबईच्या शास्त्रज्ञांनी हे स्वदेशी व्यासपीठ विकसित केले आहे. हे संशोधन प्रतिष्ठित बायोफॅब्रिकेशन जर्नलमध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे. ही चिप प्लेसेंटा निर्मिती यांसारख्या संप्रेरक निर्मिती, मातेकडून गर्भाला पोषक द्रव्ये पोहोचवणे आणि कचरा बाहेर टाकणे यासारख्या प्रक्रियांची प्रतिकृती तयार करण्यास सक्षम आहे.

गर्भधारणेच्या गुंतागुंतांवर अधिक चांगले संशोधन होईल

शास्त्रज्ञांच्या मते, या तंत्रज्ञानामुळे गर्भधारणेचा मधुमेह, प्री-एक्लॅम्पसिया आणि गर्भाच्या विकासातील व्यत्यय यासारख्या समस्या चांगल्या प्रकारे समजून घेण्यात मदत होईल. विविध औषधे प्लेसेंटाच्या संरक्षणात्मक थराला कशी ओलांडतात हे देखील शोधणे शक्य होईल.

प्राण्यांच्या चाचणीवर कमी अवलंबित्व असेल

आयसीएमआरचे शास्त्रज्ञ प्रा. दीपक मोदी म्हणाले की, प्लेसेंटा हा मानवी शरीराचा सर्वात कमी समजला जाणारा अवयव आहे. नवीन तंत्रज्ञान शास्त्रज्ञांना अधिक वास्तववादी मानव-आधारित संशोधन मॉडेल प्रदान करेल, जेथे शक्य असेल तेथे प्राण्यांच्या चाचणीची आवश्यकता कमी करेल.

स्वस्त आणि स्वदेशी तंत्रज्ञानाची खासियत

शास्त्रज्ञांचे म्हणणे आहे की जगात उपलब्ध बहुतेक प्लेसेंटा-ऑन-चिप तंत्रज्ञान महाग आणि जटिल आहेत, तर भारतीय मॉडेल कमी किमतीचे, वापरण्यास सोपे आणि सामान्य प्रयोगशाळांसाठी योग्य असे डिझाइन केलेले आहे. यामुळे देशातील गर्भधारणा आणि प्रजनन आरोग्याशी संबंधित संशोधनाला मोठी चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे.