मुदत ठेव (FD) हा पारंपारिकपणे भारतात सर्वात सुरक्षित आणि खात्रीशीर परताव्याच्या गुंतवणुकीचा पर्याय मानला जातो. बचत करणारे त्यांचे कष्टाचे पैसे बँकेत निश्चित कालावधीसाठी लॉक करतात जेणेकरून त्यांना सुरक्षित व्याज मिळू शकेल. परंतु कोणत्याही अचानक आर्थिक आणीबाणीच्या वेळी, वैद्यकीय खर्चाच्या किंवा इतर कोणत्याही मोठ्या गुंतवणुकीच्या संधीच्या वेळी, लोक अनेकदा त्यांची सध्याची FD मुदतीपूर्वी खंडित करण्याचा निर्णय घेतात (अकाली पैसे काढणे). आर्थिक तज्ज्ञांच्या मते, नियम समजून न घेता घाईघाईत FD तोडल्याने तुमचा एकूण नफा खराब होऊ शकतो. जर तुम्ही तुमची मुदत ठेव मुदतीपूर्वी खंडित करण्याचा विचार करत असाल, तर प्रतीक्षा करा आणि प्रथम हे 5 महत्त्वाचे नियम आणि आर्थिक पैलू नीट समजून घ्या. 1. मुदतपूर्व पैसे काढण्याचा दंड: मुख्य व्याजातून शुल्क वजा केले जाईल. तुम्ही निर्धारित मुदतीपूर्वी तुमची FD काढता तेव्हा बँका तुमच्याकडून मुदतपूर्व दंड आकारतात. साधारणपणे, बहुतेक सरकारी आणि खाजगी बँका 0.50% ते 1% पर्यंत दंड आकारतात. याचा अर्थ असा की तुमच्या FD वरील वास्तविक व्याजदर थेट 0.50% ते 1% कमी केला जाईल. ही वजावट तुमच्या एकूण परताव्यात लक्षणीय घट करते, दीर्घकालीन चक्रवाढ व्याजाचा लाभ त्वरित मिटवते. 2. व्याज संपूर्ण कालावधीसाठी नाही तर खर्च केलेल्या कालावधीसाठी दिले जाईल. FD तोडताना सर्वात मोठा तोटा ज्या पद्धतीने व्याज मोजला जातो त्यात होतो. समजा तुम्ही ५ वर्षांसाठी ७.५% दराने एफडी केली होती, पण एक वर्ष पूर्ण होताच तुम्ही ती मोडली. अशा परिस्थितीत, बँक तुम्हाला 5 वर्षांसाठी 7.5% दराने व्याज देणार नाही, परंतु 1 वर्षाच्या त्या कालावधीसाठी लागू असलेला मूळ व्याजदर (6% म्हणा) देईल. इतकेच नाही तर त्या 6% मधून 1% दंड वजा केल्यावर तुम्हाला फक्त 5% अंतिम व्याज दिले जाईल. 3. टॅक्स सेव्हर 5 वर्षांची FD तोडण्याची परवानगी नाही. जर तुम्ही आयकर कायद्याच्या कलम 80C अंतर्गत 1.5 लाख रुपयांपर्यंतची कर सवलत मिळवण्यासाठी 5 वर्षांची टॅक्स सेव्हर एफडी केली असेल, तर तुम्ही ती कोणत्याही परिस्थितीत मुदतीपूर्वी खंडित करू शकत नाही. सरकार आणि रिझर्व्ह बँकेच्या (आरबीआय) नियमांनुसार या प्रकारच्या एफडीचा 5 वर्षांचा अनिवार्य 'लॉक-इन कालावधी' असतो. यामध्ये मुदतपूर्व पैसे काढण्याची परवानगी नाही किंवा त्यावर कोणतेही बँक कर्ज घेता येणार नाही. 4. टीडीएस आणि कर दायित्वाचे गणित समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. जरी FD मुदतीपूर्वी खंडित झाली असली तरी, मिळवलेल्या व्याजावरील कर नियम पूर्णपणे लागू राहतात. एखाद्या आर्थिक वर्षात तुमच्या FD वर एकूण व्याज सामान्य नागरिकांसाठी रु. 40,000 (ज्येष्ठ नागरिकांसाठी रु 50,000) पेक्षा जास्त असल्यास, बँक नियमांनुसार 10% TDS कापते. मुदतपूर्व बंद झाल्यानंतर मिळणारे व्याज देखील तुमच्या एकूण वार्षिक उत्पन्नात जोडले जाईल आणि तुम्हाला तुमच्या निश्चित आयकर स्लॅबनुसार त्यावर कर भरावा लागेल. 5. FD तोडण्यापेक्षा चांगला पर्याय: 'FD विरुद्ध कर्ज' चा लाभ घ्या तुम्हाला काही काळासाठी पैशांची नितांत गरज असल्यास, संपूर्ण FD तोडण्याऐवजी आणि व्याजाचे नुकसान सहन करण्याऐवजी 'FD विरुद्ध कर्ज' किंवा ओव्हरड्राफ्ट सुविधा घेणे हे एक शहाणपणाचे पाऊल आहे. बँका तुमच्या जमा केलेल्या FD रकमेच्या 90% ते 95% पर्यंत कर्ज ताबडतोब सोडतात. या कर्जावर आकारले जाणारे व्याज हे FD व्याजदरापेक्षा फक्त 1% ते 2% जास्त आहे. त्याचा सर्वात मोठा फायदा असा आहे की तुम्हाला तुमच्या मूळ एफडीवर पूर्ण व्याज मिळत राहते आणि तुम्हाला दंडाचा धक्काही सहन करावा लागत नाही.