न्यूज इंडिया लाइव्ह, डिजिटल डेस्क: आपण अशा काळात जगत आहोत जिथे क्रेडिट कार्ड हा आपल्या खिशाचा अत्यावश्यक भाग बनला आहे. परंतु आर्थिक ज्ञानाअभावी, अनेक लोक असे गृहीत धरतात की एखाद्याच्या मृत्यूनंतर त्याची सर्व कर्जे आपोआप निघून जातात किंवा कुटुंबातील सदस्यांना ते पैसे स्वतःच्या खिशातून भरावे लागतात. सत्य हे आहे की वास्तव या दोन गोष्टींमध्ये कुठेतरी आहे. क्रेडीट कार्ड बिलांबाबत बँकांचे नियम आणि कायद्याचे काय म्हणणे आहे ते अगदी सोप्या शब्दात समजून घेऊया. 1. कायदेशीर वारस जबाबदार आहे का? भारतीय कायद्यानुसार, जर तुम्ही क्रेडिट कार्ड अर्जावर 'सह-कर्जदार' किंवा 'जामीनदार' म्हणून स्वाक्षरी केली नसेल, तर तुम्ही कर्जाची परतफेड करण्यास वैयक्तिकरित्या जबाबदार नाही. याचा अर्थ, बँक तुम्हाला ते बिल तुमच्या स्वतःच्या कमाईतून किंवा बचतीतून भरण्यास भाग पाडू शकत नाही.2. बँक वसुली कुठे करणार? कुटुंबाला स्वत:च्या खिशातून पैसे द्यावे लागत नसले तरीही, मृत व्यक्तीच्या मालमत्तेतून झालेल्या नुकसानाची भरपाई करण्याचा बँकेला पूर्ण अधिकार आहे. 'इस्टेट' म्हणजे त्या व्यक्तीने सोडलेली मालमत्ता, बँक शिल्लक, शेअर्स किंवा इतर मालमत्ता. जर त्या व्यक्तीच्या नावावर एखादे घर किंवा जमीन असेल, तर बँक न्यायालयामार्फत त्याच्याकडून थकबाकी वसूल करण्याचा दावा करू शकते.3. नॉमिनीसाठी काही भूमिका आहे का? बऱ्याचदा लोकांना असे वाटते की नॉमिनी होणे म्हणजे पैसे मिळवणे. पण नियम असा आहे की जर एखाद्या व्यक्तीने तुम्हाला त्याच्या बँक खात्यात नॉमिनी केले असेल तर तुम्ही त्या पैशाचे मालक नसून 'कस्टोडियन' आहात. त्या पैशातून बँक प्रथम आपले कर्ज वसूल करेल आणि जे काही शिल्लक आहे ते कुटुंबाला दिले जाईल.4. मालमत्ता नसताना काय होते? जर क्रेडिट कार्डधारकाकडे कोणतीही जंगम किंवा स्थावर मालमत्ता नसेल, तर अशा परिस्थितीत बँकेलाच तोटा सहन करावा लागतो. बँक हे पैसे 'NPA' (खराब कर्ज) म्हणून घोषित करते आणि ते रद्द करते. अशा परिस्थितीत कुटुंबावर कायदेशीर दबाव टाकता येणार नाही.5. ॲड-ऑन कार्ड आणि संयुक्त खाती चेतावणी तुमच्याकडे 'ॲड-ऑन' कार्ड असल्यास, परिस्थिती थोडी वेगळी असू शकते. मुख्य कार्डधारकाच्या मृत्यूनंतर जर कोणी ते कार्ड वापरत असेल, तर ती फसवणूक मानली जाते आणि बँक तुमच्याकडून उर्वरित रक्कम वसूल करू शकते. त्यामुळे अशा परिस्थितीत ताबडतोब बँकेला कळवणे आणि कार्ड बंद करणे हेच शहाणपणाचे आहे. क्रेडिट विमा उपयुक्त आहे का? आजकाल अनेक बँका क्रेडिट कार्ड सोबत संरक्षण विमा देखील देतात. कार्डधारकाचा मृत्यू झाल्यास विमा कंपनी त्या कर्जाची परतफेड करते. ही सुविधा तुमच्या किंवा तुमच्या कुटुंबाच्या कार्डवर उपलब्ध होती की नाही हे तुम्ही एकदा तपासले पाहिजे.