On Ekadashi of Shukla Paksha of Margashirsha month.मोक्षदा तिला 'एकादशी' म्हणतात. हिंदू धर्मात ही एकादशी अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते, कारण तिच्या नावावरूनच हे स्पष्ट होते की ती मोक्ष (मुक्ती) देणार आहे. ही वर्षे मोक्षदा एकादशी 30 नोव्हेंबर रोजी दुपारी 4.30 वाजल्यापासून सुरू होईल आणि 1 डिसेंबर रोजी दुपारी 2:20 पर्यंत चालेल. त्यामुळे १ डिसेंबर रोजी उपोषण करण्यात येणार आहे. असे मानले जाते की हे व्रत पाळल्याने पापांचा नाश होतो., पितरांना मोक्ष प्राप्त होतो आणि आत्म्याच्या मुक्तीचा मार्ग मोकळा होतो.
मोक्षदा एकादशीच्या दिवशी श्रीकृष्णाची पूजा केली जाते. असे मानले जाते की या दिवशी त्यांनी कुरुक्षेत्राच्या युद्धात अर्जुनला गीतेचा उपदेश केला होता. त्यामुळे हा दिवस गीता जयंती म्हणूनही साजरा केला जातो.
हेही वाचा-शंकराचार्यांना त्रास, कधी पीएम मोदींवर राग, काय आहे रामभद्राचार्यांची कहाणी?
मोक्षदा एकादशी च्या मोक्षदा या म्हणीमागे एक पौराणिक कथा आहे, ज्याचा उल्लेख विष्णु पुराणात आहे. प्राचीन काळी गोकुळ नावाच्या नगरीत वत्स नावाचा राजा राहत होता. राजा खूप दयाळू आणि न्यायी होता. एका रात्री त्याने एक भयानक स्वप्न पाहिले. त्याच्या स्वप्नात त्याने पाहिले की त्याचे वडील नरकात भयंकर यातना सहन करत आहेत. हे स्वप्न पाहून राजा खूप दुःखी झाला. सकाळी उठून त्याने ब्राह्मण आणि पंडितांना बोलावले. या समस्येचे निराकरण करण्यासाठी राजाने पर्वत मुनींच्या आश्रमात जाण्याचा निर्णय घेतला. ऋषींनी सांगितले की त्यांचे वडील त्यांच्या पत्नीला म्हणजे राजाच्या आईला आयुष्यात खूप त्रास देत असत. त्या पापाचे फळ त्यांना नरकात भोगावे लागते.
हे टाळण्यासाठी ऋषींनी राजाला मार्गशीर्ष महिन्याच्या शुक्ल पक्षाची माहिती दिली. मोक्षदा वडिलांची मुक्तता व्हावी म्हणून त्याला एकादशीचे व्रत करण्यास सांगितले. ऋषींच्या सल्ल्यानुसार राजाने ते केले. मोक्षदा एकादशीचे व्रत केले, भगवान विष्णूची पूजा केली, दानधर्म केले आणि शेवटी व्रताचे संपूर्ण पुण्य वडिलांना अर्पण केले. अशा प्रकारे राजाच्या वडिलांना मोक्ष प्राप्त झाला. या कथेमुळे ही एकादशी नरकाच्या दु:खापासून मुक्ती आणि मोक्ष देणारी मानली जाते, म्हणून या एकादशीला 'मोक्षदा' असे म्हटले जाते.
हेही वाचा- 6 महिनोनमहिने दरवाजे बंद, मग बद्रीनाथ धाममध्ये कोणाची पूजा?
