नवी दिल्ली: हिवाळ्यात तापमानात घट होत असल्याने हीटर आणि फायरप्लेसचा वापर वाढला आहे, मात्र ही उपकरणे आता जीवघेणे ठरत आहेत. गेल्या महिनाभरात दिल्लीच्या अपार्टमेंटपासून ते बिहारच्या खेड्यापाड्यात आणि काश्मीरच्या खोऱ्यात अनेक कुटुंबे झोपेतच मरण पावली आहेत. या घटनांचे मुख्य कारण म्हणजे बंद खोल्यांमध्ये हीटरचा गैरवापर, याकडे डॉक्टर कार्बन मोनोऑक्साइडचा मूक हल्ला म्हणून पाहत आहेत.
पंजाब, दिल्ली, बिहार आणि जम्मू-काश्मीरमधून अशा घटना सातत्याने समोर येत आहेत. तरनतारन, पंजाबमध्ये, एका तरुण जोडप्याचा आणि त्यांच्या एका महिन्याच्या बाळाचा शेकोटी पेटवलेल्या बंद खोलीत झोपल्याने मृत्यू झाला. बिहारमधील गयामध्येही याच कारणामुळे आजी आणि तिच्या दोन नातवंडांना जीव गमवावा लागला. थंडीपासून आराम मिळवण्याच्या प्रयत्नात त्याचा जीव गेला.
दिल्लीतील मुकुंदपूर भागात आग आणि धुरामुळे डीएमआरसीचे अभियंता अजय विमल, त्यांची पत्नी आणि मुलगी यांचा मृत्यू झाला. रूम हिटरमध्ये शॉर्टसर्किट किंवा स्फोट झाल्याचा संशय आहे. त्याच वेळी, श्रीनगरमध्ये, बंद खोलीत इलेक्ट्रिक ब्लोअरमुळे गुदमरल्याने एक आचारी, त्याची पत्नी आणि तीन मुलांचा मृत्यू झाला. सर्वत्र बळी झोपलेले आढळले.
डॉक्टर कार्बन मोनॉक्साईडला 'सायलेंट किलर' म्हणतात कारण ते दिसत नाही किंवा गंधही नाही. छाती रोग रुग्णालय, श्रीनगर येथील तज्ञांच्या मते, गॅस, लाकूड किंवा कोळशावर चालणारे हीटर्स बंद खोल्यांमध्ये ऑक्सिजन कमी करतात, ज्यामुळे कार्बन मोनोऑक्साइड आणि कार्बन डायऑक्साइडची पातळी वाढते. पीडितांना प्रथम चक्कर येते आणि डोकेदुखी वाटते, नंतर बेहोश होते.
हीटरचा दीर्घकाळ वापर केल्याने हवेतील ओलावाही निघून जातो, असे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. जयपूरच्या वरिष्ठ डॉक्टरांच्या मते, यामुळे नाक, घसा आणि त्वचा कोरडी पडते आणि दमा आणि ॲलर्जीची समस्या वाढू शकते. गंभीर प्रकरणांमध्ये मेंदूमध्ये रक्तस्त्राव होण्याचा धोका देखील असतो. याशिवाय इलेक्ट्रिक हिटरमुळे आग लागण्याच्या घटनाही वाढत आहेत.
हीटर किंवा फायरप्लेस पेटवताना खोलीत वायुवीजनाची काळजी घेण्याचा सल्ला डॉक्टर देतात. रात्रभर बंद खोलीत हीटर वापरू नका. आर्द्रता राखण्यासाठी, पाण्याचे भांडे ठेवा आणि घरात कार्बन मोनोऑक्साइड सेन्सर लावा. सर्व हीटिंग उपकरणांची नियमित तपासणी आणि सर्व्हिसिंग अत्यंत महत्वाचे आहे. थोडीशी खबरदारी अनेकांचे जीव वाचवू शकते.
