नवी दिल्ली: मार्च महिना जगभरात कोलोरेक्टल कॅन्सर जागरूकता महिना म्हणून साजरा केला जातो. यावेळी राजीव गांधी कॅन्सर इन्स्टिट्यूटचे कॅन्सर तज्ज्ञ डॉ.कार्तिक साहनी यांनी मोठ्या आतड्याच्या आणि गुदाशयाच्या कर्करोगाबाबत जागरूक राहून नियमित तपासणी करून घेण्याचे आवाहन केले आहे.
डॉ.साहनी म्हणाले, “कोलोरेक्टल कॅन्सर हा शांतपणे हल्ला करणारा आजार आहे. त्याची सुरुवातीच्या टप्प्यात लक्षणे सामान्य असतात, त्यामुळे लोक त्याकडे दुर्लक्ष करतात.” वेळेवर निदान झाल्यास या आजारावर यशस्वी उपचार शक्य असल्याचे त्यांनी सांगितले.
डॉ. साहनी यांच्या म्हणण्यानुसार, पूर्वी हा आजार 50 वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या लोकांमध्ये जास्त दिसत होता, परंतु आता 40 वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या रुग्णांमध्येही दिसून येत आहे. खाण्यापिण्याच्या अनियमित सवयी, कमी फायबर आहार, प्रक्रिया केलेले अन्न, धूम्रपान, मद्यपान आणि शारीरिक निष्क्रियता ही यामागची प्रमुख कारणे असल्याचे त्यांनी सांगितले.
आतड्यांच्या सवयींमध्ये बदल, स्टूलमध्ये रक्त येणे, सतत ओटीपोटात दुखणे किंवा सूज येणे, अस्पष्ट वजन कमी होणे आणि दीर्घकाळापर्यंत थकवा या लक्षणांकडे लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे. ही लक्षणे दोन आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ राहिल्यास त्वरित गॅस्ट्रो किंवा कर्करोग तज्ज्ञांशी संपर्क साधावा, असा सल्ला डॉ.साहनी यांनी दिला.
तज्ञांच्या मते, जर कोलोरेक्टल कर्करोग प्रगत अवस्थेत पोहोचला तर प्रथम केमोथेरपी नंतर शस्त्रक्रिया करून मोठ्या आतड्याचा किंवा गुदाशयाचा काही भाग काढून टाकावा लागतो. डॉ. साहनी म्हणाले की, काही रुग्णांना कोलोस्टोमी करावी लागते, ज्यामध्ये पोटाच्या भिंतीवर स्टोमा तयार केला जातो आणि स्टूल एका खास पिशवीत गोळा केला जातो.
डॉ. साहनी 45 वर्षांच्या वयानंतर नियमित कोलोनोस्कोपीची शिफारस करतात. ते म्हणाले की ज्यांना कोलोरेक्टल कर्करोगाचा कौटुंबिक इतिहास आहे त्यांनी अधिक सावधगिरी बाळगली पाहिजे. स्क्रीनिंगमुळे पॉलीप्स कर्करोग होण्यापूर्वी ते काढून टाकता येतात.
कोलोरेक्टल कॅन्सर अवेअरनेस महिन्याच्या निमित्ताने तज्ज्ञांनी संतुलित आहार, नियमित व्यायाम, धूम्रपान आणि अतिमद्यपानापासून दूर राहण्याचा सल्ला दिला आहे. डॉ. साहनी म्हणाले, “हा महिना आपल्याला याची आठवण करून देतो की वेळेवर चाचणी आणि योग्य माहितीने आपण अनेकांचे जीव वाचवू शकतो.”
