नवी दिल्ली: वजन कमी करण्याच्या औषधांनी अलिकडच्या वर्षांत लठ्ठपणाच्या उपचारात बदल केले आहेत, ज्यामुळे अनेक रुग्णांना लक्षणीय प्रमाणात वजन कमी करण्यात मदत झाली आहे. परंतु एक नवीन विश्लेषण सूचित करते की औषधोपचार थांबविल्यानंतर अनेकदा आव्हान सुरू होते. ऑक्सफर्ड विद्यापीठातील संशोधकांना असे आढळून आले आहे की, लठ्ठपणाविरोधी औषधे बंद केल्यावर अनेकांचे वजन तुलनेने लवकर परत येते. द BMJ मध्ये प्रकाशित झालेले त्यांचे निष्कर्ष असे सूचित करतात की आहार आणि जीवनशैलीतील बदलांवर लक्ष केंद्रित केलेले वर्तणुकीशी वजन-कमी कार्यक्रम पूर्ण केल्यानंतर वजन कमी झाल्यानंतर औषधोपचार थांबवल्यानंतर वजन वेगाने परत येते.

संशोधन कार्यसंघाने वजन व्यवस्थापनासाठी औषधे घेतलेल्या 9,300 पेक्षा जास्त प्रौढांचा समावेश असलेल्या 37 क्लिनिकल अभ्यासांमधील डेटाचे विश्लेषण केले. सहभागींनी उपचार थांबवण्यापूर्वी साधारणपणे 39 आठवडे औषधे वापरली होती आणि त्यानंतर पुढे काय झाले याचा मागोवा घेण्यासाठी त्यांचे अनेक महिने निरीक्षण केले गेले.

औषधोपचार बंद केल्यावर लोकांचे सरासरी वजन दरमहा ०.४ किलोग्रॅम वाढले. जर ती प्रवृत्ती चालू राहिली तर, संशोधकांनी अंदाज लावला आहे की अनेक व्यक्ती अंदाजे 18 महिने ते दोन वर्षांच्या आत त्यांचे मूळ वजन परत येतील.

ज्या रुग्णांनी सेमॅग्लुटाइड आणि टिर्झेपाटाइड यासारख्या नवीन औषधांचा वापर केला होता, ज्यांनी वजन कमी करण्याच्या प्रभावीतेसाठी जागतिक स्तरावर लक्ष वेधले आहे अशा रुग्णांमध्ये पुनर्प्राप्तीचा दर आणखी जास्त दिसून आला. या औषधांचा वापर करणाऱ्यांमध्ये, उपचार थांबल्यानंतर वजन दर महिन्याला सरासरी 0.8 किलोग्रॅमने वाढले. एक वर्षाच्या पलीकडे दीर्घकालीन डेटा अद्याप मर्यादित असला तरी, अंदाज सूचित करतात की बरेच रुग्ण सुमारे दीड वर्षात त्यांचे मूळ वजन परत करू शकतात.

निष्कर्ष अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेण्यासाठी, संशोधकांनी संरचित आहार आणि व्यायाम हस्तक्षेप यासारख्या वर्तनात्मक वजन-कमी कार्यक्रमांच्या परिणामांशी परिणामांची तुलना केली. या प्रोग्राम्समध्ये काही प्रमाणात वेळोवेळी वजन पुन्हा वाढलेले दिसते. तथापि, विश्लेषणातून असे दिसून आले आहे की औषधोपचार थांबवल्यानंतर दिसल्याच्या तुलनेत पुनर्प्राप्तीचा वेग कमी होता, दरमहा सुमारे 0.3 किलोग्रॅम.

एक संभाव्य स्पष्टीकरण, संशोधकांचे म्हणणे आहे की, या पध्दतीने वजन कमी करण्याच्या वेगवेगळ्या मार्गांनी निहित आहे. जीवनशैली कार्यक्रमांसाठी लोकांना त्यांच्या खाण्याच्या सवयी आणि क्रियाकलाप स्तरांमध्ये जाणीवपूर्वक समायोजन करणे आवश्यक आहे, ज्यामुळे त्यांना दीर्घकालीन वजन राखण्यास मदत होईल अशी कौशल्ये विकसित करण्यात मदत होते. याउलट, औषधे भूक आणि चयापचय मार्गांवर कार्य करतात, याचा अर्थ वेळोवेळी शरीराच्या वजनावर परिणाम करणारे दिनचर्या बदलल्याशिवाय व्यक्ती वजन कमी करू शकतात.

या अभ्यासात लठ्ठपणाशी संबंधित विविध आरोग्य निर्देशकांचाही मागोवा घेण्यात आला. रक्तदाब, साखर आणि कोलेस्टेरॉल यांसारख्या उपायांमध्ये सामान्यतः जेव्हा एखादी व्यक्ती औषधोपचार करत असते त्या काळात सुधारते. तथापि, एकदा बंद झाल्यावर, हे चिन्हक त्यांच्या पूर्वीच्या स्तरावर वेगाने वळतात. म्हणून, तज्ञ चेतावणी देतात की निष्कर्षांना वजन कमी करण्याच्या औषधांवर टीका म्हणून पाहिले जाऊ नये. त्याऐवजी, औषध बंद केल्यानंतर वजन कमी करण्याच्या चांगल्या आणि सुरक्षित मार्गांवर विचार करणे आवश्यक आहे.
संशोधकांनी लक्षात घेतले की औषधोपचार उपचारात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते, परंतु दीर्घकालीन जीवनशैली समर्थन किंवा फॉलो-अप काळजी घेऊन ते सर्वात प्रभावी ठरू शकते. अभ्यासाच्या लेखकांनी असेही नमूद केले की परिणामाची पूर्ण खात्री होण्यासाठी या क्षेत्रात अधिक संशोधन आवश्यक आहे.