भिवानी हरियाणा स्थित हरियाणा बोर्ड ऑफ स्कूल एज्युकेशन (HBSE) ने राज्यातील लाखो विद्यार्थी आणि त्यांच्या पालकांना महत्त्वपूर्ण दिलासा दिला आहे. नवीन शैक्षणिक सत्रापासून, हरियाणातील सरकारी आणि मान्यताप्राप्त शाळांमध्ये शिकणाऱ्या इयत्ता 9वी ते 12वीच्या विद्यार्थ्यांना 'स्मार्ट पुस्तके' उपलब्ध होतील. महागडे शिक्षण शुल्क आणि शिक्षकांवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी बोर्डाने पुस्तकांमध्ये प्रत्येक प्रश्नासोबत एक विशेष QR कोड जोडण्याचा निर्णय घेतला आहे.
मेघालय शिक्षण मंडळाच्या मॉडेलवर विकसित करण्यात आलेल्या या स्मार्ट पुस्तकांनी अभ्यासाची पारंपरिक पद्धत पूर्णपणे बदलून टाकली आहे. एखाद्या विद्यार्थ्याला घरी अभ्यास करताना एखादा प्रश्न समजला नाही तर त्याला फक्त पुस्तकावर छापलेला QR कोड त्याच्या स्मार्टफोनने स्कॅन करायचा आहे. कोड स्कॅन होताच त्या विषयाचे संपूर्ण व्हिडिओ लेक्चर मोबाईल स्क्रीनवर लगेच सुरू होईल. या स्मार्ट पुस्तकांसोबत विद्यार्थ्यांना व्हर्च्युअल लॅबची सुविधाही मोफत मिळणार असल्याचे मंडळाचे अध्यक्ष डॉ.पवनकुमार यांनी सांगितले.
व्हर्च्युअल लॅबच्या माध्यमातून ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना इंटरनेट, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (एआय) आणि आधुनिक तंत्रज्ञानविषयक उपक्रमांची अचूक माहितीही थेट मिळू शकेल. मिळालेल्या माहितीनुसार, या हायटेक पुस्तकांच्या प्रकाशनाचे काम आता अंतिम टप्प्यात आले आहे. लवकरच ही पुस्तके बाजारपेठेत आणि शाळांमध्ये उपलब्ध होणार असून, यामुळे सर्वसामान्य आणि गरीब कुटुंबातील मुलांना महागड्या कोचिंग क्लासमधून दिलासा मिळणार आहे.
स्मार्ट पुस्तकांसोबतच शिक्षण मंडळाने उत्तीर्ण होण्याच्या सूत्रातही महत्त्वपूर्ण बदल केले आहेत. नवीन सत्रापासून, राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2010 नुसार इयत्ता 9 वी आणि 10 वी मध्ये त्रिभाषिक सूत्राची काटेकोरपणे अंमलबजावणी केली जाईल. पूर्वी केवळ पाच विषयांच्या आधारे विद्यार्थ्यांचे मूल्यमापन केले जात होते, परंतु आता त्यांना 6 विषयांची परीक्षा उत्तीर्ण करावी लागणार आहे. हिंदी आणि इंग्रजी व्यतिरिक्त, विद्यार्थ्यांना संस्कृत, पंजाबी किंवा उर्दू यापैकी एक अतिरिक्त भाषा अनिवार्यपणे निवडावी लागेल.
राज्यातील ४० विशेष शाळांमध्ये शिकणाऱ्या मूकबधिर मुलांच्या भवितव्याबाबत शिक्षण मंडळाने संवेदनशील निर्णय घेतला आहे. आता या विशेष मुलांच्या सोयीसाठी स्वतंत्र अभ्यास योजना तयार करण्यात आली आहे. अहवालानुसार, मूकबधिर विद्यार्थ्यांना आता त्यांची भाषा निवडण्याचे पूर्ण स्वातंत्र्य मिळेल आणि त्यांच्या अभ्यासक्रमात 'भारतीय सांकेतिक भाषा' हा नियमित विषय म्हणून शिकवला जाईल.
