वीरेंद्र पंडित

नवी दिल्ली: पश्चिम आशियातील चिघळलेले युद्ध लवकर संपण्याची कोणतीही चिन्हे नसताना आणि अमेरिकेने इराणवर संभाव्य जमिनीवर हल्ला करण्यासाठी अधिक सैन्य पाठवले, जागतिक तसेच देशांतर्गत बेंचमार्क निर्देशांक सेन्सेक्स आणि निफ्टी 50 सोमवारी लाल रंगात बंद झाले.

चालू असलेला संघर्ष त्याच्या पाचव्या आठवड्यात प्रवेश करत असताना, कमी होण्याची चिन्हे नसताना, सेन्सेक्स 2.22 टक्के (1635.67 अंक) घसरून 71947.55 वर बंद झाला तर निफ्टी50 2.14 टक्क्यांनी (488.20 अंक) 22331.40 वर संपला.

बीएसई सेन्सेक्स 1,809 अंकांनी किंवा 2.46 टक्क्यांनी घसरून 71,774.13 ची इंट्राडे नीचांकी पातळीवर पोहोचला, तर निफ्टी निर्देशांक 535 अंकांनी किंवा 2.34 टक्क्यांनी घसरून 22,283.85 च्या नीचांकी पातळीवर पोहोचला.

भारतीय रुपयाने सोमवारी इंट्रा-डे ट्रेडमध्ये 95/USD-चिन्ह ओलांडले आणि इराण युद्धाच्या वाढीमुळे जागतिक बाजारपेठेला धक्का बसल्यानंतर, रुपयाची अस्थिरता आणि जोखीम-बंद भावना वाढल्याने अमेरिकन चलनाच्या तुलनेत 94.78 (तात्पुरती) वर स्थिरावला.

चालू आर्थिक वर्षात (2025-26) अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत रुपयाचे (INR) जवळपास 10 टक्के अवमूल्यन झाले.

दरम्यान, अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी सोमवारी सांगितले की, देशाची आर्थिक मूलभूत तत्त्वे मजबूत आहेत आणि इतर उदयोन्मुख बाजार अर्थव्यवस्थांच्या तुलनेत भारतीय रुपया अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत “एकदम ठीक” आहे.

शेअर बाजारात, विक्री व्यापक आधारावर होती, सर्व क्षेत्रीय निर्देशांक लाल रंगात पूर्ण होते. निफ्टी 50 पॅकमधून फक्त 6 समभाग वधारले, तर बाकीचे लाल रंगात व्यवहार झाले. बजाज फायनान्स, कोटक महिंद्रा बँक, एसबीआय, इंडिगो, श्रीराम फायनान्स, बजाज फिनसर्व्ह, जिओ फायनान्शियल सर्व्हिसेस 3 ते 5 टक्क्यांपर्यंत घसरले.

इंडिया VIX, भय मापक निर्देशांक, 4 टक्क्यांनी वाढून 27.89 वर पोहोचला, जो बाजारातील वाढलेली अस्वस्थता दर्शवितो आणि व्यापाऱ्यांनी किमतीतील तीव्र चढ-उतारासाठी तयारी करावी असे सुचवते.

तेलाच्या वाढत्या किमती जोखमीच्या भूकवर मोठ्या प्रमाणात तोलत आहेत. ब्रेंट क्रूड 3 टक्क्यांहून अधिक वाढून USD 116.12 प्रति बॅरल झाले, तर US West Texas Intermediate USD 102.96 प्रति बॅरलवर उद्धृत केले गेले.

सोमवार निफ्टीची (मार्च मालिका) मासिक एक्स्पायरी होती. याव्यतिरिक्त, चालू आर्थिक वर्षाचे (FY2026) शेवटचे ट्रेडिंग सत्र म्हणून चिन्हांकित केले. व्यापाऱ्यांनी त्यांच्या फ्युचर्स आणि ऑप्शन्स (F&O) पोझिशन्सवर रोलिंग केल्यामुळे एक्सपायरी सेशन सामान्यत: उच्च अस्थिरतेने चिन्हांकित केले जाते. 31 मार्च (मंगळवार) महावीर जयंतीनिमित्त बाजारपेठा बंद राहणार आहेत.

आशियाई बाजार

सोमवारची भारतीय हेडलाइन निर्देशांकांची घसरण आशियाई बाजारातील घसरणीशी सुसंगत होती. जपानचा बेंचमार्क Nikkei 225 सकाळच्या व्यवहारात 4.5 टक्क्यांनी घसरून 50,979.54 वर आला. ऑस्ट्रेलियाचा S&P/ASX 200 1.2 टक्क्यांनी घसरून 8,417.00 वर आला. दक्षिण कोरियाचा कोस्पी 3.2 टक्क्यांनी घसरून 5,264.32 वर आला. हाँगकाँगचा हँग सेंग 1.7 टक्क्यांनी घसरून 24,519.63 वर, तर शांघाय कंपोझिट 0.7 टक्क्यांनी घसरून 3,884.57 वर आला.

आशियातील थेंब गेल्या शुक्रवारी वॉल स्ट्रीटवर खोल घसरणीनंतर, सलग पाचव्या गमावलेल्या आठवड्यात चिन्हांकित केले – जवळपास चार वर्षांतील अशा प्रकारची सर्वात मोठी लकीर.

व्यापक आशियाई बाजारही दबावाखाली राहिले, ज्यामुळे जागतिक जोखीम टाळता आली. ब्रेंट क्रूड प्रति बॅरल USD 115 च्या वर वाढले, ज्यामुळे व्यापक आर्थिक चिंता वाढली.

FY26 साठी, सेन्सेक्स 7% घसरला आणि निफ्टी 5% घसरला, प्रचंड FII बहिर्वाह आणि सततच्या जागतिक अनिश्चिततेमुळे.

सोमवारी आर्थिक समभागांमुळे तोटा झाला; बजाज फायनान्स, एसबीआय, ॲक्सिस बँक आणि कोटक बँक आघाडीवर होते. एफआयआयने रु. 4,367 कोटी; मार्च आउटफ्लो रु. 1.14 लाख कोटींवर पोहोचला, महिन्यातील सर्वात वाईट.

भारतीय रुपया

इराण युद्धाच्या वाढीमुळे जागतिक बाजाराला धक्का बसल्यानंतर रुपयाने सोमवारी इंट्रा-डे ट्रेडमध्ये 95/USD-चिन्हाचा भंग केला आणि अमेरिकन चलनाच्या तुलनेत 94.78 (तात्पुरती) वर स्थिरावला, रुपयातील अस्थिरता आणि जोखीम-बंद भावना वाढल्या, मीडियाने वृत्त दिले.

फॉरेक्स ट्रेडर्स म्हणाले की USD/INR जोडीमध्ये उच्च अस्थिरता दिसून आली आणि इंट्रा-डे ट्रेडमध्ये 165 पैशांची वाढ झाली कारण पश्चिम आशियाई संकट 31 वर पोहोचले.^st दिवस राखणे ऊर्जा बाजार चिंताग्रस्त.

आंतरबँक परकीय चलनात, रुपया 93.62 वर उघडला आणि नंतर यूएस डॉलरच्या तुलनेत 93.57 वर पोहोचला, मागील बंदच्या तुलनेत 128 पैशांची वाढ नोंदवली, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) ने नेट ओपन पोझिशन खाली आणल्यानंतर जे बँका 100 दशलक्ष डॉलर्सवर रात्रभर ठेवू शकतात.

27 मार्च 2026 च्या परिपत्रकाद्वारे, RBI ने 10 एप्रिलपर्यंत आवश्यक असलेल्या अनुपालनासह, USD 100 दशलक्ष बँकांसाठी नेट ओपन पोझिशन (NOP-INR) मर्यादित केले.

तथापि, तो गती टिकवून ठेवण्यात अयशस्वी ठरला आणि अमेरिकन चलनाच्या तुलनेत इंट्रा-डे ट्रेडमध्ये 95.22 च्या सर्वकालीन नीचांकी पातळीवर घसरला.

सोमवारच्या ट्रेडिंग सत्राच्या शेवटी, रुपया 94.78 (तात्पुरता) वर उद्धृत झाला होता, जो ग्रीनबॅकच्या तुलनेत 94.85 च्या मागील बंदच्या तुलनेत 7 पैशांनी अधिक होता.

शुक्रवारी, अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत रुपया 89 पैशांनी घसरून 94.85 च्या ऐतिहासिक नीचांकी पातळीवर बंद झाला.

विदेशी मुद्रा व्यापाऱ्यांनी सांगितले की USD/INR जोडीला वाढलेला डॉलर निर्देशांक आणि कच्च्या तेलाच्या किमतींमुळे दबाव येत आहे. सेफ-हेवन मागणी डॉलर निर्देशांक 100-च्या वर स्थिर ठेवत आहे, रुपयातील कोणत्याही अर्थपूर्ण पुनर्प्राप्तीवर मर्यादा घालत आहे.

तसेच, वाढत्या भू-राजकीय तणावामुळे तेलाच्या किमतींमध्ये त्वरीत परावर्तित झाले आणि पुरवठा खंडित होण्याची भीती वाढल्याने ब्रेंट क्रूड वाढले, असे ते म्हणाले.

सहा चलनांच्या बास्केटच्या तुलनेत ग्रीनबॅकची ताकद मोजणारा डॉलर निर्देशांक 0.15 टक्क्यांनी कमी होऊन 100.30 वर व्यापार करत होता.

28 फेब्रुवारी 2026 रोजी पश्चिम आशिया संघर्ष सुरू झाल्यापासून, 27 मार्च 2026 रोजी रुपयाचे मूल्य 4.1 टक्क्यांनी घसरून 94.82 रुपये प्रति डॉलरवर बंद झाले आहे.

या प्रश्नाला उत्तर देताना अर्थ राज्यमंत्री पंकज चौधरी म्हणाले की, रुपयाचे मूल्य बाजार-निर्धारित असते आणि त्यावर विविध घटकांचा प्रभाव असतो.

ते म्हणाले, “सरकार आणि आरबीआय रुपयाच्या मूल्यावर बारीक लक्ष ठेवून आहेत.