मी रडणे थांबवू शकलो नाही त्या दिवसांपूर्वी मी किती काळ उदास होतो? किती वेळ होता नैराश्याची सूक्ष्म चिन्हे मी माझे जीवन संपवू की नाही असा विचार करण्यापूर्वी माझ्याबरोबर होता? या भावना माझ्यात बराच काळ जगत होत्या. खूप दिवस झाले होते मी स्वतःला उदासीन बनवत होतो आणि स्वतःला लहान बनवत होतो आणि मला प्रेम वाटू लागते.
आता, त्या मोठ्या नैराश्याचा वर्षानुवर्षे सामना केल्यानंतर, ज्याने मला एका वेळी संपूर्ण दिवस अंथरुणावर झोपवले किंवा माझ्या मुलांना त्यांच्या वडिलांच्या घरी सोडल्यानंतर रडत रडत रडत बसले, मला जाणवले. मी चुकवलेले सूक्ष्म संकेत जे मला लांब आणि एकाकी रस्त्यावर जाण्यापासून रोखू शकले असते. जर मी हे सूक्ष्म संकेत पकडले असते, तर मी केवळ दोन वर्षांचे नैराश्य टाळू शकलो नसतो, परंतु माझे आयुष्य पूर्ण जगण्यासाठी, अर्थपूर्ण कार्य करण्यासाठी आणि अपवादात्मक नातेसंबंधांचा आनंद घेण्यासाठी मला आणखी बरीच वर्षे मिळाली असती.
तुम्ही काय करता किंवा तुम्ही कधी कधी कुठे जाता याबद्दल मत नसणे हे सामान्य आहे, परंतु बहुतेक वेळा मत नसणे हे नैराश्याचे एक सूक्ष्म लक्षण आहे. त्या शब्दाचा शब्दशः विचार करा: “उदासीनता.” स्वतःला उदास करणं म्हणजे स्वतःला व्यक्त न करणं किंवा अभिव्यक्ती दाबून टाकणं. मत नसल्यामुळे आपण आपली अभिव्यक्ती का दाबून टाकू शकतो?
एक मोठे कारण म्हणजे नकाराची भीती. आम्हाला भीती वाटू शकते की जर आम्ही आमची मते मांडली, तर ते आमच्या जीवनात इतर लोकांद्वारे सहमती दर्शवले जाणार नाहीत आणि आपल्या आत कुठेतरी आपण “निर्णय” घेतो की तोंड बंद ठेवणे चांगले आहे.
ए ऑस्ट्रेलियन आणि न्यूझीलंड जर्नल ऑफ सायकॉलॉजी मध्ये 2024 चा अभ्यास असे आढळले की स्वत: ची शांतता ही संस्कृती आणि लिंगांमधील उदासीनतेशी जोडलेली आहे, प्रत्येक कालांतराने एकमेकांना बळकट करते. तुम्ही जितके जास्त मागे धराल तितके तुमच्या आजूबाजूच्या लोकांना तुम्ही खरोखर कोण आहात हे जाणून घेणे कठीण होईल.
संभाव्य असहमत होण्यापेक्षा आमची मते व्यक्त न करणे अधिक सोयीस्कर होते कारण संघर्ष अस्वस्थ आहे. आपल्यापैकी बरेच जण ते कोणत्याही परिस्थितीत टाळण्याचा प्रयत्न करतात. पण खर्च काय? खर्चामुळे आपल्या नातेसंबंधातील आपली अभिव्यक्ती निराश होत आहे, ज्यामुळे शेवटी आपण कोण आहोत हे समोरच्याला कळत नाही.
मग आपण अशा प्रकारची व्यक्ती बनतो जी असे म्हणते की, “माझ्या पतीने मला समजून घेतले असते.” पण आपल्याला कळत नाही की आपण व्यक्त केले नाही तर त्याला समजू शकत नाही. आपण स्वतःला समजत नाही, स्वीकारतो आणि प्रेम करतो!
Guillaume Issaly / Unsplash+
“मला काही फरक पडत नाही” असे म्हणणे हे मत न ठेवण्यासारखेच आहे, “मला काही फरक पडत नाही” याशिवाय आपल्या आंतरिक स्वत्वाची आपली अभिव्यक्ती निराश करणे होय. कधीकधी आपल्याला प्रामाणिकपणे प्राधान्य नसते; तथापि, जेव्हा आपण असे करतो, परंतु आपण म्हणतो, “मला पर्वा नाही” (दुसऱ्याशी किंवा स्वतःशी), आपण आपल्या भावनांबद्दल खोटे बोलत असतो आणि बरे वाटण्याचे निमित्त बनवण्याचा प्रयत्न करतो.
“मला काही फरक पडत नाही” वापरल्याने आपण महत्त्वाचे नाही आणि आपल्याला जे हवे आहे ते महत्त्वाचे नाही. अधिक सहमत होण्यासाठी आम्ही “मला काही फरक पडत नाही” असे म्हणणे निवडू शकतो. तथापि, मत असण्याचा बाह्य संघर्ष टाळल्याने अंतर्गत संघर्ष होतो. कारण आपले मत आहे याची आपण काळजी घेतो, परंतु आपण ते व्यक्त करत नाही.
जेव्हा “मला काही फरक पडत नाही” सत्य असणं थांबवते आणि डीफॉल्ट असणं सुरू होतं, तेव्हा काहीतरी सखोल घडत असतं. क्लिनिकल सोशल वर्कर कॅरोल फ्रुंड यांच्या मते, नैराश्याचा सामना करणाऱ्या लोकांचा अनेकदा त्यांच्या आतल्या आवाजाचा पूर्णपणे संपर्क तुटलेला असतो, तुमचे शरीर आणि भावना तुम्हाला काय सांगत आहेत आणि तुमचे जागरूक मन काय ऐकण्यास तयार आहे यामधील अंतर असे वर्णन करतात.
संबंधित: तुम्ही उदास किंवा चिंताग्रस्त नसल्याची 11 चिन्हे, तुमच्याकडे फक्त परिस्थितीजन्य जागरूकता आहे
हे विधान जेव्हा आपल्या तोंडातून बाहेर पडत असेल किंवा जेव्हा आपण ते आपल्या डोक्यात ऐकतो तेव्हा खूप खरे वाटू शकते, परंतु हे दुसरे खोटे आहे. आपल्याला काय हवे आहे याबद्दल स्पष्टतेचा अभाव हे आपले विचार आणि भावना दुसऱ्या व्यक्तीकडे किंवा स्वतःला व्यक्त करण्यास असमर्थतेमुळे उद्भवते. “चांगले” लोक आणि “वाईट” लोक यांच्यातील फरक शिकवला जातो तेव्हा आपल्याला काय हवे आहे याबद्दलचा आंतरिक संघर्ष लहानपणापासूनच सुरू होतो.
दुर्दैवाने, आपल्याला जीवनात हव्या असलेल्या काही गोष्टी चांगलं असणं म्हणजे काय याबद्दल आपण शिकलेल्या विश्वासांना आव्हान देऊ शकतात. म्हणून आम्हाला भीती वाटते की इतर लोक आम्हाला “वाईट” समजतील आणि आम्ही त्या इच्छा आतून भरून ठेवतो, आम्ही त्या आता ऐकू शकत नाही.
2023 चा स्टॅनफोर्ड मेडिसिन अभ्यास असे आढळले की उदासीनता असलेल्या अंदाजे 27% लोकांना लक्ष्य निवड, नियोजन आणि निर्णय घेण्यास जबाबदार असलेल्या मेंदूच्या क्षेत्रांमध्ये कमी क्रियाकलाप म्हणून चिन्हांकित केले गेले आहे, जे तुम्हाला काय हवे आहे हे जाणून घेण्यासाठी आणि त्यामागे जाण्यासाठी आवश्यक असलेली कार्ये आहेत. जेव्हा मेंदूचे नियोजन सर्किट शांतपणे चालू असते, तेव्हा हव्या असलेल्या गोष्टी खरोखर आवाक्याबाहेरच्या वाटू शकतात.
आम्हाला वाटते की आम्हाला काय हवे आहे हे आम्हाला ठाऊक नाही, परंतु अंतःकरणातील लहान कुजबुज स्व-निर्णयांच्या इतक्या थरांखाली आहेत की आम्ही ते ऐकूही शकत नाही – त्यांना व्यक्त करू द्या. काहीवेळा, जेव्हा आपण त्या कुजबुज ऐकू शकतो, परंतु आपल्याला वाटते की आपल्याला जे हवे आहे ते आपल्याला मिळू शकत नाही, तेव्हा आपण त्या इच्छा इतरांबरोबर किंवा स्वतःशी देखील सामायिक न करण्याचे ठरवतो.
संबंधित: जे लोक जीवनाचा आनंद घेण्यासाठी संघर्ष करतात ते सहसा या 7 विचारांच्या सापळ्यात पडतात
आंद्रेज लिसाकोव्ह / अनस्प्लॅश+
आपला उद्देश नाही असे वाटणे हे स्वतःला उदास करण्याचे आणखी एक सूक्ष्म लक्षण आहे. ठाम मत, तीव्र भावना आणि तीव्र इच्छांशिवाय, आपला विश्वास आहे की आपल्याला जगात आपला हेतू माहित नाही. हे गोंधळलेले दिसते, परंतु स्पष्टता आहे – फक्त नैराश्यात इतके खाली ढकलले गेले आहे की आपण ते पाहू किंवा अनुभवू शकत नाही.
आपण सर्व या जगात शक्तिशाली कारणांसाठी येथे आहोत. आणि जर तुम्हाला माहित असेल की तुम्ही येथे एका कारणासाठी आहात परंतु तुम्हाला ते कारण काय आहे हे माहित नसेल, तर तुम्ही तुमची पूर्ण अभिव्यक्ती जगत नाही. त्या पॅटर्नचे सातत्य तुम्हाला खोल निराशेकडे नेऊ शकते.
किशोरवयीन मुलांची मुलाखत घेणारे संशोधक नैराश्याने असे आढळून आले की अनेकांनी त्यांच्या स्वत: च्या शब्दात ही अचूक भावना वर्णन केली आहे, “गतीतून जाणे” किंवा “ऑटोपायलट” सारखे वाक्ये वापरून, जसे की त्यांचे स्वतःचे जीवन दुरून पाहत आहे.
जीवनाच्या अपवादात्मक गुणवत्तेसह जगण्याच्या आपल्या क्षमतेच्या केंद्रस्थानी संप्रेषण आहे. इतरांशी संवाद उघडणे महत्त्वाचे आहे, परंतु स्वतःशी आणि जगाशी संवाद साधणे हा अभिव्यक्तीचा तितकाच महत्त्वाचा घटक आहे.
जेव्हा आपण आपले विचार, भावना आणि इच्छा पूर्णपणे व्यक्त करत नाही तेव्हा आपण उदास होतो. एकाच वेळी व्यक्त करण्याचा आणि उदास करण्याचा कोणताही मार्ग नाही. तुम्ही काय निवडाल?
तुम्ही किंवा तुमच्या ओळखीच्या एखाद्या व्यक्तीला मानसिक आरोग्य संकट येत असल्यास, मदत मिळवण्याचा एक मार्ग आहे. SAMHSA च्या राष्ट्रीय हेल्पलाइनवर 1-800-662-HELP (4357) वर कॉल करा किंवा क्रायसिस टेक्स्ट लाइनशी जोडण्यासाठी 741741 वर “HELLO” असा मजकूर पाठवा.
संबंधित: आरोग्य तज्ञाच्या मते, तुमचे शरीर तुमचे मानसिक आरोग्य ढासळत असल्याची चेतावणी देणारे 8 सूक्ष्म मार्ग
अनी अँडरसन एक मास्टर प्रशिक्षक, स्पीकर, व्यवसाय मार्गदर्शक आणि लेखक आहे.
