पॉपकॉर्न हा भारतातील एक लोकप्रिय स्नॅक आहे, जो त्याच्या हलक्या आणि कुरकुरीत पोतसाठी खूप आवडतो. भारतीय अनेक प्रकारे पॉपकॉर्न खरेदी करतात आणि त्याचा आनंद घेतात – नवीन चित्रपट पाहताना त्यावर चॉम्पिंग करणे, जत्रेतून गरम-ताज्या पॉपकॉर्नचे पॅक खरेदी करणे, गेट-टूगेदरसाठी मायक्रोवेव्हमध्ये झटपट पॉपकॉर्न बनवणे किंवा स्टोअरमधून पॅकेज केलेले प्रकार घेणे, अगदी चिप्ससारखे.
तथापि, एका दशकापूर्वी भारत हा पॉपकॉर्नचा मोठा आयातदार होता याची माहिती फारशा ग्राहकांना नाही. अलिकडच्या वर्षांत स्वयंपूर्णतेत लक्षणीय वाढ झाली असली तरी, आजही देशाने त्याची आयात सुरूच ठेवली आहे.
आता, भारत 2030 पर्यंत पॉपकॉर्न उत्पादनात पूर्णपणे स्वयंपूर्ण होण्याच्या मार्गावर आहे.
या प्रकटीकरणामुळे ऑनलाइन कुतूहल आणि अविश्वास या दोन्ही गोष्टींना उधाण आले आहे, अनेकांनी कबूल केले की देश आयात केलेल्या कर्नलवर अवलंबून आहे हे त्यांना कधीच कळले नाही.
कृषी संशोधन आणि शिक्षण विभागाचे सचिव (DARE) आणि भारतीय कृषी संशोधन परिषदेचे (ICAR) महासंचालक डॉ एमएल जाट यांच्या मते, भारतातील पॉपकॉर्न मक्याचा बाजार गेल्या दशकात लक्षणीयरीत्या वाढला आहे, असे द इकॉनॉमिक टाइम्सने वृत्त दिले आहे.
2014-15 मध्ये केवळ 50,000 टनांवरून, 2025-26 मध्ये उत्पादन 1.30 लाख टनांवर पोहोचले आहे आणि 2030 पर्यंत ते जवळपास 1.80 लाख टनांपर्यंत पोहोचण्याची अपेक्षा आहे.
या वाढीमुळे आयात कमी होऊन परकीय चलनात अंदाजे 810 कोटी रुपयांची बचत होऊ शकते.
हा बदल पूर्वीच्या वर्षांपेक्षा एक तीव्र प्रस्थान दर्शवितो, जेव्हा आयातित पॉपकॉर्न शेल्फ् 'चे अव रुप होते आणि स्थानिक उत्पादन कमी होते.
डॉ जाट यांनी स्पष्ट केले की वाढ भारतीय हवामान परिस्थितीला अनुकूल असलेल्या उच्च-विस्तारित पॉपकॉर्न मक्याच्या जातींमध्ये स्थिर प्रगतीमुळे होते. एक संघटित परिसंस्था – संशोधन संस्था, खाजगी कंपन्या आणि शेतकरी यांना जोडणारी – आता मोठ्या प्रमाणात उत्पादनास समर्थन देण्यासाठी उदयास आली आहे.
परिणामी, आता देशांतर्गत पॉपकॉर्नचा भारताच्या एकूण मागणीपैकी 70% वाटा आहे. एका दशकापूर्वी, भारताने वापरल्या जाणाऱ्या जवळजवळ सर्व पॉपकॉर्न आयात केले.
एकदा ही बातमी सोशल मीडियावर पोहोचली की, अनेक वापरकर्ते हे जाणून आश्चर्यचकित झाले की भारत सर्वत्र पॉपकॉर्न आयात करत आहे. अनेकांना आश्चर्य वाटले की, जगातील आघाडीच्या मका उत्पादकांपैकी एक म्हणून, देश अजूनही परदेशी जातींवर का अवलंबून आहे? एक नजर टाका:
एकाने लिहिले, “मी आज वर्षांचा होतो जेव्हा मला भारतातून पॉपकॉर्न आयात करणे शिकायला मिळाले.”
दुसऱ्याने प्रश्न केला, “मला वाटले की आपण रेनकोट आयात करतो हे वाईट आहे, पण पॉपकॉर्न? आम्ही मक्याच्या पहिल्या 10 उत्पादकांमध्ये आहोत. आम्ही हे का आयात करत आहोत?”
एकाने स्पष्ट केले, “मका उत्पादक 5 व्या क्रमांकावर असूनही, भारत बहुतेक पॉपकॉर्न आयात करतो कारण भारतीय कॉर्न हे मुख्यतः फीड, स्टार्च, इथेनॉल आणि अन्नासाठी वापरले जाणारे शेतातील कॉर्न आहे. पॉपकॉर्न ही पूर्णपणे भिन्न प्रकार आहे.”
आश्चर्यचकित झालेल्या वापरकर्त्याने लिहिले, “हे 2026 आहे आणि आम्ही भारतीय पॉपकॉर्न आयात करतो.”
एकाने जोडले, “जगातील सर्वात जास्त लागवडीयोग्य जमीन असलेला भारत देश… पॉपकॉर्न आयात करतो.”
प्रमुख आशियाई बाजारपेठांमध्ये प्रीमियम पॉपकॉर्न मक्याचा निव्वळ निर्यातदार म्हणून भारताला स्थान देणे हे दीर्घकालीन उद्दिष्ट आहे.
