भारतासह जगभरात मधुमेह ही झपाट्याने वाढणारी आरोग्य समस्या बनली आहे. हा आजार केवळ रक्तातील साखरेपुरता मर्यादित नसून हळूहळू शरीरातील अनेक महत्त्वाच्या अवयवांवर परिणाम करतो. तज्ञांच्या मते मधुमेहामध्ये मूत्रपिंडाचे नुकसान सर्वात धोकादायक गुंतागुंतांपैकी एक म्हणजे मूत्रपिंड निकामी होणे, ज्याकडे दीर्घकाळ दुर्लक्ष केल्यास मूत्रपिंड निकामी होऊ शकते.
आरोग्य तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, जेव्हा रक्तातील साखरेचे प्रमाण बराच काळ नियंत्रित होत नाही, तेव्हा त्याचा थेट परिणाम किडनीच्या फिल्टरिंग सिस्टमवर होतो. किडनी शरीरातील विषारी पदार्थ काढून टाकण्याचे काम करते, पण मधुमेहामध्ये मूत्रपिंडाचे नुकसान जेव्हा असे होते तेव्हा ही प्रक्रिया हळूहळू कमकुवत होऊ लागते.
डॉक्टरांचे म्हणणे आहे की अनेक रुग्ण हा धोका समजून घेत नाहीत आणि आहाराशी संबंधित छोट्या-छोट्या चुका करत राहतात. या चुका कालांतराने मोठ्या समस्यांचे कारण बनतात.
अश्विनी पाणिग्रही, अपोलो डायलिसिसचे नेफ्रोलॉजिस्ट डॉ मधुमेहामध्ये मूत्रपिंडाचे नुकसान जेव्हा रक्तातील साखर दीर्घ काळासाठी जास्त राहते तेव्हा ते सुरू होते. त्यामुळे किडनीच्या लहान रक्तवाहिन्या प्रभावित होतात.
जेव्हा या रक्तवाहिन्या कमकुवत होऊ लागतात, तेव्हा मूत्रपिंडाची फिल्टरिंग क्षमता हळूहळू कमी होते. या कारणासाठी मधुमेहामध्ये मूत्रपिंडाचे नुकसान हा एक प्रगतीशील म्हणजेच हळूहळू वाढणारा रोग मानला जातो.
तज्ज्ञांच्या मते, रक्तातील साखरेचे प्रमाण सतत जास्त राहिल्यास ग्लोमेरुली म्हणजेच किडनीच्या फिल्टरिंग युनिट्सवर परिणाम होऊ लागतो. त्यामुळे शरीरात विषारी पदार्थ जमा होऊ लागतात आणि मधुमेहामध्ये मूत्रपिंडाचे नुकसान परिस्थिती गंभीर असू शकते.
मधुमेही रुग्णांमध्ये डॉ मधुमेहामध्ये मूत्रपिंडाचे नुकसान वाढ होण्याचे एक प्रमुख कारण म्हणजे जास्त प्रमाणात मिठाचे सेवन.
आजकाल पॅकेज केलेले पदार्थ, खारट स्नॅक्स, लोणचे आणि खाण्यासाठी तयार पदार्थांमध्ये सोडियमचे प्रमाण खूप जास्त असते. जास्त सोडियममुळे रक्तदाब वाढतो आणि मूत्रपिंडांवर अतिरिक्त ताण येतो. यावरून मधुमेहामध्ये मूत्रपिंडाचे नुकसान धोका वाढतो.
चिप्स, इन्स्टंट नूडल्स, पॅकेज्ड मीट आणि फास्ट फूड यांसारख्या प्रक्रिया केलेल्या पदार्थांमध्ये प्रिझर्वेटिव्ह आणि अस्वास्थ्यकर फॅट्स असतात. यामुळे शरीरात जळजळ वाढते आणि किडनीच्या आरोग्याला हानी पोहोचते.
असे पदार्थ नियमित खाणे तज्ज्ञांचे मत आहे मधुमेहामध्ये मूत्रपिंडाचे नुकसान शक्यता आणखी वाढू शकते.
आजकाल लोक स्नायू वाढवण्यासाठी आणि वजन कमी करण्यासाठी उच्च प्रथिनेयुक्त आहार घेऊ लागले आहेत. तथापि, डॉक्टरांच्या मते, मधुमेहाच्या रुग्णांसाठी ते नेहमीच सुरक्षित नसते.
मूत्रपिंड आधीच कमकुवत असल्यास, अतिरिक्त प्रथिने मूत्रपिंडांवर अतिरिक्त भार टाकू शकतात. यावरून मधुमेहामध्ये मूत्रपिंडाचे नुकसान प्रक्रिया जलद होऊ शकते.
गोड पदार्थ आणि शुद्ध कार्बोहायड्रेट्स जसे की पांढरी ब्रेड, केक, मिठाई आणि गोड पेये यामुळे रक्तातील साखर वेगाने वाढते.
जर हे सतत होत असेल मधुमेहामध्ये मूत्रपिंडाचे नुकसान मूत्रपिंड निकामी होण्याचा धोका वाढतो आणि भविष्यात किडनी निकामी होण्याची शक्यताही वाढते.
तज्ञांच्या मते मधुमेहामध्ये मूत्रपिंडाचे नुकसान यापासून बचाव करण्याचा उत्तम उपाय म्हणजे संतुलित आणि नैसर्गिक आहाराचा अवलंब करणे.
हिरव्या भाज्या, संपूर्ण धान्य, कडधान्ये आणि आरोग्यदायी स्निग्ध पदार्थांचा आहारात समावेश करावा. हे शरीराला आवश्यक पोषण प्रदान करते आणि मूत्रपिंडांवर अतिरिक्त दबाव टाकत नाही.
जर तुम्ही मधुमेहामध्ये मूत्रपिंडाचे नुकसान जर तुम्हाला मधुमेहाचा धोका कमी करायचा असेल तर मीठ आणि प्रक्रिया केलेले पदार्थ यांचे सेवन मर्यादित करणे आवश्यक आहे.
ताजे आणि संतुलित घरगुती अन्न हा नेहमीच चांगला पर्याय मानला जातो. यामुळे रक्तदाब आणि रक्तातील साखर दोन्ही नियंत्रित राहण्यास मदत होते.
डॉक्टरांच्या मते, मधुमेहाच्या रुग्णांनी प्रथिने पूर्णपणे बंद करण्याची गरज नाही, परंतु त्याचे सेवन संतुलित असले पाहिजे.
अतिरिक्त प्रथिने मूत्रपिंडांवर दबाव आणू शकतात, म्हणून मधुमेहामध्ये मूत्रपिंडाचे नुकसान हे टाळण्यासाठी डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार आहार ठरवावा.
मधुमेहाच्या रुग्णांसाठी नियमित तपासणी अत्यंत महत्त्वाची आहे. रक्तातील साखरेवर लक्ष ठेवण्यासोबतच किडनी फंक्शन टेस्ट देखील वेळोवेळी कराव्यात.
तज्ञ म्हणतात की लवकर ओळखल्यास मधुमेहामध्ये मूत्रपिंडाचे नुकसान बऱ्याच प्रमाणात नियंत्रित केले जाऊ शकते.
पुरेशा प्रमाणात पाणी प्यायल्याने शरीरातील विषारी पदार्थ बाहेर टाकण्यास मदत होते. यामुळे किडनी चांगले काम करते आणि मधुमेहामध्ये मूत्रपिंडाचे नुकसान धोका कमी होऊ शकतो.
भारतात मधुमेहाच्या रुग्णांची संख्या सातत्याने वाढत आहे. जागतिक आरोग्य संघटनेच्या अहवालानुसार, देशातील लाखो लोक मधुमेहाने ग्रस्त आहेत आणि त्यापैकी मोठ्या संख्येने मधुमेहामध्ये मूत्रपिंडाचे नुकसान चा धोका असतो.
वेळीच जनजागृती न केल्यास येत्या काही वर्षांत किडनी निकामी होण्याच्या घटनांमध्ये झपाट्याने वाढ होऊ शकते, असे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे.
त्यामुळे लोकांनी मधुमेहाला केवळ साखरेचा आजार न मानता त्याचे दीर्घकालीन परिणाम गांभीर्याने घेणे गरजेचे आहे.
मधुमेह हा एक असा आजार आहे जो शरीराला आतून हळूहळू कमकुवत करतो. रक्तातील साखरेवर बराच काळ नियंत्रण न राहिल्यास मधुमेहामध्ये मूत्रपिंडाचे नुकसान समस्या गंभीर स्वरूप घेऊ शकते.
तथापि, चांगली बातमी अशी आहे की योग्य खाणे, संतुलित जीवनशैली आणि नियमित तपासणी करून हा धोका बऱ्याच प्रमाणात कमी केला जाऊ शकतो. या आजारापासून बचाव करण्यासाठी जागरूकता आणि शिस्त हे सर्वात मोठे शस्त्र असल्याचे डॉक्टरांचे मत आहे.
मधुमेही रुग्णांनी त्यांच्या छोट्या छोट्या सवयी सुधारल्या तर मधुमेहामध्ये मूत्रपिंडाचे नुकसान अशा गंभीर समस्या बऱ्याच प्रमाणात टाळता येतात.
