घरच्या बागेत फुले वाढवायला आवडतात. जेव्हा बाल्कनीतील सुंदर टब फुलांनी भरलेला असतो तेव्हा त्या क्षणाचा आनंद अनुभवा. घरातील वाचन टेबल सजवायला एककर्ती पटबहारही आवडतात. पण व्यस्त जीवन! झाड फक्त जमिनीत गाडले तर जबाबदारी पार पडणार नाही. ते निरोगी ठेवण्यासाठी, त्याची नियमित काळजी घेणे आवश्यक आहे. पाणी-प्रकाश नियमित अंतराने लावावा, कोरडी पाने हलवावीत. भाग कुजल्यास त्याची छाटणी लवकर करावी.

पण तुमचे हात बांधलेले आहेत! ऑफिसचं बिझी शेड्युल असो, किंवा दिवसभर घरकाम, झाडांना वेळ द्यायला जादा वेळ कुठे असतो? आणि शिवाय, उन्हाळ्याची सुट्टी पुढे आहे. काही दिवस सुट्टी घेऊन जवळच्या ठिकाणी भेट देण्याची योजना करा. एवढ्या वेळात झाडं कोण पाहणार? झाडे जगवण्याची जबाबदारी कोणावरही टाकता येणार नाही. सहलीला जायचे असेल तर बागेच्या छंदाला पाणी घालावे लागते? आज्ञा करू नका! तज्ज्ञांच्या मते, एक घरगुती युक्ती आहे, जी तुम्हाला कळली तरच तुम्हाला मदत होईल.

या अभिनव पद्धतीला स्ट्रॉ मल्चिंग म्हणतात. 'मल्चिंग' म्हणजे पेंढ्याचा थर तयार करणे जे थोडेसे ब्लँकेटसारखे कार्य करते. हे अस्तर कोणाच्याही मदतीशिवाय सहज बनवता येते.

१. झाडाभोवती पेंढ्याचे तुकडे पसरवा. प्रत्येक तुकडा किमान 2-3 इंच लांब असल्याची खात्री करा. हे बर्याच काळासाठी जमिनीतील ओलावा बंद करेल. माती सहजासहजी कोरडे होणार नाही. आणि ते जमिनीत तण वाढण्यास देखील प्रतिबंध करेल.

२. हवामानानुसार 'मल्चिंग'ची घनता ठेवा. जर वारंवार पाऊस पडत असेल किंवा हवेत पाण्याच्या बाष्पाचे प्रमाण जास्त असेल, तर मल्चिंगची घनता कमी ठेवा. अन्यथा पेंढा ओला होऊन कुजतो. आणि झाडासाठी चांगले होण्याऐवजी धोका असू शकतो. हवा कोरडी असल्यास, माती ओलसर करा आणि त्यावर पेंढ्याचा जाड थर पसरवा.

३. मल्चिंग निश्चितपणे कार्य करते, परंतु आपण ही पद्धत कोणत्या वनस्पतींसाठी वापरत आहात याची जाणीव असणे देखील महत्त्वाचे आहे. ही पद्धत टोमॅटो, सिमला मिरची, स्क्वॅश इत्यादी भाजीपाला वनस्पतींवर अगदी सहजतेने कार्य करते. साधारण फुलांचे चित्र जवळपास सारखेच असते. परंतु काही रसाळ, जसे की लैव्हेंडर आणि रोझमेरी, तुलनेने संवेदनशील असतात. शिवाय, अशा झाडांना जास्त पाणी पिण्याची गरज नसते. अशा झाडांसाठी, जर आच्छादनामुळे पायथ्याशी पाणी साचले तर त्यामुळे झाडांचा मृत्यू होऊ शकतो.

जरी हे क्लिष्ट वाटत असले तरी, स्ट्रॉसह मल्चिंग घरी अगदी सहज करता येते. आणि झाडासाठी नेमके कोणत्या प्रकारचे गवत 'ब्लँकेट' योग्य आहे, हे तुम्ही हाताने केले तर ते समजणे सोयीचे आहे. उन्हाळ्याच्या सुट्ट्यांच्या आधी प्रयत्न करू नका! जर कामाला लावले तर बागकामाचा छंद आयुष्यभराच्या व्यस्त डायरीच्या मध्यभागी तुमचे मन भरून जाईल.