नवी दिल्ली: भारतीय खाद्यपदार्थातील विविध प्रकारचे धान्य नेहमीच आपल्या आरोग्याचा एक महत्त्वाचा भाग राहिले आहे, परंतु कालांतराने गहू आपल्या ताटांमध्ये महत्त्वाचा बनला आहे. आजकाल बहुतेक घरात रोज गव्हाची भाकरी बनवली जाते, तर पूर्वीचे धान्य वेगवेगळ्या ऋतूंनुसार खाल्ले जायचे.
तथापि, आता लोक पुन्हा एकदा निरोगी जीवनशैलीकडे परत येत आहेत आणि त्यांच्या आहारात पारंपारिक धान्यांचा समावेश करत आहेत. योग्य ऋतूमध्ये योग्य धान्यांचे सेवन केल्याने शरीराचा समतोल तर राहतोच, शिवाय रोगप्रतिकारशक्ती, पचनशक्ती आणि ऊर्जा पातळीही सुधारते.
ज्वारी, नाचणी, जव, गहू या धान्यांचा हंगामानुसार आहारात समावेश करावा, असे तज्ज्ञांचे मत आहे. या धान्यांमध्ये असलेले पोषक तत्व शरीराला ऊर्जा तर देतातच शिवाय हाडे, स्नायू आणि त्वचा निरोगी ठेवतात.
बाजरी हे उष्ण प्रकृतीचे धान्य आहे, त्यामुळे हिवाळ्यात त्याचे सेवन फायदेशीर ठरते. हे शरीर आतून उबदार ठेवते आणि थंड वातावरणात ऊर्जा टिकवून ठेवण्यास मदत करते. याशिवाय रोगप्रतिकारक शक्ती देखील मजबूत करते.
ज्वारी हे एक असे धान्य आहे जे हिवाळा आणि उन्हाळा अशा दोन्ही ऋतूंमध्ये खाऊ शकतो. त्यात भरपूर प्रमाणात फायबर असते, ज्यामुळे ते सहज पचते. उन्हाळ्यात ते शरीराला थंडावा देते, तर हिवाळ्यात ऊर्जा टिकवून ठेवते.
मक्याची भाकरी हिवाळ्यासाठी अतिशय योग्य मानली जाते. यामुळे शरीरात उष्णता निर्माण होते आणि थंड वातावरणात ऊर्जा टिकून राहण्यास मदत होते. याच्या सेवनाने शरीर सक्रिय राहते.
नाचणी हे कॅल्शियम समृद्ध धान्य आहे आणि ते नैसर्गिकरित्या शरीर थंड ठेवण्यास मदत करते. उन्हाळ्यात याचे सेवन केल्याने ॲसिडिटी आणि डिहायड्रेशनपासून बचाव होतो.
बार्लीचा थंड प्रभाव असतो, त्यामुळे उन्हाळ्यात ते खाणे अधिक फायदेशीर आहे. हे पचन सुधारते आणि शरीराला हायड्रेट ठेवण्यास मदत करते. बार्ली विविध स्वरूपात आहारात समाविष्ट केली जाऊ शकते.
गहू हे संतुलित पोषण असलेले धान्य आहे, जे वर्षभर खाल्ले जाऊ शकते. हे शरीराला ऊर्जा प्रदान करते आणि दैनंदिन आहाराचा एक महत्त्वाचा भाग राहते.
