आजच्या व्यस्त जीवनात थायरॉईड समस्या झपाट्याने वाढत आहे. पूर्वी हा दुर्मिळ आजार मानला जात होता, पण आता तो लाखो लोकांच्या जीवनावर परिणाम करत आहे. डॉक्टरांच्या मते, हा रोग हळूहळू शरीरावर परिणाम करतो, म्हणून बरेच लोक दीर्घकाळ त्याची लक्षणे ओळखू शकत नाहीत.
मानेमध्ये असलेली फुलपाखराच्या आकाराची थायरॉईड ग्रंथी आपल्या शरीरासाठी खूप महत्त्वाची असते. ही ग्रंथी थायरॉक्सिन आणि ट्रायओडोथायरोनिन सारखे हार्मोन्स तयार करते, जे शरीरातील चयापचय, ऊर्जा पातळी आणि पचन प्रक्रिया नियंत्रित करते. जेव्हा या ग्रंथीचे संतुलन बिघडते, तेव्हा थायरॉईड समस्या हे तयार केले जाते आणि शरीराच्या कार्यावर त्याचा व्यापक प्रभाव पडतो.
अनियमित दिनचर्या, जंक फूड, जास्त ताण आणि शारीरिक हालचालींचा अभाव असे आरोग्य तज्ज्ञांचे मत आहे थायरॉईड समस्या प्रचाराची मुख्य कारणे आहेत.
जेव्हा थायरॉईड ग्रंथीमधून हार्मोन्सचे उत्पादन सामान्यपेक्षा कमी होते तेव्हा त्याला हायपोथायरॉईडीझम म्हणतात. या स्थितीत शरीरातील चयापचय क्रिया मंदावते आणि व्यक्तीला सतत थकवा, वजन वाढणे आणि आळस जाणवू लागतो.
हायपोथायरॉईडीझमने ग्रस्त असलेल्या व्यक्तीला वारंवार थंडी जाणवते, त्वचा कोरडी होते आणि मानसिक निस्तेजपणा देखील दिसून येतो. त्यामुळे डॉक्टर वेळेवर राहतात थायरॉईड समस्या ते तपासण्याची शिफारस करा.
याउलट, जेव्हा थायरॉईड ग्रंथीद्वारे हार्मोन्स जास्त प्रमाणात तयार होऊ लागतात तेव्हा त्याला हायपरथायरॉईडीझम म्हणतात. या स्थितीत शरीरातील चयापचय वेगाने वाढते.
या प्रकारचा थायरॉईड समस्या या प्रकरणात, व्यक्तीचे वजन वेगाने कमी होऊ शकते, हृदयाचे ठोके वाढू शकतात आणि अस्वस्थता किंवा अस्वस्थता यासारख्या समस्या देखील दिसू शकतात.
जर एखाद्या व्यक्तीला जास्त काम न करता सतत थकवा जाणवत असेल तर थायरॉईड समस्या चे लक्षण असू शकते. शरीरातील ऊर्जेची पातळी अचानक कमी होणे हे या आजाराचे सामान्य लक्षण आहे.
काही वेळा कोणत्याही उघड कारणाशिवाय वजन झपाट्याने वाढते किंवा कमी होते. ही परिस्थिती देखील थायरॉईड समस्या शी संबंधित असू शकते.
जेव्हा थायरॉईड संप्रेरक असंतुलित होते तेव्हा केस झपाट्याने गळू लागतात आणि त्वचेवर कोरडेपणा दिसून येतो. अनेक प्रकरणांमध्ये, भुवयाचे केस देखील कमी होऊ लागतात.
तज्ञांच्या मते थायरॉईड समस्या त्याचा परिणाम केवळ शरीरावरच नाही तर मानसिक आरोग्यावरही होतो. अनेक रुग्णांमध्ये नैराश्य, चिंता आणि चिडचिडेपणा दिसून आला आहे.
पुरुषांपेक्षा महिलांचे प्रमाण अधिक असल्याचे डॉक्टरांचे म्हणणे आहे थायरॉईड समस्या जास्त आढळते. याचे मुख्य कारण म्हणजे हार्मोनल बदल.
गर्भधारणा, मासिक पाळी आणि रजोनिवृत्ती दरम्यान महिलांमध्ये हार्मोन्सचे संतुलन बदलत राहते. अशा परिस्थितीत, थायरॉईड ग्रंथीवर अतिरिक्त दबाव येऊ शकतो, जे होऊ शकते थायरॉईड समस्या विकसित होण्याची शक्यता वाढते.
याशिवाय अनेक महिलांमध्ये थायरॉईडच्या असंतुलनामुळे मासिक पाळी अनियमित होते आणि गर्भधारणा होण्यातही अडचण येऊ शकते.
आयुर्वेद मध्ये थायरॉईड समस्या त्यावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी अनेक नैसर्गिक उपाय सुचवले गेले आहेत, जे शरीरातील हार्मोनल संतुलन सुधारण्यास मदत करतात.
आवळ्यामध्ये व्हिटॅमिन सी भरपूर प्रमाणात असते आणि ते शरीराची प्रतिकारशक्ती मजबूत करते. आयुर्वेदिक तज्ञांच्या मते, 10-15 ग्रॅम आवळा पावडर एक चमचा मधामध्ये मिसळून सकाळी रिकाम्या पोटी घ्या. थायरॉईड समस्या मध्ये लाभ मिळू शकतो.
अश्वगंधा हे आयुर्वेदात बलवर्धक औषध मानले जाते. शरीराची उर्जा वाढवण्यासाठी आणि हार्मोनल संतुलन सुधारण्यासाठी हे उपयुक्त आहे. नियमित सेवनाने थायरॉईड समस्या नियंत्रणात मदत होऊ शकते.
थायरॉईड ग्रंथीच्या योग्य कार्यासाठी अक्रोडमध्ये असलेले सेलेनियम अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते. म्हणूनच पोषणतज्ञ थायरॉईड समस्या मधुमेहाचा त्रास असलेल्या लोकांना अक्रोड खाण्याचा सल्ला दिला जातो.
थायरॉईड ग्रंथीसाठी आयोडीन हा अत्यंत महत्त्वाचा घटक आहे. आयोडीनच्या कमतरतेमुळे थायरॉईड समस्या यामुळे धोका वाढतो. त्यामुळे आयोडीनयुक्त मीठ संतुलित प्रमाणात सेवन करणे आवश्यक मानले जाते.
पालक, मेथी आणि कोथिंबीर यांसारख्या हिरव्या भाज्या शरीराला आवश्यक पोषक तत्त्वे देतात. थायरॉईड ग्रंथी निरोगी ठेवण्यासाठी हे उपयुक्त ठरू शकतात.
तज्ज्ञांच्या मते, नियमित योगासने आणि प्राणायाम केल्याने हार्मोनल संतुलन सुधारते. उज्जयी प्राणायाम आणि सर्वांगासन यासारखी योगासने थायरॉईड समस्या नियंत्रणात मदत करू शकते.
एक्यूप्रेशर थेरपी पद्धतीनुसार, हात आणि पायांच्या अंगठ्याच्या खाली काही विशेष बिंदू असतात, जे थायरॉईड ग्रंथीशी संबंधित असतात. या बिंदूंवर हलका दाब देऊन थायरॉईड समस्या सुधारणा होऊ शकते.
तथापि, तज्ञ शिफारस करतात की कोणत्याही नैसर्गिक उपायांचा अवलंब करण्यापूर्वी, एखाद्याने डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.
असे आरोग्य तज्ज्ञ सांगतात थायरॉईड समस्या पूर्णपणे दुर्लक्ष करता येणार नाही. त्याची सुरुवातीची चिन्हे वेळीच ओळखली गेली, तर त्यावर नियंत्रण ठेवणे खूप सोपे होते.
नियमित आरोग्य तपासणी, संतुलित आहार, तणावापासून दूर राहून सक्रिय जीवनशैलीचा अवलंब करून. थायरॉईड समस्या धोका बऱ्याच प्रमाणात कमी करता येतो. या सायलेंट किलरपासून दूर राहण्यासाठी योग्य माहिती आणि जागरूकता हा सर्वात प्रभावी मार्ग आहे.
