ते हिरवे किंवा अंकुरलेले स्पड शिजवण्यापूर्वी तुम्हाला काय माहित असणे आवश्यक आहे ते येथे आहे.
आहारतज्ञ एमिली लाचट्रप, एमएस, आरडी यांनी पुनरावलोकन केले
बटाटे ही एक पौष्टिक आणि अष्टपैलू भाजी आहे—मग तळलेली असो किंवा मॅश केलेली असो, ती सर्व प्रकारात स्वादिष्ट असतात. त्या लहान स्पड्समध्ये भरपूर आरोग्य फायदे असतात आणि ते फायबर, जीवनसत्त्वे आणि खनिजे समृद्ध असतात. आणि बहुतेक बटाटे खाण्यासाठी पूर्णपणे सुरक्षित असले तरी, ज्या बटाट्याला अंकुर फुटले आहे किंवा हिरवे डाग आहेत त्यात नैसर्गिक विषाचे प्रमाण जास्त असते जे सेवन केल्यानंतर तुम्हाला आजारी पडू शकते. म्हणूनच आपण संचयित करत असलेल्या बटाट्यांचे स्वरूप निरीक्षण करणे चांगले आहे.
लॉरेन हॅरिस-पिंकस, एमएस, आरडीएनचे लेखक सर्व काही सोपे प्री-डायबेटिस कुकबुक आणि प्रथिने पॅक्ड ब्रेकफास्ट क्लबस्पष्ट करतात, “बटाट्यामध्ये दोन प्रकारचे ग्लायकोआल्कलॉइड्स असतात, दोन्ही प्रकारचे नैसर्गिक विष असतात, ज्यांना सोलानाईन आणि चॅकोनाइन म्हणतात आणि संपूर्ण बटाट्यामध्ये हे ग्लायकोआल्कलॉइड्स असतात, परंतु डोळ्यांमध्ये, हिरव्या त्वचेत आणि स्प्राउट्समध्ये एकाग्रता सर्वात जास्त असते.”
हिरवा रंग प्रत्यक्षात क्लोरोफिलपासून येतो, जो विषारी नाही, परंतु त्याचा हिरवा रंग हा एक चांगला संकेत आहे की तेथे जास्त ग्लायकोआल्कलॉइड एकाग्रता आहे आणि तुम्हाला बटाटा बाहेर फेकून द्यावासा वाटेल. हॅरिस-पिंकस म्हणतात, “ताजे बटाटे अंकुरलेले दिसू नयेत किंवा त्वचेवर हिरवा रंग नसावा.
वयानुसार, किंवा अयोग्य स्टोरेजमुळे, बटाट्यांवर अंकुर फुटू शकतात आणि हिरवे डाग येऊ शकतात. जर कोठेही अंकुर फुटत नसेल, तर तुम्ही रंग बदलाचा वापर खराब होण्याचे सूचक म्हणून करू शकता. जर त्वचा हिरवी दिसली किंवा अंकुर येत असेल तर, तीव्रतेनुसार, तुम्हाला अंकुर काढून टाकावे लागतील किंवा संपूर्ण बटाटा फेकून द्यावा लागेल.
अंकुर फुटणे म्हणजे विषाचे प्रमाण खूप जास्त आहे आणि बटाटा आता वापरासाठी सुरक्षित नाही. त्यानुसार अँड्र्यू स्टॉलबॅक, एमडी, एमपीएच., जॉन्स हॉपकिन्स हॉस्पिटलमधील इमर्जन्सी मेडिसिन विभागातील टॉक्सिकोलॉजिस्ट आणि इमर्जन्सी फिजिशियन, अंकुरलेल्या बटाट्यातील ग्लायकोआल्कलॉइड्समुळे काही अस्वस्थ लक्षणे उद्भवू शकतात.
“ग्लायकोआल्काल्कोइड्समुळे गॅस्ट्रोइंटेस्टाइनल अस्वस्थता येते – पेटके, अतिसार, मळमळ आणि उलट्या,” स्टॉलबॅच म्हणतात. “सिद्धांतात, लोकांचा रक्तदाब कमी होऊ शकतो, ताप येऊ शकतो, न्यूरोलॉजिकल लक्षणे आणि मृत्यू देखील होऊ शकतो, परंतु हे विलक्षण दुर्मिळ आहे. बहुतेक लोकांना फक्त सौम्य गॅस्ट्रोइंटेस्टाइनल अस्वस्थता जाणवेल.”
विषारी बटाटे खाल्ल्यानंतर मृत्यूची काही दुर्मिळ प्रकरणे आहेत, 2024 च्या अभ्यासानुसार जर्नल ऑफ एक्सपेरिमेंटल अँड बेसिक मेडिकल सायन्सेस. लक्षणांची सुरुवात सामान्यत: काही तासांत होते, परंतु काही प्रकरणांमध्ये यास एक दिवस लागू शकतो. सामान्यतः, विषारी बटाटे पासून विषबाधा घरी उपचार केले जाऊ शकते. असे म्हटल्यावर, कमीतकमी आपल्या आरोग्य सेवा व्यावसायिकांशी बोलणे दुखापत होणार नाही, कारण ते पाहण्याची शिफारस करू शकतात.
शेवटी, स्वतःचे रक्षण करण्याचा सर्वोत्तम मार्ग म्हणजे बटाटे हिरवे ठिपके किंवा कोंब देऊन बाहेर फेकणे. तथापि, जर तुम्हाला काही भागात अंकुर फुटणे किंवा हिरवी रंगाची छटा दिसली, तर तुम्ही तीक्ष्ण चाकू वापरून काढू शकता आणि बाकीचे बटाटे शिजवू शकता—जरी याची शिफारस केलेली नाही हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे.
“हे नैसर्गिक रसायने तळून, बेकिंग, मायक्रोवेव्हिंग किंवा उकळून काढले जात नाहीत,” स्टॉलबॅच म्हणतात. “स्प्राउट्स आणि हिरवी त्वचा कापून टाकल्याने तुमचा संपर्क कमी होईल, परंतु नाहीसा होईल.”
आपण हे देखील लक्षात घेतले पाहिजे की बटाट्याच्या त्वचेला फायबरसह अधिक पोषक द्रव्ये मिळतात, जेव्हा अंकुर किंवा हिरवे डाग असतात तेव्हा बहुतेक विषारी पदार्थ त्वचेवर राहतात. हॅरिस-पिनकस म्हणतात, “मी कोंब फुटल्यावर डोळे काढण्यासाठी मी पॅरिंग चाकू वापरतो आणि जर हिरवीगार दिसणारी लहान जागा असेल तर मी बटाटा फेकून देतो.”
बटाट्यांची कॉस्टको-आकाराची पिशवी मोहक वाटू शकते, परंतु हॅरिस-पिंकस तुम्हाला खराब होऊ नये म्हणून आवश्यक तेवढेच बटाटे खरेदी करण्याची शिफारस करतात. “तुमच्याकडे अतिरिक्त असल्यास, ते थंड, गडद ठिकाणी ठेवा आणि त्यांना कांद्यापासून दूर ठेवण्याची खात्री करा, ज्यामुळे वायू बाहेर पडतात आणि बटाटे लवकर फुटू शकतात,” हॅरिस-पिंकस सल्ला देतात.
बटाटे थंड, गडद आणि हवेशीर ठिकाणी ठेवा, जसे की पॅन्ट्री किंवा कॅबिनेट. उच्च तापमान टाळा, त्यांना स्वयंपाकघरातील उपकरणांपासून दूर ठेवा आणि ते थेट सूर्यप्रकाशापासून दूर असल्याची खात्री करा—दुसऱ्या शब्दात, तुमचे काउंटरटॉप्स तुमच्या स्पड्ससाठी सर्वोत्तम स्थान असू शकत नाहीत. हॅरिस-पिंकस स्पष्ट करतात, “प्रकाशाच्या जास्त संपर्कामुळे सोलॅनिन तयार होते ज्यामुळे त्वचा हिरवी होते.
हे देखील लक्षात घेण्यासारखे आहे की आपण बटाटे शिजवण्यापूर्वी रेफ्रिजरेटर किंवा फ्रीजरमध्ये ठेवू नये जोपर्यंत आपण ते अर्धवट शिजवत नाही. हॅरिस-पिनकस म्हणतात, “50°F पेक्षा कमी थंड तापमानामुळे बटाट्याच्या स्टार्चचे साखरेत रूपांतर होते, परिणामी त्याला गोड चव येते आणि ते शिजवल्यावर त्याचा रंग खराब होतो,” हॅरिस-पिंकस म्हणतात.
तुमचे बटाटे जास्त काळ टिकण्यास मदत करण्यासाठी, ते सैल आणि खोलीच्या तपमानावर गडद ठिकाणी ठेवा – जसे की तुमच्या पॅन्ट्रीमधील वायर टोपली. आणि शेवटी, तुमचे बटाटे शिजवण्यासाठी तयार होईपर्यंत ते धुण्यासाठी थांबा, कारण कोणत्याही ओलसरपणामुळे लवकर खराब होऊ शकते. त्यामुळेच आधी धुतलेले बटाटे तुम्ही विकत घेतल्यावर जास्त काळ टिकत नाहीत.
बटाटे विविध आहाराचा निरोगी, चवदार भाग असू शकतात. परंतु हिरवे डाग किंवा अंकुर असलेल्या बटाट्यांमध्ये विषारी पदार्थ असू शकतात, म्हणून जोपर्यंत तुम्ही ते भाग पूर्णपणे कापू शकत नाही तोपर्यंत त्यांना फेकणे चांगले. कोंब फुटणे आणि अकाली खराब होणे टाळण्यासाठी बटाटे थंड, कोरड्या, गडद ठिकाणी ठेवा.
