न्यूज इंडिया लाइव्ह, डिजिटल डेस्क: आजच्या डिजिटल युगात आपला बहुतांश वेळ लॅपटॉप, स्मार्टफोन आणि टीव्ही स्क्रीनसमोर घालवला जातो. तासनतास स्क्रीन बघत राहिल्यामुळे डोळ्यांची जळजळ, कोरडेपणा, अंधुक दिसणे आणि लहान वयातच जाड चष्मा लावणे हे सामान्य झाले आहे. डोळ्यांच्या या कमकुवतपणावर मात करण्यासाठी केवळ आयड्रॉप्स पुरेसे नाहीत. योगशास्त्रात काही विशेष व्यायामाचे वर्णन केले आहे, जे केवळ डोळ्यांच्या स्नायूंना बळकट करत नाहीत तर गमावलेली दृष्टी परत मिळवण्यास देखील मदत करतात.
डोळ्यांसाठी त्राटक हा सर्वात प्रभावी योग मानला जातो. यामध्ये डोळ्यांतून अश्रू येईपर्यंत डोळे मिचकावल्याशिवाय एका बिंदूवर किंवा जळत्या मेणबत्तीच्या ज्योतीवर लक्ष केंद्रित करणे. या क्रियेमुळे डोळ्यांच्या नसा स्वच्छ होतात आणि दृष्टी तीक्ष्ण होते. नियमित त्राटक केवळ डोळ्यांचा ताण दूर करण्यास मदत करत नाही तर मानसिक एकाग्रता देखील वाढवते.
कामाच्या दरम्यान तुमचे डोळे थकले असतील तर 'पामिंग' हा सर्वात सोपा मार्ग आहे. तुमचे दोन्ही तळवे उबदार होईपर्यंत घासून घ्या, नंतर तुमचे डोळे बंद करा आणि तळवे डोळ्यांवर ठेवा. तळहातांच्या उबदारपणामुळे डोळ्यांच्या स्नायूंना आराम मिळतो आणि रक्ताभिसरण वाढते. असे दिवसातून ३-४ वेळा केल्यास डोळ्यांचा ताण लगेच कमी होतो.
डोळ्यांच्या बाहुल्या वेगवेगळ्या दिशेने हलवणे हा एक उत्तम व्यायाम आहे. तुमचे डोळे प्रथम वर-खाली, नंतर उजवीकडे-डावीकडे आणि शेवटी गोल (कोंबड्याच्या दिशेने आणि कोंबड्याच्या दिशेने) हलवा. या व्यायामामुळे डोळ्यांची लक्ष केंद्रित करण्याची क्षमता सुधारते आणि सतत स्क्रीनकडे पाहत राहिल्यामुळे आळशी होणारे स्नायू सक्रिय होतात.
योग तज्ज्ञांच्या मते, जेव्हा शरीरातील रक्ताचा प्रवाह डोक्याच्या दिशेने वाढतो तेव्हा त्याचा थेट सकारात्मक परिणाम डोळ्यांच्या दृष्टीवर होतो. सर्वांगासन (खांद्यावर उभे राहून) आणि शिरशासन केल्याने डोळ्यांच्या नसांना शुद्ध रक्त आणि प्राणवायू मिळतो. जर तुम्ही ही अवघड आसने करू शकत नसाल तर 'पदहस्तासन' (पुढे वाकून पायांना स्पर्श करणे) देखील खूप फायदेशीर ठरते.
श्वसनसंस्था आणि मज्जासंस्था यांचा थेट संबंध आपल्या डोळ्यांशी असतो. अनुलोम-विलोम प्राणायाम केल्याने शरीरातील ऑक्सिजनचे प्रमाण वाढते आणि मानसिक ताण कमी होतो. तणाव कमी करून डोळ्यांवरील दाब (इंट्राओक्युलर प्रेशर) कमी होतो, त्यामुळे काचबिंदूसारख्या आजारांचा धोकाही टळतो.
योगासनेसोबतच सकाळी उठून तोंडात पाणी भरणे आणि डोळ्यांवर थंड पाणी शिंपडणे खूप फायदेशीर आहे. तसेच, आपल्या आहारात गाजर, पपई आणि हिरव्या पालेभाज्या यांसारख्या व्हिटॅमिन ए समृद्ध पदार्थांचा समावेश करा. लक्षात ठेवा, रात्री झोपण्यापूर्वी किमान एक तास आधी मोबाईलपासून दूर राहणे हे तुमच्या डोळ्यांसाठी सर्वात मोठे औषध आहे.
