Liver Cirrhosis : लिव्हर सिरोसिस ज्यास सर्वसाधारणपणे दारुशी संबंधित आजार मानला जात होता. मात्र, आता हा गंभीर आजार अजिबात दारु न पिणारे किंवा एकदम कमी दारु पिणाऱ्यांना देखील होत आहे. याचे मुख्य कारण दैनंदिन सवयी, आहार आणि वाढते वजन, डायबिटीज आणि दीर्घकाळ बैठे काम यांना म्हटले जात आहे.

सायलेंट किलर आजार

या आजाराला नेहमीच सायलेंट किलर म्हटले जात असते. कारण कोणत्याही मोठ्या लक्षणाशिवाय हा आजार हळूहळू शरीराला नुकसान पोहचवत असतो. जेव्हा याची लक्षणे स्पष्ट दिसतात तोपर्यंत लिव्हर खूप प्रमाणात डॅमेज झालेले असते. डॉ. वसीम यांनी या संदर्भात सांगितले आहे की सिरोसिस या आजाराला आधी मद्याशी जोडले जात होते. परंतू हा आजार आता लठ्ठपणा, अयोग्य डाएट, डायबिटीज आणि फॅटी लिव्हर सारख्या लाईफस्टाईल आजाराशी जोडला गेला आहे.

लिव्हर महत्वाचा अवयव असून त्याची काम जेवण पचवणे, टॉक्सिन्स ला फिल्टर करणे आणि मेटाबॉलिझ्म संतुलित राखण्यास मदत करणे असे आहे.मात्र,जेव्हा लिव्हरवर दबाव येतो. मग फॅट जमा होणे असो, इन्फेक्शन वा कोणा अन्य कारणाने यात हळूहळू स्कार टिश्यू बनू लागतात. त्यामुळे पुढे जाऊन सिरोसिसमध्ये परिवर्तन होते. सुरुवातीला लक्षणे कमी असल्याने कोण लक्ष देत नाही. कायम थकवा जाणवणे, भूक कमी लागणे, पोटात हलका त्रास, विनाकारण वजन कमी होणे. अनेक लोक याला तणाव किंवा झोपेच्या कमतरतेमुळे झालाय म्हणून लक्ष देत नाही. मात्र, हा आजार जेव्हा पोटात सूज, त्वचा वा डोळे पिवळे पडणे, वारंवार इन्फेक्शन होणे आणि कमजोरी होण्यापर्यंत जातो तेव्हा लोकांना कळते.

एक्सपर्ट काय म्हणतात ?

लिव्हर सिरोसिस केवळ एका अवयवाचा आजार नाही, संपूर्ण शरीरास प्रभावित करतो. डायजेशन, इम्युनिटी आणि ब्लड सर्क्युलेशन सर्वांवर याचा परिणाम होतो. जर वेळीच याला ओळखता आले तर स्थिती सांभाळता येते. यासाठी लिव्हर फंक्शन टेस्ट, अल्ट्रासाऊंड आणि फायब्रोसिस तपासणीत या आजाराचे निदान होते. सुरुवातीच्या स्टेजमध्ये लाईफस्टाईल बदल करुन डॅमेज भागाला वाचवणे किंवा अंशत: बरे करणे शक्य होते असे डॉ. शंकर कुमार गुप्ता यांनी म्हटले आहे.

भारतात वाढती प्रकरणे –

भारतात नॉन-अल्कोहॉलिक फॅटी लिव्हर डिसिजची प्रकरणे वेगाने वाढत आहेत. शहरी भागात प्रत्येक तीन नागरिकांपैकी एकाला ही समस्या जाणवत आहे. त्यामुळे या हलके समजू नये. घरातील सकस आहार घेणे, रोज व्यायाम करणे, वजन आणि डायबिटीज कंट्रोलमध्ये राखणे, डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय औषधे न खाणे, वेळोवेळी तपासणी करणे या सर्वांमुळे आजार पहिल्या टप्प्यात असेल तर वाचवता येते. जर आजार गंभीर स्वरुपाचा झाला तर इलाज करणे अवघड आणि महागडे होते. अनेक प्रकरणात लिव्हर ट्रान्सप्लांटचा हाच अखेरचा पर्याय ठरतो.