कमी EMI म्हणजे कमी खर्च असा अनेकांचा समज असतो, पण प्रत्यक्षात हे व्याजाचे मोठे जाळे असू शकते. दीर्घकालीन कर्जामध्ये चक्रवाढ व्याजाचा परिणाम असा होतो की, तुम्ही घेतलेल्या वस्तूच्या मूळ किमतीपेक्षा जास्त रक्कम केवळ व्याजापोटी बँकांना देता. म्हणूनच कर्ज घेताना केवळ हप्ता न पाहता एकूण व्याजाचा हिशोब करणे गरजेचे आहे.

आजकाल स्मार्टफोन, लॅपटॉप किंवा होम फर्निचर खरेदी करण्यासाठी ‘लो-कॉस्ट EMI’ हा एक सोपा पर्याय असल्याचे दिसते. लोकांना असे वाटते की दीर्घ काळासाठी लहान हप्ते भरल्याने त्यांच्यावरील ओझे कमी होईल. पण तुम्ही कधी त्याचे गणित वापरून पाहिले आहे का? कमी EMI म्हणजे तुम्ही लगेच कमी पैसे भरत आहात, पण दीर्घकाळात तुम्हाला मोठी रक्कम गमवावी लागत आहे. EMI निवडताना केवळ मासिक खर्चाकडे लक्ष देण्याऐवजी कर्जाच्या एकूण किंमतीवर लक्ष केंद्रित करणे का महत्वाचे आहे ते जाणून घेऊया.

लहान EMI आणि दीर्घ कर्जाची परतफेड म्हणजे उच्च व्याज दर. हे एका उदाहरणाने समजून घेऊ. समजा, तुम्ही 10 लाख रुपयांचे वार्षिक 10% व्याजाने कर्ज घेतले आहे. जर तुम्ही 5 वर्षांसाठी हा EMI घेतला तर तुमचा EMI सुमारे 21,247 रुपये असेल आणि एकूण व्याज 2.75 लाख रुपये असेल. त्याच वेळी, जर तुम्ही ते 10 वर्षांसाठी घेतले तर EMI 13,215 रुपयांपर्यंत कमी होईल, परंतु तुम्हाला केवळ व्याज म्हणून एकूण 5.86 लाख रुपये द्यावे लागतील. म्हणजेच 8 हजार रुपयांचा EMI कमी झाला पण व्याज दुपटीपेक्षा जास्त वाढले.

कर्जावरील व्याज नेहमी थकीत मुद्दलावर आकारले जाते. जेव्हा आपण कर्जाचा कालावधी वाढवता तेव्हा मुद्दल खूप हळू कमी होते. यामुळे, बँक बराच काळ व्याज आकारत असते. सोप्या शब्दांत सांगायचे तर, कमी EMI मुळे महिन्याचा बोजा कमी होतो, परंतु कर्जाची एकूण किंमत लक्षणीय वाढते.

विशेषत: गृहकर्जाच्या बाबतीत, जे सहसा 15 ते 25 वर्षांसाठी असतात, हा फरक खूप मोठा आहे. यामध्ये कर्जदार मूळ रकमेपेक्षा जास्त पैसे बँकेला देतो.

उदाहरणार्थ, जर तुम्ही 8.5 टक्के व्याजदराने 50 लाख रुपयांचे गृहकर्ज घेत असाल तर खालील दोन पर्यायांचे वेगवेगळे गणित पाहूया.

पर्याय 1 (15 वर्षे): ईएमआय सुमारे 49,000 रुपये असेल. यामध्ये तुम्हाला एकूण 88 लाख रुपये भरावे लागतील, ज्यामध्ये व्याज 38 लाख रुपये असेल.

पर्याय 2 (25 वर्षे): ईएमआय 40,000 रुपयांपर्यंत कमी होईल. पण येथे तुम्हाला एकूण 1.20 कोटी रुपये भरावे लागतील, ज्यामध्ये व्याज 70 लाख रुपये असेल.

दीर्घ मुदतीची कर्जे नेहमीच वाईट नसतात. ज्यांना रोख प्रवाहाची समस्या आहे त्यांच्यासाठी हे चांगले आहे. जेव्हा आपण ईएमआयमधून वाचवलेले पैसे मालमत्ता किंवा शेअर बाजारासारख्या चांगल्या ठिकाणी गुंतवता तेव्हा हा पर्याय उत्तम प्रकारे कार्य करतो.

सर्वोत्तम पर्याय असा नाही ज्यामध्ये EMI कमी आहे, परंतु ज्यामध्ये आपण आवश्यकतेपेक्षा जास्त काळ कर्जात राहू शकत नाही. निर्णय घेण्यापूर्वी एकूण व्याजाची गणना करण्याचे सुनिश्चित करा.

चक्रवाढ व्याजाला ‘जगातील आठवे आश्चर्य’ म्हणून संबोधले जाते. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, हे केवळ आपल्या मुद्दलावरील व्याज नाही, तर ‘व्याजावरील व्याज’ आहे.

साध्या व्याजामध्ये, आपण जमा केलेल्या रकमेवरच आपल्याला दरवर्षी व्याज मिळते. परंतु चक्रवाढ मध्ये, पहिल्या वर्षी आपल्याला मुद्दलावर व्याज मिळते. दुसऱ्या वर्षी मुद्दल आणि मागील वर्षाचे व्याज या दोन्ही गोष्टी एकत्र करून नव्या रकमेवर व्याज मिळते. हा कल कायम राहतो, ज्यामुळे तुमची मालमत्ता कालांतराने वेगाने वाढते.

चक्रवाढ व्याजातील वेळ हा सर्वात मोठा घटक आहे. तुम्ही जितक्या लवकर गुंतवणूक सुरू कराल, तितका कंपाऊंडिंगला त्याची जादू करावी लागेल. वयाच्या 20 व्या वर्षी सुरू झालेली एक छोटी गुंतवणूक वयाच्या 30 व्या वर्षी सुरू झालेल्या मोठ्या गुंतवणूकीला मागे टाकू शकते. यामागे दोन मोठी कारणे आहेत. प्रथम, व्याजदर. व्याजदरातील 1-2 टक्क्यांचा छोटासा फरक देखील 20-25 वर्षांत लाखो रुपयांचा फरक करू शकतो. आणि दुसरे, वारंवारता. मासिक किंवा त्रैमासिक, जितके जास्त व्याज जोडले जाते तितका नफा जास्त असतो.

कंपाऊंडिंग केवळ कमाईतच नव्हे तर कर्जातही काम करते. जर तुम्ही क्रेडिट कार्डचे बिल किंवा कर्जाचा ईएमआय वेळेवर भरला नाही तर थकीत व्याजावर व्याजही आकारले जाते. त्यामुळेच कर्जाचा सापळा फार लवकर खोल होतो. म्हणजेच, कंपाऊंडिंग हा गुंतवणूकीच्या बाबतीत आपला सर्वात चांगला मित्र आहे आणि कर्जाच्या बाबतीत आपला सर्वात मोठा शत्रू आहे.

(डिस्क्लेमर: या आर्टिकलमध्ये देण्यात आलेली माहिती व उपाय हे सामान्य ज्ञानावर आधारित आहेत. आमचा याला दुजोरा नाही. ते अवलंबण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला जरूर घ्यावा.)