दुय्यम वंध्यत्व म्हणजे काय”https://tezzbuzz.com/topic/infertility”>वंध्यत्व) आज एक महत्त्वाची सार्वजनिक आरोग्य समस्या म्हणून उदयास येत आहे, जी बदलत्या जीवनशैलीशी आणि उशीरा पालकत्व स्वीकारण्याच्या प्रवृत्तीशी थेट जोडलेली आहे. वर्ल्ड हेल्थ ऑर्गनायझेशन (WHO) नुसार, जगभरातील सहापैकी एक व्यक्ती त्यांच्या पुनरुत्पादक वर्षांमध्ये कधीतरी वंध्यत्वाचा अनुभव घेते, या समस्येचे प्रमाण स्पष्ट करते.
वंध्यत्व वाढण्यामागील एक प्रमुख कारण म्हणजे उशीरा पालकत्व स्वीकारण्याचा वाढता कल. शिक्षण, करिअरची स्थिरता आणि आर्थिक सुरक्षितता यांना प्राधान्य दिल्याने प्रथमच पालक होण्याचे वय वाढत आहे. तथापि, प्रजनन क्षमता थेट वयाशी संबंधित आहे. स्त्रीचा जन्मजात अंड्यांचा पुरवठा मर्यादित असतो आणि वयानुसार संख्या आणि गुणवत्तेत घट होते. वय 30 नंतर घट अधिक वेगाने होते आणि विशेषतः वय 35 नंतर उच्चारले जाते.
यामुळे जैविक वास्तव आणि सामाजिक जीवनशैलीतील बदल यांच्यात तफावत निर्माण होते. त्यामुळे, प्रजननक्षमतेची नैसर्गिक मर्यादा आणि जीवन नियोजन यामध्ये तफावत आहे. जरी IVF सारख्या सहाय्यक पुनरुत्पादक तंत्रज्ञानामध्ये प्रगती झाली असली तरी, वय-संबंधित प्रजनन क्षमता कमी होण्याची पूर्णपणे भरपाई करणे शक्य नाही.
आधुनिक जीवनशैलीमुळेही हा त्रास वाढतो. निष्क्रिय जीवनशैली, तणाव, खराब आहार, लठ्ठपणा, धूम्रपान आणि अल्कोहोलचे सेवन या सर्वांचा पुरुष आणि स्त्रिया दोघांच्या प्रजनन आरोग्यावर नकारात्मक परिणाम होतो.
पुरुषांमध्ये, शुक्राणूंच्या गुणवत्तेतील घट जसे की गतिशीलता कमी होणे आणि डीएनएचे वाढलेले नुकसान हे वय आणि जीवनशैलीशी संबंधित असल्याचे दिसून आले आहे. त्याचप्रमाणे, मधुमेह आणि हार्मोनल असंतुलन यांसारख्या चयापचय रोगांचा स्त्रियांमधील ओव्हुलेशन प्रक्रियेवर आणि एकूण प्रजनन क्षमतेवर परिणाम होतो.
दुसरी वाढणारी समस्या म्हणजे दुय्यम वंध्यत्व, जे पहिले मूल झाल्यानंतर दुसरे मूल होण्यास त्रास होतो. हे सहसा वाढत्या वयाशी, जीवनशैलीशी संबंधित आरोग्य समस्या आणि दुसऱ्या गर्भधारणेच्या विलंबित प्रयत्नांशी संबंधित असते. बीडीआर फार्मास्युटिकल्सचे तांत्रिक संचालक डॉ.अरविंद बडिगर यांनी स्पष्ट केले आहे.
वंध्यत्वाची समस्या सोडवण्यासाठी जागरुकता, वेळेवर नियोजन आणि आरोग्यदायी जीवनशैली अत्यंत महत्त्वाची आहे. नियमित आरोग्य तपासणी, संतुलित वजन, ताण व्यवस्थापन आणि हानिकारक सवयी टाळणे याचा प्रजनन आरोग्यावर सकारात्मक परिणाम होतो.
तसेच वंध्यत्वाशी संबंधित सामाजिक गैरसमज दूर करणे आणि दोन्ही भागीदारांसाठी वैद्यकीय सल्ला घेणे खूप महत्वाचे आहे. वंध्यत्वाचा धोका कमी करण्यासाठी, जैविक वास्तविकतेनुसार प्रजनन निवडी बदलत राहण्यासाठी योग्य शिक्षण आणि वैद्यकीय मार्गदर्शन महत्त्वाचे आहे.
