चाइल्ड स्क्रीन व्यसन: तुमच्या कधी लक्षात आले आहे का की, तुमच्या घरातील छोटा सदस्य आता शेतात धावण्याऐवजी सोफ्याच्या कोपऱ्यात बसून तासन्तास मोबाईल स्क्रीनकडे पाहत राहतो. आधुनिक युगात स्मार्टफोन आणि टीव्ही मुलांच्या जीवनाचा अविभाज्य भाग बनले आहेत. पण पालक ज्याला सोयीचे साधन मानतात ते खरे तर त्यांच्या मुलांच्या भविष्यासाठी सायलेंट किलर ठरत आहे. वाढत्या स्क्रीन टाइममुळे मुलांच्या शारीरिक आणि मानसिक विकासावर परिणाम होत आहे.
आजच्या व्यस्त जीवनशैलीत अनेक पालक आपल्या मुलांना शांत ठेवण्याच्या किंवा त्यांना खायला घालण्याच्या बहाण्याने स्मार्टफोन त्यांच्या हातात देतात. सुरुवातीला हा एक सोपा उपाय वाटतो पण हळूहळू ते डिजिटल व्यसन बनते. जेव्हा एखादे लहान मूल पडद्यावर चिकटवले जाते, तेव्हा तो वास्तविक जगाशी संपर्क गमावतो, जो त्याच्या सामाजिक कौशल्यांच्या विकासात सर्वात मोठा अडथळा आहे.
जिथे पूर्वी मुलं आपली संध्याकाळ रस्त्यावर धावत घालवत असत, तिथे आता त्यांचा वेळ व्हिडीओ गेम्स आणि कार्टूनने घेतला आहे. या शारीरिक निष्क्रियतेमुळे लहान मुलांमध्ये लठ्ठपणाची समस्या झपाट्याने वाढत आहे. तासनतास एकाच स्थितीत बसल्यामुळे मणक्याच्या समस्या, डोळे कोरडे पडणे, लहान वयातच चष्मा लावणे अशा समस्या सामान्य झाल्या आहेत. इतकंच नाही तर मोबाईलमधून निघणारा निळा प्रकाश मुलांच्या झोपेचं चक्र बिघडवतो ज्यामुळे ते दिवसभर चिडचिड आणि थकल्यासारखे राहतात.
मानसशास्त्रज्ञ म्हणतात की जास्त स्क्रीन टाइममुळे मुलांचे लक्ष कमी होत आहे. इंटरनेटवर उपलब्ध असलेल्या जलद माहितीमुळे मुलांचा संयम सुटत चालला आहे आणि छोट्या छोट्या गोष्टींवर त्यांचा राग येऊ लागतो. जेव्हा मूल वास्तविक जगाऐवजी आभासी जगात राहू लागते, तेव्हा त्याची सहानुभूती, सामाजिक आणि संवाद साधण्याची क्षमता कमी होऊ लागते.
हेही वाचा:- ॲल्युमिनियम किंवा स्टील: तुम्ही चुकीच्या भांड्यात दूध उकळत आहात का? याचा आरोग्यावर गंभीर परिणाम होतो!
डिजिटल युगात मुलांना तंत्रज्ञानापासून पूर्णपणे दूर ठेवता येत नाही हे खरे आहे. ऑनलाइन शिक्षण, कोडिंग आणि माहितीपूर्ण व्हिडिओही त्यांच्यासाठी महत्त्वाचे आहेत. पण शिक्षण आणि मनोरंजनाचा समतोल बिघडला की समस्या निर्माण होतात. तंत्रज्ञानाचा वापर सवय म्हणून न करता साधन म्हणून केला पाहिजे.
या दलदलीतून मुलांना बाहेर काढण्यासाठी पालकांना डिजिटल डिटॉक्सचे धोरण स्वीकारावे लागेल. मुलांसाठी एक निश्चित स्क्रीन वेळ सेट करा आणि त्यांच्यासोबत स्वतः वेळ घालवा. मैदानी खेळ, चित्रकला किंवा संगीत यांसारख्या सर्जनशील क्रियाकलापांसाठी त्यांना प्रेरित करा. मुले आपल्या वडिलांना जे करताना दिसतात ते शिकतात, त्यामुळे मुलांसमोर मोबाईलचा वापर मर्यादित ठेवा.
